İkinci Dağıtım (Gider Yerlerine Dağıtım) Konu Anlatımı

Birinci dağıtım tamamlandığında genel üretim giderlerinin bir kısmı esas üretim gider yerlerinde, bir kısmı da yemekhane, bakım onarım, ısıtma merkezi veya enerji gibi yardımcı hizmet ve yardımcı üretim gider yerlerinde toplanmış olur.

İkinci dağıtımın görevi, bu yardımcı merkezlerde biriken giderleri esas üretim gider yerlerine aktarmaktır.

Çünkü mamul maliyetine yükleme, esas üretim gider yerlerinde oluşan toplamlar üzerinden yapılır.

Yardımcı merkezler üretimi destekler; bu destekten yararlanan esas üretim yerleri de destek giderlerini maliyetlerine taşır.

Basit dağıtım, ikinci dağıtım yöntemlerinin en yalın olanıdır.

Bu yöntemde yardımcı gider yerleri birbirlerine hizmet sunmuş olsalar bile birbirinden pay almaz ve birbirine pay vermez.

Yemekhane ve ısıtma merkezi gibi yardımcı yerlerde biriken giderler, yalnızca kesim ve dikim gibi esas üretim gider yerlerine dağıtılır.

Dağıtım sırasının önemi yoktur.

Dağıtım oranı, yardımcı gider yerindeki toplam giderin yalnızca pay alacak esas üretim yerlerinin ölçü toplamına bölünmesiyle bulunur.

Yemekhane için kişi sayısı, ısıtma için metrekare gibi ölçüler bu mantıkla kullanılır.

Kademeli dağıtım, yardımcı gider yerleri arasındaki hizmet ilişkisini sınırlı biçimde dikkate alır.

Dağıtıma, en çok sayıda gider yerine hizmet sunan yardımcı gider yerinden başlanır; hizmet sayıları eşitse birinci dağıtım toplamı daha büyük olan merkez önce dağıtılır.

Bir yardımcı gider yeri dağıtıldıktan sonra kendisine geriye dönük pay verilmez.

Bu nedenle kademeli dağıtım, basit dağıtıma göre daha gerçekçi, matematiksel dağıtıma göre daha pratik bir çözümdür.

Örneğin yemekhane hem esas üretim yerlerine hem bakım onarıma hizmet etmişse önce yemekhane dağıtılır; bakım onarım kendi ilk giderine yemekhane payını ekleyerek esas üretim yerlerine aktarılır.

Matematiksel dağıtım, yardımcı gider yerlerinin karşılıklı hizmetlerini en kapsamlı biçimde ele alır.

Dağıtıma katılan yardımcı gider yeri sayısı kadar denklem kurulur ve her merkez, diğer yardımcı merkezlerden aldığı payı da içeren toplam maliyet üzerinden dağıtılır.

Bu yöntem daha sağlıklı sonuç verir, çünkü bakım onarımın yemekhaneden, yemekhanenin bakım onarımdan aldığı hizmet aynı modelin içinde görünür.

Ancak işlem yükü daha fazladır ve denklem çözmeyi gerektirir.

Planlı dağıtımda ise fiili tutarlar yerine önceden planlanmış veya bütçelenmiş giderler dağıtılır.

Yardımcı gider yerlerinin bütçelenmiş tutarları uygun anahtarlarla dağıtıldıktan sonra, fiili giderlerle planlanmış giderler arasındaki farklar belirlenir.