Özkaynak, işletmenin varlıklarından yükümlülükleri düşüldükten sonra kalan paydır; ortaklara şirketin tek tek varlıkları üzerinde doğrudan mülkiyet hakkı vermez. Özkaynak değişim tablosu her bileşenin dönem başı değerini dönem sonu değerine bağlar. TMS 1'e göre kâr veya zarar, diğer kapsamlı gelir, ortakların ortak sıfatıyla yaptığı katkı ve dağıtımlar, pay geri alımları, kontrol kaybı doğurmayan bağlı ortaklık payı değişimleri ve TMS 8 kapsamındaki geriye dönük uygulama ya da hata düzeltmeleri ayrı izlenir. Böylece faaliyetlerden doğan toplam kapsamlı gelir ile işletme-ortak işlemleri birbirine karıştırılmaz. Temettü ve pay başına temettü tabloda veya dipnotlarda açıklanır. 2026 dönemlerinde TMS 1 geçerlidir; TFRS 18, 1 Ocak 2027'de TMS 1'in yerini alacak olmakla birlikte KGK, özkaynak değişim tablosunun mevcut ilkelerini değiştirmediğini belirtir.
Özkaynak Değişim Tablosu Konu Anlatımı
Özkaynak Değişim Tablosu konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Finansal Tablolar ve Analizi dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Özkaynak neyi temsil eder?
Özkaynak, işletmenin tüm varlıklarından tüm yükümlülükleri çıkarıldıktan sonra kalan paydır.
Bu tanım bir artık pay tanımıdır; ortakların şirket kasası, binası veya makinesi üzerinde doğrudan paylı mülkiyet hakkı bulunduğu anlamına gelmez.
Şirket malvarlığı şirkete aittir.
Ortaklık hakkı; kâr payı, oy, tasfiye payı ve sermaye araçlarına bağlı diğer haklar üzerinden kullanılır.
Özkaynak tek bir toplamdan ibaret değildir.
Ödenmiş sermayenin sınıfları, sermaye veya pay ihraç primleri, diğer kapsamlı gelir birikimleri, yedekler, geçmiş yıllar kârları ve kontrol gücü olmayan paylar gibi bileşenler farklı ekonomik kaynakları gösterir.
Özkaynak değişim tablosu bu bileşenlerin her birindeki hareketi ayrı sütunlar hâlinde izler.
Açılıştan kapanışa mutabakat
Tablonun temel kontrolü her bileşen için aynı eşitliktir:
Bu kısa eşitlik raporda toplulaştırılmaz; TMS 1 paragraf 106 uyarınca her özkaynak bileşeninin dönem başı ile dönem sonu defter değeri arasındaki mutabakatta asgari olarak şu kaynaklar ayrı gösterilir:
- kâr veya zarar,
- diğer kapsamlı gelir,
- ortakların ortaklık sıfatıyla taraf olduğu işlemler.
Ortak işlemleri içinde sermaye katkıları ile ortaklara yapılan dağıtımlar; ayrıca kontrol kaybına yol açmayan bağlı ortaklık payı değişimleri ayrı görünür.
Konsolide tabloda dönemin toplam kapsamlı geliri ana ortaklık sahipleri ile kontrol gücü olmayan paylara atfedilen tutarlar olarak ayrılır.
Performans ile ortak işlemini ayırmak
Dönem kârı veya zararı ve diğer kapsamlı gelir, işletmenin dönem içindeki toplam gelir-gider etkisini taşır.
Sermaye artırımı ise işletmenin faaliyet performansı değildir; ortakların ortak sıfatıyla yaptığı katkıdır.
Temettü de gider değildir; kazanılmış değerin ortaklara dağıtımıdır.
İşletmenin kendi paylarını geri alması da bu ayrım içinde özkaynak hareketi olarak izlenir.
Bu sınıflandırma yapılmazsa, örneğin sermaye katkısıyla büyüyen özkaynak faaliyet başarısı sanılabilir veya temettü dağıtımı dönemin gideri gibi yorumlanabilir.
Analizde önce “hareket performanstan mı, diğer kapsamlı gelirden mi, yoksa ortak işleminden mi doğdu?” sorusu sorulur.
Geriye dönük düzeltmeler
TMS 8 kapsamındaki muhasebe politikası değişikliklerinin geriye dönük uygulanması ve önemli önceki dönem hatalarının geriye dönük düzeltilmesi, cari dönemde yaratılmış bir özkaynak değişimi değildir.
Etki, ilgili özkaynak bileşeninin karşılaştırmalı açılış bakiyesinde gösterilir.
TMS 1 paragraf 106(b), politika değişikliğinin ve hata düzeltmesinin her bileşen üzerindeki etkisinin açıklanmasını ister.
