Finansal durum tablosu belirli bir tarihte varlıkları, borçları ve özkaynağı; kâr veya zarar tablosu ise bir dönem boyunca hasılat, gider ve kâr oluşumunu gösterir. Varlıkların dönen-duran ve borçların kısa-uzun vadeli ayrımı yalnız on iki aya değil normal faaliyet döngüsüne, elde tutma amacına ve ödeme hakkına göre yapılır. Analizde yatay analiz dönemler arası değişimi, dikey analiz kalemlerin toplam içindeki payını, oranlar likidite, borçluluk, faaliyet ve kârlılık ilişkilerini gösterir. Dönem sonu stok kalemleri dönem içi akışlarla karşılaştırılırken ortalama bakiyeler gerekebilir. Güncel TFRS sunumunda gelir ve giderler “olağanüstü” kalem diye sınıflandırılmaz; eski Tekdüzen sınav şablonlarındaki olağan ve olağandışı hesap grupları kullanılıyorsa bunun tarihsel hesap planı formatı olduğu belirtilmelidir. Nakit akışları ve dipnotlar olmadan iki temel tablo tek başına yeterli yorum sağlamaz.
Temel Finansal Tablolar: Bilanço ve Gelir Tablosu Konu Anlatımı
Temel Finansal Tablolar: Bilanço ve Gelir Tablosu konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Finansal Tablolar ve Analizi dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Bilanço olarak da anılan finansal durum tablosu işletmenin belirli bir tarihte sahip olduğu ekonomik kaynakları, bu kaynaklar üzerindeki borç veren haklarını ve özkaynağı gösterir.
Kâr veya zarar tablosu ise bir raporlama dönemi boyunca gelir ve giderlerin performansı nasıl oluşturduğunu açıklar.
Birincisi tarih anındaki stok, ikincisi dönem içindeki akış tablosudur; analizde bu zaman farkı korunmalıdır.
Finansal durum tablosu
Temel eşitlik biçimindedir.
Eşitlik, işletmenin kaynaklarının ya borç verenlerce ya da ortakların artık hakkıyla finanse edildiğini gösterir.
Varlıkların büyük olması tek başına güçlü finansal yapı anlamına gelmez; varlıkların niteliği, likiditesi ve hangi kaynakla finanse edildiği incelenir.
Bir varlık normal faaliyet döngüsünde paraya çevrilmesi, satılması veya tüketilmesi bekleniyorsa; ticari amaçla tutuluyorsa; raporlama tarihinden sonra on iki ay içinde gerçekleşmesi bekleniyorsa ya da kullanımına uzun süreli kısıt bulunmayan nakit veya nakit benzeriyse dönen sınıfta yer alır.
Diğer varlıklar duran olarak sınıflanır.
Borç normal faaliyet döngüsünde ödenecekse, ticari amaçla tutuluyorsa, on iki ay içinde vadesi geliyorsa veya işletmenin ödemeyi en az on iki ay erteleme hakkı yoksa kısa vadeli olur.
Bu nedenle sınıflandırma yalnız takvim hesabı değildir.
Net işletme sermayesi olarak izlenebilir; fakat pozitif değer her dönen varlığın kolayca nakde dönüşeceğini garanti etmez.
Stok devir hızı düşük, alacak kalitesi zayıf veya nakit kısıtlıysa cari oran tek başına yanıltıcı olabilir.
Borçların vade dağılımı, faiz yapısı, teminatlar ve sözleşme koşulları dipnotlarla birlikte okunur.
Kâr veya zarar tablosu
Hasılat, işletmenin olağan faaliyetlerinden doğan gelirleri; giderler ise dönemde ekonomik faydalardaki azalışları temsil eder.
Brüt kâr, esas faaliyet sonucu, finansman gelir-gideri, vergi öncesi sonuç ve dönem kârı gibi ara toplamlar işletmenin kazancı nerede ürettiğini gösterir.
Tek seferlik veya seyrek bir gelir sürdürülebilir faaliyet performansıyla aynı ağırlıkta değerlendirilmemelidir; yine de “olağanüstü” adıyla sunulması ayrı bir konudur.
Güncel TFRS'de gelir veya gider kalemleri kâr veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablolarında ya da dipnotlarda “olağanüstü kalem” olarak gösterilmez.
Önemli ve sıra dışı nitelikteki kalemler niteliği ve tutarıyla ayrıca açıklanabilir.
Eski Tekdüzen Hesap Planı ve bazı sınav şablonları 64 Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar, 67 Olağandışı Gelir ve Kârlar, 68 Olağandışı Gider ve Zararlar gibi tarihsel hesap gruplarını kullanabilir.
Soruda bu format isteniyorsa hesap planı sınıfları uygulanır; ancak bunlar güncel TFRS'nin evrensel sunum kategorileri gibi anlatılmaz.
Diğer kapsamlı gelir, kâr veya zararda muhasebeleştirilmeyen ve standartların özkaynakla ilişkilendirdiği belirli gelir-gider kalemlerini içerir.
