Yükleme Oranları Konu Anlatımı

Genel üretim giderleri, maliyet muhasebesinin en dikkatli dağıtılması gereken alanıdır.

Direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik belirli mamule daha kolay izlenebilir; oysa genel üretim giderleri mamullerle doğrudan ilişki kurmaz, farklı nitelikte birçok gider unsurundan oluşur ve bazıları yıl içinde düzensiz gerçekleşir.

Isıtma gideri mevsimsel dalgalanabilir, bakım onarım tutarı yıl içinde kesinleşmeyebilir, yıllık izin veya amortisman gibi maliyetlerin dönemlere dengeli verilmesi gerekebilir.

Bu nedenle mamul maliyetini belirlerken fiili genel üretim giderini yıl sonuna kadar beklemek pratik değildir.

Yükleme oranı bu soruna çözüm getirir.

İşletme önce gelecek dönem için bütçelenmiş veya tahmini toplam genel üretim giderini belirler.

Sonra bu gideri mamullere yüklemek için mantıklı, ölçülebilir ve uygulanabilir bir faaliyet ölçüsü seçer.

Kaynakta direkt işçilik saati, direkt işçilik gideri ve makine saati gibi anahtarlar örneklenir.

Anahtar seçimi üretim yapısına bağlıdır.

Emek yoğun üretimde direkt işçilik saati anlamlı olabilir; makine ağırlıklı üretimde makine saati daha doğru sonuç verir.

Önemli olan seçilen ölçünün genel üretim giderinin oluşumuyla makul ilişki kurmasıdır.

Yükleme oranı, tahmini toplam genel üretim maliyetinin tahmini toplam faaliyet hacmine bölünmesiyle bulunur.

Örneğin tahmini genel üretim gideri 630.000.000 lira ve tahmini direkt işçilik saati 14.000 ise oran 45.000 lira olur.

Bir sipariş 4.000 direkt işçilik saati kullanmışsa, direkt işçilik saati esasına göre bu siparişe yüklenecek genel üretim gideri 4.000 ile oran çarpılarak hesaplanır.

Makine saati esas alınmışsa aynı mantık makine saatleri üzerinden çalışır.

Bu yüzden yükleme oranı, soyut genel üretim toplamını sipariş veya mamul düzeyinde maliyete dönüştüren katsayıdır.

Yükleme oranının önceden bilinmesi iki önemli yarar sağlar.

Birincisi, işletme sipariş teklifi aldığında direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik maliyetini belirleyip genel üretim payını da ekleyerek teklif maliyetini hızlı hesaplayabilir.

İkincisi, yıl içinde üretilen mamullere daha dengeli genel üretim gideri yüklenir; mevsimsel veya dönemsel dalgalanmalar tek bir dönemin mamul maliyetini gereksiz biçimde şişirmez.

Dönem sonunda tahmini yüklenen genel üretim gideri ile fiili 730 Genel Üretim Giderleri hesabında biriken tutar karşılaştırılır.

Fiili tutar daha yüksekse eksik yükleme, tahmini yüklenen tutar daha yüksekse fazla yükleme vardır.