Mali Müşavirlik Maliyet Muhasebesi Safha (Evre) Maliyeti Sistemi Konu Anlatımı

Safha veya evre maliyeti sistemi, üretimin sürekli aktığı ve birimlerin birbirinden belirgin sipariş farklarıyla ayrılmadığı işletmelerde kullanılır.

Aynı cins, tek tip veya birbirine çok benzeyen mamuller belirli ilk madde ve malzemelerden kitle halinde üretiliyorsa, her mamul için ayrı sipariş kartı açmak anlamlı değildir.

Bunun yerine üretim süreci safhalara ayrılır; her safhada oluşan maliyetler o safha düzeyinde toplanır ve dönemde safhadan geçen birimlere ortalama biçimde yüklenir.

Bu yaklaşım, sipariş maliyeti sisteminden temel ayrımı oluşturur.

Sipariş maliyetinde maliyetler her sipariş veya mamul grubu bakımından ayrı izlenir.

Safha maliyetinde ise maliyetler üretim bölümleri veya safhalar itibarıyla toplanır.

Sipariş maliyetinde birim maliyet sipariş maliyeti kartından çıkar; safha maliyetinde birim maliyet bölüm üretim maliyeti tablosunda hesaplanan ortalama üzerinden bulunur.

Bu nedenle safha maliyetinin odağı, tek tek müşteriler veya siparişler değil, dönem içindeki üretim akışıdır.

Safha maliyetinde ilk adım miktar eşitliğidir.

Üretime giren miktar ile üretimden çıkan miktar dengelenmelidir.

Kaynak not bu dengeyi dönem başı yarı mamul ile dönem içinde üretimine başlanan miktarın, dönem sonu yarı mamul, üretimi tamamlanan miktar ve fire toplamına eşit olması biçiminde kurar.

Bu denklem sağlanmadan maliyet dağıtımı güvenilir olmaz, çünkü hangi miktara maliyet yükleneceği belirsiz kalır.

İkinci adım eşdeğer ürün miktarıdır.

Dönem sonu yarı mamul, fiziksel olarak birim sayısı taşısa da tam mamul değildir; bu nedenle tamamlanma derecesi dikkate alınarak tam mamul cinsine çevrilir.

Eşdeğer ürün miktarı, yarı mamul miktarı ile tamamlanma oranının çarpılmasıyla bulunur.

Malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderleri farklı tamamlanma derecelerine sahip olabilir.

Bir yarı mamulde malzeme tamamen verilmişken işçilik ve genel üretim giderleri kısmen tamamlanmış olabilir; bu yüzden eşdeğer birim hesabında maliyet unsurları ayrı izlenir.

Üçüncü adım eşdeğer birim maliyetidir.

İlgili safhada toplanan maliyetler, hesaplanan eşdeğer birim miktarına bölünerek birim maliyet bulunur.

Dördüncü adımda bu birim maliyet, tamamlanan mamuller ile dönem sonu yarı mamullere dağıtılır.

Son adım sağlamadır; dağıtılan maliyetlerin toplamı, dağıtılması gereken toplam maliyetle uyumlu olmalıdır.