Bu nedenle aşağıdaki sıra korunur:
- Önceki raporlanan açılış bakiyesi belirlenir.
- Geriye dönük uygulama ve hata düzeltme etkileri ayrı gösterilir.
- Düzeltilmiş açılış bakiyesinden cari dönem hareketlerine geçilir.
- Kapanış bakiyesi finansal durum tablosundaki özkaynakla mutabık hâle getirilir.
Düzeltmenin başka bir TFRS uyarınca farklı bileşene yönelmesi gerekmedikçe etki çoğunlukla dağıtılmamış kârların açılış bakiyesinde görünür. “Geçmiş yıl düzeltmesi” etiketi, politika değişikliği ile hata düzeltmesini birbirine karıştırmamalıdır.
Diğer kapsamlı gelir ve temettüler
Her özkaynak bileşeni için diğer kapsamlı gelir analizi özkaynak değişim tablosunda veya dipnotlarda sunulur.
Dönemde ortaklara dağıtılmak üzere finansal tablolara alınan temettü tutarı ile pay başına temettü de tabloda veya dipnotlarda açıklanır.
Böylece kullanıcı, dağıtılmamış kârdaki azalmanın zarar mı, temettü mü, düzeltme mi olduğunu ayırt edebilir.
Kısa örnek
Bir işletmenin dağıtılmamış kârı 400.000 TL ile açılsın.
Önceki dönem hatasına ilişkin 20.000 TL azaltıcı düzeltme, 150.000 TL dönem kârı ve 60.000 TL temettü varsa kapanış:
olur.
Aynı dönemde 100.000 TL sermaye katkısı yapılmışsa bu tutar dağıtılmamış kâra eklenmez; ilgili sermaye bileşeninde gösterilir.
Tablonun gücü, toplam özkaynak 570.000 TL arttı veya azaldı demekten çok, hareketin hangi bileşende ve hangi nedenle oluştuğunu göstermesidir.
Analiz ve standart geçişi
Özkaynak artışı tek başına “işletme kesin olarak daha güçlüdür” sonucunu vermez.
Artışın kârlılıktan, değerleme etkisinden veya yeni ortak katkısından gelmesi farklı anlam taşır; azalışın zarar, temettü, pay geri alımı ya da düzeltmeden doğması da ayrı değerlendirilir.
Özkaynak tablosu borç ödeme kapasitesi hakkında tek başına hüküm kurdurmaz; nakit akışları, yükümlülüklerin vadesi ve işletmenin riskleriyle birlikte okunur.
2026'da başlayan raporlama dönemleri için TMS 1 yürürlüktedir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Özkaynak Değişim Tablosu anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Finansal Tablolar ve Analizi dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Özkaynak Değişim Tablosu konusu Mali Müşavirlik SMMM Yeterlilik düzeyindeki Finansal Tablolar ve Analizi dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %12. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- TemettüŞirketlerin dönem karından ortaklarına dağıttığı pay alma hakkıdır. Nakit veya pay olarak dağıtılabilir. Halka açık şirketlerde kar dağıtım politikası KAP üzerinden kamuya açıklanır.
- Özkaynakİşletmenin toplam varlıklarından toplam borçlarının düşülmesiyle bulunan net varlık değeridir. Ödenmiş sermaye, kar yedekleri ve geçmiş yıl karları/zararlarından oluşur.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- TÜRMOB-TESMER — 2026/3 SGS uygulamasını Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezi (ANKUZEF-ASYM) yaparMali Müşavirlik Sınavları sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- TESMER — Sınav DuyurularıTESMER resmî duyuruları: staja giriş ve yeterlilik (SMMM) sınav takvimi, başvuru ve sonuç bilgileri.
- TEOS Başvuru SistemiStaja giriş, staj ve yeterlilik başvurularının yapıldığı TESMER TEOS portalı.
- TÜRMOBTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği resmî sitesi.
- e-DevletSınav başvuru, ödeme ve belge işlemleri için e-Devlet kapısı.
Sık Sorulan Sorular
Finansal Tablolar ve Analizi dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 16 konu içerir.
- Finansal Tabloların Amacı, Nitelikleri ve Türleri
- Temel Finansal Tablolar: Bilanço ve Gelir Tablosu
- Nakit Akış Tablosu
- Kâr Dağıtım Tablosu
- Fon Akım Tablosu
- Finansal Analizin Amaçları ve Türleri
- Karşılaştırmalı Tablolar Analizi (Yatay Analiz)
- Dikey Yüzde Analizi
- Eğilim Yüzdeleri (Trend) Analizi
- Likidite Oranları
- Mali Yapı (Kaldıraç) Oranları
- Faaliyet (Devir Hızı) Oranları
- Kârlılık Oranları
- Analiz Sonuçlarının Yorumlanması ve Raporlanması
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi