Gerçek Usulde Vergilendirme (Bilanço ve İşletme Hesabı Esası) Konu Anlatımı

Gerçek usulde ticari kazanç, ticari faaliyetin sonuçlarını belgeler ve defter düzeni üzerinden ölçen ana vergileme rejimidir.

Ticari faaliyetin varlığında sermaye ve emek unsuru, devamlılık, gelir getirici organizasyon ve ticari veya sınai müessese niteliği birlikte değerlendirilir.

Bu faaliyetlerden doğan kazançlar için gerçek usulde iki ana tespit biçimi vardır.

Bilanço esasında dönem sonundaki öz sermaye ile dönem başındaki öz sermaye karşılaştırılır; ortaya çıkan olumlu fark, ticari kazancın çekirdeğini oluşturur.

Ancak bu fark çıplak haliyle bırakılmaz.

İşletme sahiplerinin dönem içinde işletmeye koyduğu değerler kazanç yaratmadığı için farktan indirilir, işletmeden çekilen değerler ise işletme içinde kalmış gibi dikkate alınarak farka eklenir.

Böylece sermaye hareketleri ile faaliyet sonucu birbirinden ayrılır.

İşletme hesabı esasında hesap daha doğrudandır: hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler karşılaştırılır ve olumlu fark ticari kazanç kabul edilir.

Bu yöntemde de belgelere dayalı hasılat ve gider akışı belirleyicidir.

Gerçek usuldeki iki yaklaşımın ortak noktası, kazancı gayrisafi girişlerden değil, safi faaliyet sonucundan hareketle belirlemesidir.

Ayrıca ticari kazancın tespitinde Vergi Usul Kanunu'nun değerlemeye ilişkin hükümleri ile Gelir Vergisi Kanunu'nun gider kabul ve gider reddi hükümleri birlikte çalışır.