Mali Müşavirlik · Finansal Tablolar ve Analizi

Özkaynak Değişim Tablosu Konu Anlatımı

Özkaynak Değişim Tablosu konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Finansal Tablolar ve Analizi dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Özkaynak, işletmenin varlıklarından yükümlülükleri düşüldükten sonra kalan paydır; ortaklara şirketin tek tek varlıkları üzerinde doğrudan mülkiyet hakkı vermez. Özkaynak değişim tablosu her bileşenin dönem başı değerini dönem sonu değerine bağlar. TMS 1'e göre kâr veya zarar, diğer kapsamlı gelir, ortakların ortak sıfatıyla yaptığı katkı ve dağıtımlar, pay geri alımları, kontrol kaybı doğurmayan bağlı ortaklık payı değişimleri ve TMS 8 kapsamındaki geriye dönük uygulama ya da hata düzeltmeleri ayrı izlenir. Böylece faaliyetlerden doğan toplam kapsamlı gelir ile işletme-ortak işlemleri birbirine karıştırılmaz. Temettü ve pay başına temettü tabloda veya dipnotlarda açıklanır. 2026 dönemlerinde TMS 1 geçerlidir; TFRS 18, 1 Ocak 2027'de TMS 1'in yerini alacak olmakla birlikte KGK, özkaynak değişim tablosunun mevcut ilkelerini değiştirmediğini belirtir.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Özkaynak neyi temsil eder?

Özkaynak, işletmenin tüm varlıklarından tüm yükümlülükleri çıkarıldıktan sonra kalan paydır.

Bu tanım bir artık pay tanımıdır; ortakların şirket kasası, binası veya makinesi üzerinde doğrudan paylı mülkiyet hakkı bulunduğu anlamına gelmez.

Şirket malvarlığı şirkete aittir.

Ortaklık hakkı; kâr payı, oy, tasfiye payı ve sermaye araçlarına bağlı diğer haklar üzerinden kullanılır.

Özkaynak tek bir toplamdan ibaret değildir.

Ödenmiş sermayenin sınıfları, sermaye veya pay ihraç primleri, diğer kapsamlı gelir birikimleri, yedekler, geçmiş yıllar kârları ve kontrol gücü olmayan paylar gibi bileşenler farklı ekonomik kaynakları gösterir.

Özkaynak değişim tablosu bu bileşenlerin her birindeki hareketi ayrı sütunlar hâlinde izler.

Açılıştan kapanışa mutabakat

Tablonun temel kontrolü her bileşen için aynı eşitliktir:

Kapanıs¸ o¨zkaynag˘ı=Ac¸ılıs¸ o¨zkaynag˘ı+toplam kapsamlı gelir +ortak katkıları−ortaklara dag˘ıtımlar±dig˘er biles¸en hareketleri.\begin{aligned} \text{Kapanış özkaynağı} ={}&\text{Açılış özkaynağı} +\text{toplam kapsamlı gelir}\ &+\text{ortak katkıları} -\text{ortaklara dağıtımlar} \pm\text{diğer bileşen hareketleri}. \end{aligned}

Bu kısa eşitlik raporda toplulaştırılmaz; TMS 1 paragraf 106 uyarınca her özkaynak bileşeninin dönem başı ile dönem sonu defter değeri arasındaki mutabakatta asgari olarak şu kaynaklar ayrı gösterilir:

  • kâr veya zarar,
  • diğer kapsamlı gelir,
  • ortakların ortaklık sıfatıyla taraf olduğu işlemler.

Ortak işlemleri içinde sermaye katkıları ile ortaklara yapılan dağıtımlar; ayrıca kontrol kaybına yol açmayan bağlı ortaklık payı değişimleri ayrı görünür.

Konsolide tabloda dönemin toplam kapsamlı geliri ana ortaklık sahipleri ile kontrol gücü olmayan paylara atfedilen tutarlar olarak ayrılır.

Performans ile ortak işlemini ayırmak

Dönem kârı veya zararı ve diğer kapsamlı gelir, işletmenin dönem içindeki toplam gelir-gider etkisini taşır.

Sermaye artırımı ise işletmenin faaliyet performansı değildir; ortakların ortak sıfatıyla yaptığı katkıdır.

Temettü de gider değildir; kazanılmış değerin ortaklara dağıtımıdır.

İşletmenin kendi paylarını geri alması da bu ayrım içinde özkaynak hareketi olarak izlenir.

Bu sınıflandırma yapılmazsa, örneğin sermaye katkısıyla büyüyen özkaynak faaliyet başarısı sanılabilir veya temettü dağıtımı dönemin gideri gibi yorumlanabilir.

Analizde önce “hareket performanstan mı, diğer kapsamlı gelirden mi, yoksa ortak işleminden mi doğdu?” sorusu sorulur.

Geriye dönük düzeltmeler

TMS 8 kapsamındaki muhasebe politikası değişikliklerinin geriye dönük uygulanması ve önemli önceki dönem hatalarının geriye dönük düzeltilmesi, cari dönemde yaratılmış bir özkaynak değişimi değildir.

Etki, ilgili özkaynak bileşeninin karşılaştırmalı açılış bakiyesinde gösterilir.

TMS 1 paragraf 106(b), politika değişikliğinin ve hata düzeltmesinin her bileşen üzerindeki etkisinin açıklanmasını ister.

Bu nedenle aşağıdaki sıra korunur:

  1. Önceki raporlanan açılış bakiyesi belirlenir.
  1. Geriye dönük uygulama ve hata düzeltme etkileri ayrı gösterilir.
  1. Düzeltilmiş açılış bakiyesinden cari dönem hareketlerine geçilir.
  1. Kapanış bakiyesi finansal durum tablosundaki özkaynakla mutabık hâle getirilir.

Düzeltmenin başka bir TFRS uyarınca farklı bileşene yönelmesi gerekmedikçe etki çoğunlukla dağıtılmamış kârların açılış bakiyesinde görünür. “Geçmiş yıl düzeltmesi” etiketi, politika değişikliği ile hata düzeltmesini birbirine karıştırmamalıdır.

Diğer kapsamlı gelir ve temettüler

Her özkaynak bileşeni için diğer kapsamlı gelir analizi özkaynak değişim tablosunda veya dipnotlarda sunulur.

Dönemde ortaklara dağıtılmak üzere finansal tablolara alınan temettü tutarı ile pay başına temettü de tabloda veya dipnotlarda açıklanır.

Böylece kullanıcı, dağıtılmamış kârdaki azalmanın zarar mı, temettü mü, düzeltme mi olduğunu ayırt edebilir.

Kısa örnek

Bir işletmenin dağıtılmamış kârı 400.000 TL ile açılsın.

Önceki dönem hatasına ilişkin 20.000 TL azaltıcı düzeltme, 150.000 TL dönem kârı ve 60.000 TL temettü varsa kapanış:

400.000−20.000+150.000−60.000=470.000 TL400{.}000-20{.}000+150{.}000-60{.}000=470{.}000\ \text{TL}

olur.

Aynı dönemde 100.000 TL sermaye katkısı yapılmışsa bu tutar dağıtılmamış kâra eklenmez; ilgili sermaye bileşeninde gösterilir.

Tablonun gücü, toplam özkaynak 570.000 TL arttı veya azaldı demekten çok, hareketin hangi bileşende ve hangi nedenle oluştuğunu göstermesidir.

Analiz ve standart geçişi

Özkaynak artışı tek başına “işletme kesin olarak daha güçlüdür” sonucunu vermez.

Artışın kârlılıktan, değerleme etkisinden veya yeni ortak katkısından gelmesi farklı anlam taşır; azalışın zarar, temettü, pay geri alımı ya da düzeltmeden doğması da ayrı değerlendirilir.

Özkaynak tablosu borç ödeme kapasitesi hakkında tek başına hüküm kurdurmaz; nakit akışları, yükümlülüklerin vadesi ve işletmenin riskleriyle birlikte okunur.

2026'da başlayan raporlama dönemleri için TMS 1 yürürlüktedir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Özkaynak Değişim Tablosu anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Finansal Tablolar ve Analizi dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Özkaynak Değişim Tablosu konusu Mali Müşavirlik SMMM Yeterlilik düzeyindeki Finansal Tablolar ve Analizi dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %12. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Özkaynak Değişim Tablosu, Mali Müşavirlik SMMM Yeterlilik düzeyindeki Finansal Tablolar ve Analizi dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Mali Müşavirlik SMMM Yeterlilik düzeyinde Finansal Tablolar ve Analizi dersinin müfredat ağırlığı %12. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Finansal Tablolar ve Analizi dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 16 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by