Esnek Bütçeler ve Sıfır Tabanlı Bütçeleme Konu Anlatımı

Esnek bütçe, faaliyet hacmi değiştikçe bütçenin de o hacme uyarlanması gerektiği düşüncesinden doğar.

Sabit bütçe belirli bir üretim veya satış düzeyi için hazırlanır; fakat fiili faaliyet düzeyi farklı gerçekleşirse, bütçe ile fiili sonuçların doğrudan karşılaştırılması adil bir performans ölçümü sağlamaz.

Çünkü değişken maliyetlerin faaliyetle birlikte artması veya azalması normaldir.

Bu artışın tamamını olumsuz sapma gibi görmek yöneticiyi yanlış sonuca götürebilir.

Esnek bütçe, fiili faaliyet düzeyi için olması gereken değişken maliyetleri yeniden hesaplayarak kontrolü daha sağlıklı kurar.

Bu yöntemde maliyet davranışının doğru sınıflandırılması şarttır.

Değişken maliyetler faaliyet hacmiyle ilişkilendirilir, sabit maliyetler ilgili aralıkta toplam olarak korunur, yarı değişken maliyetler ise mümkünse sabit ve değişken bileşenlerine ayrılır.

Standart maliyet ve genel üretim gideri sapması sorularında esnek bütçe mantığı özellikle önemlidir; bütçe sapması, verim sapması ve kapasite sapması ancak fiili faaliyet düzeyi için bütçelenen gider ile standart düzeyde bütçelenen gider ayrıldığında doğru yorumlanabilir.

Sıfır tabanlı bütçeleme farklı bir denetim disiplini getirir.

Geleneksel bütçelemede geçmiş yıl tutarları çoğu zaman başlangıç noktasıdır ve üzerine artış veya azalış uygulanır.

Sıfır tabanlı yaklaşımda ise her faaliyet ve gider kalemi sanki ilk kez talep ediliyormuş gibi gerekçelendirilir.

Bu yöntem, rutinleşmiş ama değer üretmeyen harcamaları görünür kılar.

Uygulaması daha fazla analiz ve yönetim zamanı ister; buna karşılık kaynakların gerçekten gerekli faaliyetlere yöneltilmesine yardımcı olur.