Menkul Sermaye İratları Konu Anlatımı

Menkul sermaye iradı, sermayenin işletilmesiyle değil, sermayenin kullandırılması veya finansal varlıkların getiri üretmesiyle doğan gelir unsurudur.

Kar payları, iştirak kazançları, tahvil ve Hazine bonosu faizleri, mevduat faizleri, repo gelirleri, yatırım fonu kazançları, bazı sigorta ve emeklilik ödemeleri bu alanın tipik örnekleridir.

Elde etme bakımından ticari kazançtaki tahakkuk veya serbest meslekteki tahsil esasıyla aynı kalıp uygulanmaz; hukuki ve ekonomik tasarrufun birlikte doğduğu an aranır.

Kar payında şirketin ödeme sürecini başlatması, tahvilde vade tarihi, mevduat faizinde finansal kurumun faizi tahakkuk ettirmesi, adi komandit şirket kar payında bilanço tarihi gibi olaylar bu nedenle önemlidir.

Beyan rejimi ise gelir türüne göre değişir.

Geçici 67 kapsamında bankalar ve aracı kurumlarca tevkifata tabi tutulan mevduat faizi, repo geliri, birçok tahvil ve bono getirisi ile sermaye piyasası aracı kazancı çoğu durumda yıllık beyana taşınmaz.

Buna karşılık tevkifata tabi tutulmamış off-shore faizleri, 2006 öncesi ihraçlı kıymetlerin belirli gelirleri, eurobond faizleri veya kar payları beyan sınırı, istisna ve mahsup kurallarıyla ayrıca ele alınır.

Kar paylarında istisna sonrası kalan tutarın beyan sınırını aşması halinde beyanname gündeme gelir; beyan edilirse dağıtımda yapılan kesintinin tamamı hesaplanan vergiden mahsup edilebilir.

Bu nedenle menkul sermaye iradı konusu, sadece gelir türlerini ezberlemek değil, her bir finansal getirinin elde etme anını, tevkifat statüsünü, istisnasını ve beyan sınırını birlikte kurmaktır.