Mali Müşavirlik Finansal Tablolar ve Analizi Karşılaştırmalı Tablolar Analizi (Yatay Analiz) Konu Anlatımı

Karşılaştırmalı tablolar analizi, finansal tablo kalemlerine zaman içinde bakma tekniğidir.

Bir işletmenin birbirini izleyen ve aynı uzunluktaki dönemlere ait finansal tabloları yan yana getirilir; her kalemin mutlak tutarı ve oransal değişimi hesaplanır.

Bu nedenle yatay analiz adı da kullanılır.

Analizin amacı, tek bir yılın fotoğrafını çekmek değil, işletmenin geçmişten bugüne finansal durum ve faaliyet sonuçları açısından nasıl bir gelişme gösterdiğini anlamaktır.

İşletmeler süreklilik varsayımı altında faaliyet gösterdiği için yalnız cari yıl rakamını görmek çoğu zaman yeterli değildir.

Dönen varlıkların artması, borçların azalması, özkaynakların güçlenmesi veya satışların maliyete göre daha hızlı büyümesi ancak geçmiş dönemle karşılaştırıldığında anlam kazanır.

Yatay analizde her kalem için önce mutlak değişim bulunur.

Mutlak değişim, ikinci yılın değerinden birinci yılın değerinin çıkarılmasıyla hesaplanır.

Ardından yüzde değişim, mutlak değişimin birinci yıl değerine bölünüp yüzle çarpılmasıyla bulunur.

Karşılaştırılan dönem sayısı ikiden fazlaysa iki yol izlenebilir.

Bir yöntemde belli bir dönem temel yıl alınır ve sonraki yıllardaki değişimler bu yıla göre hesaplanır.

Diğer yöntemde her yıl kendinden bir önceki yılla karşılaştırılır; kaynak bunu hareketli yıl karşılaştırmalı tablo analizi olarak belirtir.

Bu seçim yorumun odağını değiştirir.

Temel yıl yaklaşımı uzun dönemli bir bazla gelişimi gösterirken hareketli yıl yaklaşımı dönemden döneme hızlanan veya yavaşlayan değişimi daha görünür kılar.

Tekniğin belirgin üstünlüğü işletmenin gelişme yönü hakkında veri sağlamasıdır.

Kalemlerdeki değişmeler neden sonuç ilişkisiyle yorumlanır ve bu değişmelerin gelecekte finansal yapı ve faaliyet sonuçları üzerindeki etkileri tahmin edilmeye çalışılır.

Ancak yatay analiz esas olarak işletmenin kendi dönemleri arasında yapılır; rakip işletmeler ve endüstri hareketleri doğrudan tekniğin içine girmez.

Sağlıklı sonuç için bazı koşullar gerekir.

Karşılaştırılan tablolar eşit süreleri ve aynı zaman dilimlerini kapsamalıdır.

Muhasebe politikalarında değişiklik olmamalıdır; aksi halde rakamlardaki fark gerçek faaliyet değişiminden değil ölçüm yönteminden doğabilir.