Safha maliyeti, benzer mamullerin sürekli ve kitle hâlinde üretildiği işletmelerde maliyetleri sipariş yerine üretim safhalarında toplar. Önce fiziksel akış dengelenir: dönem başı yarı mamul ile başlanan birimler, tamamlanıp devredilen birimler, dönem sonu yarı mamul ve firelerle açıklanır. Eşdeğer birim, tamamlanmamış üretimi tam birim cinsine çevirir; fakat dönem sonu yarı mamul adedi × tamamlanma oranı yalnız dönem sonu stokunun eşdeğeridir. Toplam payda, tamamlanan birimler ile ilgili yarı mamul eşdeğerlerini birlikte içerir ve malzeme ile dönüştürme giderleri için ayrı hesaplanır. Ağırlıklı ortalama yöntemi dönem başı ve cari maliyetleri birleştirir; FIFO yalnız cari dönemde yapılan işi ölçer. Birim maliyet, yönteme uygun maliyetin toplam eşdeğer birime bölünmesiyle bulunur ve tamamlanan üretimle dönem sonu yarı mamule dağıtılarak maliyet sağlaması yapılır.
Mali Müşavirlik Maliyet Muhasebesi Safha (Evre) Maliyeti Sistemi Konu Anlatımı
Safha (Evre) Maliyeti Sistemi konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Maliyet Muhasebesi dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Safha maliyetinin kullanım alanı
Safha veya evre maliyeti sistemi; aynı, tek tip ya da birbirine çok benzeyen mamullerin kesintisiz ve kitle hâlinde üretildiği işletmelerde kullanılır.
Maliyetler tek tek siparişlerde değil, üretimin geçtiği bölüm veya safhalarda dönem boyunca toplanır.
Birim maliyet, ilgili safhanın üretim maliyeti tablosunda ortalama olarak hesaplanır.
Sipariş maliyetinde temel izleme nesnesi belirli sipariştir.
Safha maliyetinde ise temel izleme nesnesi belirli dönemdeki üretim akışıdır.
Bu nedenle hesaplamaya maliyet bölmekle değil, önce fiziksel birimleri uzlaştırmakla başlanır.
1. Fiziksel miktar eşitliği
Genel akış şu biçimde kurulur:
Dönem başı yarı mamul + dönemde üretimine başlanan = tamamlanıp devredilen + dönem sonu yarı mamul + fire
Fire, ortaya çıktığı aşama ve normal-anormal niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.
Fiziksel akış dengelenmeden eşdeğer birim ve maliyet dağıtımı yapılamaz.
2. Eşdeğer birim neyi ölçer?
Eşdeğer birim, tamamlanmamış üretimi tam mamul cinsinden ifade eder.
Dönem sonu yarı mamulün belirli bir maliyet unsuru bakımından eşdeğeri şu şekilde bulunur:
Dönem sonu yarı mamul birimleri × o maliyet unsurunun tamamlanma yüzdesi
Bu çarpım toplam eşdeğer birim değildir; yalnız dönem sonu yarı mamulün eşdeğer kısmıdır.
Toplam eşdeğer üretime tamamlanıp devredilen birimler de eklenir.
Malzeme ile dönüştürme giderlerinin tamamlanma dereceleri farklı olabileceğinden iki ayrı payda hesaplanır.
Üretimin başında verilen malzeme yüzde 100 tamamlanmışken işçilik ve genel üretim giderleri, yani dönüştürme giderleri, yüzde 40 tamamlanmış olabilir.
3. Ağırlıklı ortalama yöntemi
Ağırlıklı ortalama yöntemi dönem başı yarı mamulde taşınan maliyetleri cari dönemde eklenen maliyetlerle birleştirir.
Eşdeğer birim hesabında tamamlanıp devredilen bütün birimler tam kabul edilir; buna dönem sonu yarı mamulün eşdeğer kısmı eklenir:
Toplam eşdeğer birim = tamamlanıp devredilen birimler + dönem sonu yarı mamul eşdeğeri
Eşdeğer birim maliyeti de dönem başı maliyeti ile cari maliyet toplamının bu eşdeğer birimlere bölünmesiyle bulunur.
