Diğer Kazanç ve İratlar (Değer Artışı Kazançları ve Arızi Kazançlar) Konu Anlatımı

Diğer kazanç ve iratlar, gelir vergisi sisteminde tamamlayıcı bir alandır.

Ticari, zirai, ücret, serbest meslek, gayrimenkul sermaye iradı ve menkul sermaye iradı gibi sürekli veya düzenli gelir unsurlarına sığmayan bazı kazançlar burada vergilendirilir.

Değer artışı kazançlarında esas mesele, kanunda sayılan mal ve hakların elden çıkarılması sonucunda ortaya çıkan artıştır.

Menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçları, ortaklık hakları ve hisseleri, telif ve ihtira beratları gibi haklar, faaliyeti durdurulan işletmenin elden çıkarılması, belirli gayrimenkul ve hakların beş yıl içinde devri bu kapsama girebilir.

Elden çıkarma yalnız satış değildir; ivaz karşılığı devir, temlik, trampa, takas, kamulaştırma, devletleştirme ve ticaret şirketine sermaye koyma da aynı kavramın içindedir.

Gayrimenkuller bakımından ivazsız iktisap edilenlerin elden çıkarılması veya iktisap tarihinden başlayarak beş yıldan fazla elde tutulduktan sonra satılması değer artışı kazancı doğurmaz.

Beş yıl içinde satış varsa maliyet bedeli, şartları oluştuğunda endekslenir ve istisna tutarı düşüldükten sonra kalan safi kazanç vergilenir.

Ancak aynı gayrimenkullerin farklı kişilere veya birbirini izleyen yıllarda devamlılık gösterecek biçimde satılması, artık değer artışı kazancı değil ticari kazanç tartışması doğurabilir.

Arızi kazançlarda ise süreklilik taşımayan ve kanunda ayrıca sayılan geçici işlem veya faaliyetlerden doğan gelirler öne çıkar.