İlk Madde ve Malzeme Maliyetleri Konu Anlatımı

İlk madde ve malzeme maliyeti, üretim sürecinin en somut maliyet unsurudur.

Bir mamulün ortaya çıkabilmesi için kullanılan veya tüketilen malzemelerin parasal karşılığı bu başlık altında izlenir.

Ancak her malzeme aynı şekilde maliyete yüklenmez.

Direkt ilk madde ve malzeme, üretilen ürünün bünyesine giren, ürünün temel yapısını oluşturan, hangi ürün veya ürün grubu için ne kadar kullanıldığı doğrudan belirlenebilen ve bu belirlemenin ekonomik açıdan anlamlı olduğu malzemedir.

Dokuma işletmesinde iplik, konfeksiyonda kumaş, şeker üretiminde şeker pancarı gibi örneklerde malzeme doğrudan mamulün gövdesini kurar.

Endirekt malzeme ise üretimde kullanıldığı halde direkt malzeme ölçütlerini taşımayan malzemedir.

Değer veya miktar olarak daha önemsiz olabilir, ürünün temel yapısını oluşturmayabilir ya da hangi ürün için ne kadar kullanıldığını izlemek ekonomik açıdan anlamlı olmayabilir.

Mobilya üretiminde tutkal veya çivi mamulün bünyesine girse bile, her bir siparişe doğrudan ve ekonomik şekilde izlenemiyorsa genel üretim maliyetleri içinde ele alınabilir.

İşletme malzemeleri de bu gruptadır; temizlik malzemesi, makine yağı veya akaryakıt üretimin devamlılığını sağlar, fakat mamulün fiziksel yapısının ana unsuru değildir.

Kayıt akışı bu sınıflandırmayı izler.

İlk madde ve malzeme satın alındığında stok niteliği taşıdığı için 150 İlk Madde ve Malzeme hesabının borcuna alınır.

Üretime gönderildiğinde malzemenin direkt olan kısmı 710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri hesabına, endirekt olan kısmı ise 730 Genel Üretim Giderleri hesabına aktarılır.

Dönem sonunda bu üretim giderleri yansıtma hesapları aracılığıyla 151 Yarı Mamuller hesabına taşınır.

Böylece stoktaki malzeme, üretime verilen malzeme ve mamul maliyetine dönüşen malzeme birbirinden ayrılır.

Malzeme hareketlerinin güvenilir izlenmesi için belge düzeni önemlidir.

Satın alma istek fişi hangi malzemenin, hangi bölüm tarafından, hangi tarihe kadar ve ne miktarda istendiğini gösterir.

Stok kartı malzemenin türünü, kodunu, birim ölçüsünü, en az ve en çok stok düzeyini, giren ve çıkan miktarları takip eder.

İlk madde ve malzeme istek fişi ise hangi bölümün hangi iş için ne kadar malzeme aldığını ve teslim süreçlerini belgelendirir.

Bu belgeler olmadan malzeme tüketiminin mamule veya gider yerine doğru bağlanması zayıflar.

Stok değerleme yöntemleri, üretime gönderilen malzeme maliyeti ile elde kalan stokun değerini belirler.

Hareketli ortalama yönteminde her yeni alıştan sonra ortalama birim maliyet yeniden hesaplanır.

Tartılı ortalama yönteminde dönem sonu toplam tutar toplam miktara bölünerek dönem ortalaması bulunur.

FIFO, ilk giren malzemenin ilk üretime gönderildiğini varsayar; LIFO ise üretime göndermede son alınan partiden başlar.