Malzeme ve dönüştürme giderleri için hesap ayrı yürütülür.
4. FIFO yöntemi
FIFO, dönem başı yarı mamulde önceki dönemde yapılmış işi cari dönemden ayırır.
Cari dönem eşdeğer üretimi üç parçadan oluşur:
- dönem başı yarı mamulü tamamlamak için bu dönemde yapılan iş,
- bu dönemde başlanıp tamamlanan birimler,
- dönem sonu yarı mamulde bu dönemde yapılan eşdeğer iş.
Bu yöntemde cari dönem maliyeti, yalnız cari dönem eşdeğer birimlerine bölünür.
Başlangıç stokunun önceki dönem maliyeti kendi üzerinde korunur; stoku tamamlamak için cari dönemde eklenen maliyet ayrıca yüklenir.
Bu nedenle aynı üretim verileri ağırlıklı ortalama ve FIFO'da farklı eşdeğer birim ve birim maliyet sonuçları doğurabilir.
Kaynaktaki sayısal örnek
Bir safhada dönem başı yarı mamul bulunmasın.
Dönemde 100.000 birime başlanmış, 80.000 birim tamamlanıp devredilmiş ve 20.000 birim dönem sonunda kalmış olsun.
Dönem sonu yarı mamul doğrudan ilk madde ve malzeme bakımından yüzde 60 tamamlanmış, dönemin malzeme maliyeti 25.507.000 TL'dir.
Dönem sonu stokunun malzeme eşdeğeri:
20.000 × yüzde 60 = 12.000 eşdeğer birim
Toplam malzeme eşdeğer birimi:
80.000 tamamlanan + 12.000 dönem sonu eşdeğeri = 92.000 eşdeğer birim
Eşdeğer birim başına malzeme maliyeti:
25.507.000 TL ÷ 92.000 = 277,25 TL
Yalnız 12.000'e bölmek yanlıştır; çünkü bu sayı toplam üretimi değil, dönem sonu yarı mamulün tamamlanmış eşdeğerini gösterir.
5. Maliyet dağıtımı ve sağlama
Birim maliyet bulunduktan sonra tamamlanıp devredilen birimlere tam maliyet, dönem sonu yarı mamule ise ilgili tamamlanma yüzdelerine göre maliyet yüklenir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Safha (Evre) Maliyeti Sistemi anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Maliyet Muhasebesi dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Safha (Evre) Maliyeti Sistemi konusu Mali Müşavirlik SMMM Yeterlilik düzeyindeki Maliyet Muhasebesi dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %13. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- TÜRMOB-TESMER — 2026/3 SGS uygulamasını Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezi (ANKUZEF-ASYM) yaparMali Müşavirlik Sınavları sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- TESMER — Sınav DuyurularıTESMER resmî duyuruları: staja giriş ve yeterlilik (SMMM) sınav takvimi, başvuru ve sonuç bilgileri.
- TEOS Başvuru SistemiStaja giriş, staj ve yeterlilik başvurularının yapıldığı TESMER TEOS portalı.
- TÜRMOBTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği resmî sitesi.
- e-DevletSınav başvuru, ödeme ve belge işlemleri için e-Devlet kapısı.
Sık Sorulan Sorular
Maliyet Muhasebesi dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 13 konu içerir.
- Maliyet Muhasebesinin Temel Kavramları ve Amaçları
- Maliyetlerin Sınıflandırılması (Gider Çeşitleri)
- İlk Madde ve Malzeme Maliyetleri
- İşçilik Maliyetleri
- Birinci Dağıtım
- İkinci Dağıtım (Gider Yerlerine Dağıtım)
- Yükleme Oranları
- Sipariş Maliyeti Sistemi
- Birleşik ve Yan Ürün Maliyetleri
- Standart Maliyet Yöntemi ve Sapma Analizi
- Maliyet-Hacim-Kâr Analizi ve Başabaş Noktası
- Bütçeleme ve Yönetim Muhasebesine Giriş
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi