Bütçeleme ve Yönetim Muhasebesine Giriş Konu Anlatımı

Yönetim muhasebesi, muhasebe bilgisinin işletme içi karar ve kontrol amacıyla kullanılmasını ifade eder.

Genel muhasebe dış kullanıcıların ihtiyaç duyduğu mali tabloları üretirken, yönetim ve maliyet muhasebesi yöneticinin üretim, fiyatlama, kapasite, maliyet kontrolü ve planlama kararlarına bilgi sağlar.

Bu çerçevede bütçeleme, planın rakama dönüşmüş halidir.

İşletme önce ne yapmak istediğini ve bunu hangi yol ve yöntemlerle gerçekleştireceğini belirler; ardından bu planlar satış, üretim, gider, yatırım veya nakit bütçeleri gibi ölçülebilir araçlara çevrilir.

Kaynak notta planlama, amaçlar ile bu amaçlara ulaşmada izlenecek yol ve yöntemlerin belirlenmesi olarak açıklanır.

Planların uygulanması ve geri bildirimle kontrol işlevinin birleşmesi yönetim sürecini oluşturur.

Muhasebe bu sürecin ölçüm dilidir.

Planların uygulanması sırasında gerçekleşen faaliyet sonuçları kaydedilir, sınıflandırılır ve özetlenir; daha sonra bütçelerle karşılaştırılır.

Bu karşılaştırmalar başarı raporları halinde yöneticilere sunulur.

Böylece bütçe, yalnızca dönem başında hazırlanan bir hedef tablosu olmaktan çıkar, dönem içinde kontrol ve değerlendirme aracına dönüşür.

Standartlar ile bütçeler arasındaki ilişkiyi doğru kurmak gerekir.

Standartlar çoğu kez birim miktar veya birim tutarı anlatır; bütçeler ise toplam miktar veya toplam tutarı gösterir.

Bir mamulün birim başına standart malzeme miktarı veya standart işçilik süresi standarttır; belirli üretim hacmi için beklenen toplam malzeme, işçilik veya genel üretim gideri bütçedir.

Standart maliyet sistemi fiili sonuçları önceden belirlenmiş birim ölçülerle karşılaştırırken, bütçeleme daha geniş dönem ve faaliyet düzeyi üzerinden kontrol sağlar.

Planlı dağıtım bu mantığın genel üretim giderlerine uygulanmış örneğidir.

Yardımcı gider yerlerindeki bütçelenmiş giderler esas üretim yerlerine dağıtılır; sonra planlanmış giderlerle fiili giderler arasındaki farklar belirlenir ve dağıtılır.

Bu işlem, yönetim muhasebesinin temel bakışını gösterir: önce beklenen değer kurulur, sonra gerçekleşen sonuç ölçülür, son olarak farkın nereden geldiği analiz edilir.

Farklar yalnızca muhasebe kaydı için değil, bakım, enerji, sosyal tesis, idari işler veya üretim merkezleri gibi sorumluluk alanlarının performansını değerlendirmek için de anlam taşır.

Yönetim muhasebesi yalnızca bütçeden ibaret değildir.

Maliyet muhasebesinin özel yönetim kararlarına yardımcı olma amacı, yönetim muhasebesinin karar boyutudur.

Bir sipariş kabul edilecek mi, ürün fiyatı ne olmalı, hangi faaliyet maliyeti artırıyor, üretim hacmi hangi noktada sabit giderleri karşılıyor, genel üretim giderleri hangi faaliyetler tarafından tüketiliyor gibi sorular bu alana girer.