Mali Müşavirlik Maliyet Muhasebesi Sipariş Maliyeti Sistemi Konu Anlatımı

Sipariş maliyeti sistemi, üretimin standart ve tek tip akmadığı işletmeler için geliştirilmiş maliyetleme düzenidir.

Kaynak not siparişi yalnızca müşterinin verdiği özel sipariş olarak değil, üretim planlama bölümünden gelen bir mamul veya mamul grubu üretim isteği olarak da ele alır.

Önemli olan, her üretim emrinin maliyetinin diğerlerinden ayrı izlenmesidir.

Farklı türde, çoğu kez müşterinin özel isteklerine göre üretilen mamullerde tek bir ortalama maliyet, maliyet bilgisini bulanıklaştırır.

İnşaat, gemi, uçak, makine veya büyük ölçekli özel üretimlerde sipariş maliyeti sistemi bu yüzden uygundur.

Bu sistemde her sipariş için ayrı bir sipariş maliyeti kartı açılır ve kart numaralandırılır.

Kartın başlık kısmında işletme adı, sipariş numarası, üretimin stok için mi sipariş için mi yapıldığı, başlama ve bitiş tarihleri, mamul tipi ve adedi gibi bilgiler yer alır.

Maliyet unsurlarının toplandığı bölümde, esas üretim maliyet yerleri itibarıyla ilgili siparişe ait direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim maliyetleri gösterilir.

Maliyet özeti kısmı ise toplam maliyet ve birim mamul maliyetini görmeyi sağlar.

Direkt ilk madde ve malzeme, ilk madde ve malzeme istek fişlerine dayanarak sipariş kartına işlenir.

Ambardan çekilen malzeme stok kartında azalır, sipariş kartında maliyet unsuru haline gelir ve belirli dönemlerde yevmiye kaydına konu olur.

Direkt işçilik için işçi saat kartı, işçi çalışma kartı ve çalışma kartı özeti kullanılır.

İşçi çalışma kartı, işçinin hangi sipariş üzerinde ne kadar süre çalıştığını gösterdiği için direkt işçilik maliyetinin siparişe bağlanmasında ana belgedir.

Genel üretim giderleri siparişe doğrudan izlenemediğinden çoğunlukla tahmini tutarlar üzerinden yüklenir.

Bunun nedeni, genel üretim giderlerinin farklı unsurlardan oluşması, bazı tutarların yıl içinde düzensiz gerçekleşmesi ve fiili tutarı beklemenin sipariş maliyetini zamanında hesaplamayı zorlaştırmasıdır.

İşletme bütçelenmiş genel üretim giderini seçilen faaliyet hacmine bölerek yükleme oranı bulur; siparişin kullandığı direkt işçilik saati veya makine saati gibi ölçüyle çarpıp genel üretim payını siparişe verir.

Bu sayede teklif maliyeti ve üretim maliyeti dönem içinde hesaplanabilir.

Üretim tamamlandığında siparişin toplam üretim maliyeti kadar 152 Mamuller hesabına borç, 151 Yarı Mamuller hesabına alacak kaydı yapılır.

Sipariş müşteriye teslim edilip satıldığında satış hasılatı ayrıca kaydedilir; mamulün maliyeti ise satılan mamuller maliyetine aktarılır.