Mali Müşavirlik · Gelir Üzerinden Alınan Vergiler

Örtülü Sermaye Konu Anlatımı

Örtülü Sermaye konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Gelir Üzerinden Alınan Vergiler dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

KVK 12'ye göre kurumun ortağından veya ortakla ilişkili kişiden doğrudan ya da dolaylı temin edip işletmede kullandığı borçların, hesap döneminin herhangi bir gününde dönem başı VUK öz sermayesinin üç katını aşan kısmı örtülü sermayedir; borcun tamamı değil yalnız aşan kısım ve bu kısma isabet eden gider etkilenir. Ortak borcunda kural olarak pay oranı aranmaz; borsada işlem gören paylardan doğan ortaklıkta %10 eşiği vardır. Ortakla ilişkili kişi için doğrudan/dolaylı en az %10 sermaye, oy veya kâr payı bağlantısı aranır. Normal kredi faaliyeti yürüten ilişkili banka veya benzeri kredi kurumundan borçlanma karşılaştırmada %50 sayılır; yalnız ilişkili şirketleri finanse eden kredi şirketi bu imkândan yararlanmaz. Gayrinakdî teminatlı üçüncü kişi kredisi, aynı şartlarla aktarılan banka/sermaye piyasası kaynağı ve kanunda sayılan finansal kurum borçları kapsam dışıdır. Örtülü kısma ait faiz, kur farkı ve benzeri giderler indirilemez; fakat kâr payı sayılan tutar kur farkı hariç faiz ve benzeri ödemelerdir. Karşı taraf düzeltmesi, zamanı ve vergilerin kesinleşip ödenmesi şartı ayrıca incelenir.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Kurumun amacı ve üç temel koşul

Örtülü sermaye, ortak finansmanının vergi matrahını faiz gideri yoluyla aşındırmasını sınırlayan özel bir kurumlar vergisi kuralıdır.

Bir borcun kapsama girmesi için ortak veya ortakla ilişkili kişiden doğrudan ya da dolaylı temin edilmesi, işletmede kullanılması ve hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte dönem başı öz sermayesinin üç katını aşması gerekir.

Bu koşullar birlikte aranır.

Öz sermaye, Vergi Usul Kanununa göre hesap döneminin başında tespit edilen öz sermayedir; yeni işe başlayan kurumda başlangıç tarihi esas alınır.

Yıl içinde sermaye artırımı yapılması, kuraldaki dönem başı ölçüsünü kendiliğinden değiştirmez.

İlişkili kaynaklardan kullanılan borçların toplamı bu ölçüyle karşılaştırılır.

Borcun yalnız en yüksek bakiyesini bulmak yetmez; aşımın hangi süre boyunca devam ettiği ve finansman giderinin hangi borç dönemine ait olduğu da hesaplanır.

Üç kat sınır aşıldığında bütün borç sermayeye dönüşmez.

Yalnız sınırı aşan bölüm, aşım sürdüğü süre için örtülü sermaye sayılır.

Bu vergisel yeniden nitelendirme borcun özel hukukta anapara borcu olma niteliğini ortadan kaldırmaz; sonuç esas olarak finansman gideri ve kâr payı kabulünde doğar.

Ortak ve ortakla ilişkili kişi

Kurumun doğrudan ortağından aldığı borçta genel olarak belirli bir asgari pay oranı aranmaz.

Ancak payları borsada işlem gören bir kurumun borsadan edinilmiş payları nedeniyle ortaklık kurulmuşsa, bu payların sağladığı ortaklık oranının en az %10 olması gerekir.

Doğrudan ortak ile “ortakla ilişkili kişi” aynı test değildir.

Ortakla ilişkili kişi; ortağın doğrudan veya dolaylı olarak en az %10 oranında ortak olduğu ya da en az bu oranda oy veya kâr payı hakkına sahip olduğu kurum ile, ortağın veya böyle ilişkili kurumun sermaye, oy veya kâr payı haklarının en az %10'unu doğrudan ya da dolaylı elinde tutan gerçek kişi veya kurumları kapsar.

Sermaye, oy ve kâr payı bağlantılarından herhangi biri koşulu sağlayabilir.

Borcun araya bağımsız görünen başka bir kişi konularak aktarılması sonucu değiştirmeyebilir.

Kaynak gerçekte ortak veya ilişkili kişiden geliyorsa dolaylı borçlanma vardır.

Buna karşılık alınan kaynak aynı şartlarla başka bir kuruma aktarılmış ve borç alanın işletme ya da yatırım harcamalarında kullanılmamışsa, aktarılan bölüm ilk kurum bakımından işletmede kullanılan borç değildir.

İlişkili kişiden alacak bulunması da borcun otomatik mahsup edilmesi anlamına gelmez.

Üç kat hesabı ve %50 kuralı

Ortak veya ilişkili kaynaklardan gelen ve işletmede kullanılan borçlar dönem başı öz sermayenin üç katıyla karşılaştırılır.

Yabancı para borcu ilk yıl borcun alındığı tarihteki kurla, sonraki yıla devreden ödenmemiş tutar ise yeni dönem başındaki bilanço değerine göre ele alınır.

Aşan tutara isabet eden faiz ve kur farkı, borcun tutarı ve kullanıldığı süre dikkate alınarak belirlenir.

Ortak veya ortakla ilişkili kişi sayılan, ana faaliyet konusu kapsamında gerçek kredi faaliyeti yürüten banka veya benzeri kredi kurumundan alınan borç karşılaştırmada %50 oranında dikkate alınır.

Yalnızca ilişkili şirketlere finansman sağlayan kredi şirketinden alınan borç bu yarım ağırlıktan yararlanmaz.

Bu kural bir istisna değil, üç kat hesabına girecek tutarın yarısını esas alan özel ağırlıktır.

Basit örnekte dönem başı öz sermaye 100 ve yıl boyunca aynı ilişkili kaynaktan kullanılan borç 400 ise sınır 300, örtülü sermaye bölümü 100'dür.

Aynı döneme ait toplam finansman giderinin, süre ve başka borç farkı bulunmadığı varsayımıyla, dörtte biri örtülü bölüme isabet eder.

Sonuç 400 borcun tamamı üzerinden değil 100'lük aşım üzerinden kurulmalıdır.

Kanuni kapsam dışı borçlanmalar

Ortak veya ilişkili kişinin sağladığı gayrinakdî teminat karşılığında üçüncü kişiden alınan borç örtülü sermaye sayılmaz.

Nakit, mevduat, çek, altın veya kolayca paraya çevrilebilir menkul kıymet gibi nakdî teminat karşılığı kredi bu istisnada değildir.

İştirak, ortak veya ilişkili kişinin banka ya da finans kurumundan veya sermaye piyasasından sağladığı kaynağı vade, faiz ve benzeri koşulları değiştirmeden kısmen ya da tamamen kuruma aktarması da kapsam dışıdır.

Koşullar değiştirilmişse bu geçiş istisnası otomatik uygulanmaz.

5411 sayılı Kanuna göre faaliyet gösteren bankaların kendi faaliyetleri kapsamında yaptıkları borçlanmalar örtülü sermaye sayılmaz.

Finansal kiralama, finansman ve faktoring şirketleri ile ipotek finansmanı kuruluşlarının faaliyetleriyle ilgili olarak ortak veya ilişkili kişi sayılan bankalardan yaptıkları borçlanmalar da kanunda kapsam dışında tutulur.

Her istisnanın kurum ve işlem koşulu ayrı ispatlanmalıdır.

Piyasa koşulları ve ticari teamüle uygun normal vadeli mal veya hizmet borcu, Tebliğ açıklamasına göre finansman borcu gibi hesaba katılmaz.

Olağan vade aşılmış ve işlem finansman niteliği kazanmışsa borç ile buna ait vade farkı yeniden değerlendirilir.

Avanslar ise işletmeye finansman sağladıkları ölçüde borç hesabına girebilir; tamamlanmış iş oranına göre ödenen inşaat istihkakı sırf adı nedeniyle avans sayılmaz.

Borç alan kurumda gider reddi

KVK 11/1-b, örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz, kur farkı ve benzeri giderlerin kurum kazancından indirilmesini yasaklar.

Gider reddi yalnız örtülü sermaye bölümüne ve ilgili kullanım süresine isabet eden tutardır.

Komisyon ve vade farkı ekonomik olarak borçlanmanın karşılığıysa benzeri gider içinde değerlendirilebilir.

Döviz borcunda kur farkı gideri kâr payı sayılmasa bile indirilemeyen gider kapsamındadır.

Buna karşılık örtülü sermaye kabul edilen borçta Türk lirasının değer kazanmasıyla doğan kur farkı geliri de Tebliğ uyarınca vergiye tabi kazançta gelir olarak dikkate alınmaz.

Bu simetri, gider reddi ile kâr payı yeniden nitelendirmesinin ayrı sorular olduğunu gösterir.

Kâr payı sayılması ve düzeltme

Örtülü sermaye üzerinden kur farkı hariç faiz ve benzeri ödenen veya hesaplanan tutarlar, Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunlarının uygulanmasında borç alan ve borç veren bakımından, koşulların gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı; dar mükellef kurum bakımından ana merkeze aktarılan tutar sayılır. “Kur farkı hariç” ibaresi önemlidir: kur farkı gideri borç alanda reddedilebilir, fakat dağıtılmış kâr payı tutarına eklenmez.

Borç veren tam mükellef kurumsa, faiz gelirinin örtülü bölüme isabet eden kısmı kâr payı gelirine dönüşür ve koşulları varsa iştirak kazancı istisnası uygulanabilir.

Kur farkı gelir veya gideri de Tebliğdeki düzeltme esaslarına göre ele alınır.

Borç veren gerçek kişi, dar mükellef veya vergiden muaf kişi olduğunda stopaj, brütleştirme, ödeme zamanı ve varsa vergi anlaşması ayrıca değerlendirilmelidir.

Geçici vergi dönemi içinde taraflar koşulları görüp aynı dönemde hesaben düzeltme yapabilir.

Düzeltme daha sonra veya hesap dönemi kapandıktan sonra yapılıyorsa borç veren tarafın karşı düzeltmesi için borç alan adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması şartı önem kazanır.

Düzeltilecek tutar kesinleşen ve ödenen tutarla sınırlıdır.

Bu şart, örtülü sermayenin varlık koşulu değil, sonraki karşı taraf düzeltmesinin güvencesidir.

Komşu kurallardan ayrım

Örtülü sermaye borcun miktarını ve kaynağını esas alır.

Transfer fiyatlandırması ise ilişkili işlemde uygulanan faiz veya bedelin emsallere uygunluğunu inceler.

Aynı finansman hem üç kat sınırı hem emsal faiz bakımından sorun yaratabilir; bir kuralın uygulanması ötekini otomatik dışlamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Örtülü Sermaye anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Gelir Üzerinden Alınan Vergiler dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Örtülü Sermaye konusu Mali Müşavirlik YMM düzeyindeki Gelir Üzerinden Alınan Vergiler dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %10. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Örtülü Sermaye, Mali Müşavirlik YMM düzeyindeki Gelir Üzerinden Alınan Vergiler dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Mali Müşavirlik YMM düzeyinde Gelir Üzerinden Alınan Vergiler dersinin müfredat ağırlığı %10. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Gelir Üzerinden Alınan Vergiler dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 23 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by