Kâr veya zarar ile diğer kapsamlı gelir birbirinin yerine geçmez.
Ayrıca kâr nakit demek değildir: kredili satış kârı artırırken tahsilat henüz oluşmayabilir, yatırım harcaması ise nakdi azaltırken tamamı aynı dönemin gideri olmayabilir.
Analiz araçları
Yatay analiz aynı kalemin dönemler arasındaki tutar ve yüzde değişimini inceler.
Baz yıl çok küçük veya sıfırsa yüzde değişim yanıltıcı olabileceğinden mutlak tutar da gösterilir.
Dikey analiz finansal durum tablosunda kalemi toplam varlıklara, kâr veya zarar tablosunda kalemi çoğunlukla hasılata oranlar.
Böylece farklı büyüklükteki işletmelerin yapı karşılaştırması kolaylaşır.
Likidite oranları kısa vadeli ödeme kapasitesini, finansal yapı oranları borç ve özkaynak dengesini, faaliyet oranları varlıkların kullanım hızını, kârlılık oranları satış veya sermayeden üretilen sonucu değerlendirir.
Bir dönem boyunca oluşan satış veya gider gibi akış, dönem sonu alacak, stok ya da varlık bakiyesiyle karşılaştırıldığında başlangıç ve son bakiyenin ortalamasını kullanmak daha tutarlı olabilir.
Örneğin aktif devir hızı çoğu zaman biçiminde hesaplanır.
Birlikte okuma ve sınırlar
Borçla alınan bir makine finansal durum tablosunda varlık ve borcu artırır; satın alma anında tamamı gider olmaz.
Makine kullanıldıkça amortisman kâr veya zararı etkiler, borç ödemesinin anapara ve faiz bölümleri nakit akışında farklı sonuçlar doğurur.
Bu örnek iki tablonun işlem tarihindeki ve dönem içindeki etkilerini ayırmanın önemini gösterir.
Sağlam analiz tek bir oranın yüksek veya düşük olmasına hüküm vermek değildir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Temel Finansal Tablolar: Bilanço ve Gelir Tablosu anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Finansal Tablolar ve Analizi dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Temel Finansal Tablolar: Bilanço ve Gelir Tablosu konusu Mali Müşavirlik SMMM Yeterlilik düzeyindeki Finansal Tablolar ve Analizi dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %12. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- LikiditeBir varlığın fiyatında önemli bir değişiklik olmadan hızlıca nakde dönüştürülebilme kolaylığıdır. İşlem hacmi yüksek menkul kıymetler daha likit kabul edilir.
- BilançoBir işletmenin belirli bir tarihteki varlıklarını, borçlarını ve özkaynaklarını gösteren temel finansal tablodur. Aktif (varlıklar) = Pasif (borçlar + özkaynaklar) eşitliğine dayanır.
- AmortismanMaddi duran varlıkların faydalı ömrü boyunca maliyetinin gider olarak dağıtılmasıdır. Doğrusal, azalan bakiyeler ve üretim miktarı yöntemleri kullanılır.
- Özkaynakİşletmenin toplam varlıklarından toplam borçlarının düşülmesiyle bulunan net varlık değeridir. Ödenmiş sermaye, kar yedekleri ve geçmiş yıl karları/zararlarından oluşur.
- AktifBilançoda işletmenin sahip olduğu varlıkların toplamını ifade eder. Nakit, alacaklar, stoklar, finansal yatırımlar ve duran varlıklar aktif tarafında yer alır.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- TÜRMOB-TESMER — 2026/3 SGS uygulamasını Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezi (ANKUZEF-ASYM) yaparMali Müşavirlik Sınavları sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- TESMER — Sınav DuyurularıTESMER resmî duyuruları: staja giriş ve yeterlilik (SMMM) sınav takvimi, başvuru ve sonuç bilgileri.
- TEOS Başvuru SistemiStaja giriş, staj ve yeterlilik başvurularının yapıldığı TESMER TEOS portalı.
- TÜRMOBTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği resmî sitesi.
- e-DevletSınav başvuru, ödeme ve belge işlemleri için e-Devlet kapısı.
Sık Sorulan Sorular
Finansal Tablolar ve Analizi dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 16 konu içerir.
- Finansal Tabloların Amacı, Nitelikleri ve Türleri
- Nakit Akış Tablosu
- Özkaynak Değişim Tablosu
- Kâr Dağıtım Tablosu
- Fon Akım Tablosu
- Finansal Analizin Amaçları ve Türleri
- Karşılaştırmalı Tablolar Analizi (Yatay Analiz)
- Dikey Yüzde Analizi
- Eğilim Yüzdeleri (Trend) Analizi
- Likidite Oranları
- Mali Yapı (Kaldıraç) Oranları
- Faaliyet (Devir Hızı) Oranları
- Kârlılık Oranları
- Analiz Sonuçlarının Yorumlanması ve Raporlanması
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi