Kurumlar Vergisi Beyanı, Tevkifat ve Dar Mükellefiyette Vergileme Konu Anlatımı

Kurumlar vergisi beyan sistemi, hesap döneminde elde edilen safi kurum kazancının yıllık beyannameyle vergiye bağlanmasına dayanır.

Tam mükellef kurumlar için kanuni veya iş merkezinden birinin Türkiye'de bulunması yeterlidir; bu durumda kurum hem Türkiye'de hem de yurt dışında elde ettiği kazançların tamamı üzerinden vergilenir.

Dar mükellef kurumlarda ise kanuni ve iş merkezi Türkiye dışında bulunduğu için vergileme yalnız Türkiye'de elde edilen kazanç ve iratlarla sınırlıdır.

Türkiye'de işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla elde edilen ticari kazançlar, Türkiye'de bulunan zirai işletmelerden doğan kazançlar, Türkiye'de icra edilen serbest meslek işleri, taşınır veya taşınmaz sermaye iratları ve diğer kazançlar dar mükellefiyet analizinde ayrı ayrı değerlendirilir.

Beyanname verilmesi, kurum kazancının ticari bilanço karından mali kara dönüştürülmesiyle başlar; indirilecek giderler, kanunen kabul edilmeyen giderler, istisnalar, geçmiş yıl zararları ve mahsuplar bu hesaplamaya girer.

Tevkifat ise kurumlar vergisinin tahsilini güvence altına alan kaynakta kesinti mekanizmasıdır.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi yapan kurumlara ödenen hakedişler, kooperatif taşınmaz kira ödemeleri, bazı tahvil ve Hazine bonosu faizleri, mevduat faizleri, katılım bankası kar payları, repo gelirleri ve vergiden muaf kurumlara dağıtılan kar payları kesinti rejiminde görülebilir.

Dar mükellef kurumlara yapılan serbest meslek, gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı ve kar payı ödemelerinde de kesinti çoğu kez nihai veya güvenceleyici rol oynar.

Tevkifatın beyannameye etkisi gelirin niteliğine göre değişir; bazı kesintiler nihai kabul edilirken, bazıları hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilir.