Safha maliyeti, homojen ürünlerin sürekli ve birbirini izleyen bölümlerde üretildiği işletmelerde maliyetleri her safhada toplar. Dönem başı ve dönem sonu yarı mamuller bulunduğunda fiziksel birimler doğrudan bölme için yeterli değildir; malzeme ile şekillendirme giderlerinin tamamlanma derecelerine göre eşdeğer birimler hesaplanır. Ağırlıklı ortalama yöntemi dönem başı maliyeti ile cari maliyeti birleştirir; FIFO yöntemi cari dönemde yapılan işi ayrı ölçer. Her maliyet bileşeninin eşdeğer birim maliyeti bulunur, tamamlanan-devredilen üretim ile dönem sonu yarı mamule dağıtılır. Sonraki safhada önceki bölümden gelen maliyet ayrı bir devralınan maliyet bileşenidir. Normal kayıp üretimin olağan koşullarına göre ele alınır; anormal kayıp ayrıca ölçülüp dönem sonucuna yüklenir. Miktar ve maliyet mutabakatı, hesaba giren birim ve maliyetlerin çıkan toplamla eşitliğini doğrular.
Mali Müşavirlik Yönetim Muhasebesi Safha (Evre) Maliyeti Sistemi Konu Anlatımı
Safha (Evre) Maliyeti Sistemi konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Yönetim Muhasebesi dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Safha maliyeti sistemi rafineri, kimya, gıda, çimento ve benzeri sürekli üretimde birbirine benzeyen çok sayıdaki birimin maliyetini hesaplar.
Sipariş maliyetinde maliyet nesnesi belirli iş veya parti iken safha maliyetinde üretim bölümü ve raporlama dönemidir.
Her safhanın direkt malzeme ve şekillendirme maliyetleri toplanır; tamamlanan üretim sonraki safhaya maliyetiyle birlikte devredilir.
Fiziksel akışın kurulması
Önce miktar mutabakatı yapılır:
Bu eşitlik fiziksel birimleri izler, fakat birim maliyeti tek başına vermez.
Dönem sonundaki bin birim yüzde 40 işlenmişse bin tamamlanmış birimle aynı emeği ve genel üretim giderini tüketmemiştir.
Bu nedenle tamamlanmamış üretim eşdeğer tamamlanmış birime çevrilir.
Eşdeğer birimler
Eşdeğer birim, yarı mamulde yapılan işin kaç tam birime denk olduğunu gösterir.
Temel ilişki
biçimindedir.
Malzeme üretimin başında eklenebilirken işçilik ve genel üretim giderlerinden oluşan şekillendirme maliyeti süreç boyunca eklenebilir.
Bu durumda dönem sonu yarı mamulün malzeme tamamlanma oranı yüzde 100, şekillendirme oranı yüzde 40 olabilir.
Her maliyet bileşeni için eşdeğer birim ayrı hesaplanır.
Ağırlıklı ortalama yöntemi
Ağırlıklı ortalama yöntemi dönem başı yarı mamuldeki maliyet ile cari dönemde eklenen maliyeti birleştirir.
Bir bileşenin eşdeğer birim maliyeti
olarak hesaplanır.
Tamamlanan ve devredilen birimler yüzde 100 tamamlanmış sayılır; dönem sonu yarı mamul kendi tamamlanma oranıyla eşdeğer birime çevrilir.
Bulunan malzeme ve şekillendirme birim maliyetleri, tamamlanan üretime ve dönem sonu yarı mamule ayrı ayrı uygulanır.
Yöntem geçmiş dönem işiyle cari dönem işini ayırmaz.
FIFO yöntemi
FIFO yöntemi yalnız cari dönemde yapılan işi ve maliyeti ölçer.
Dönem başı yarı mamulü tamamlamak için gereken eşdeğer iş, bu dönemde başlayıp tamamlanan birimler ve dönem sonu yarı mamulde bu dönemde yapılan iş ayrı hesaplanır.
Eşdeğer birim maliyetinin payında yalnız cari dönem maliyeti vardır:
Dönem başı yarı mamulün önceki maliyeti korunur, onu tamamlamak için cari dönemde eklenen maliyet ayrıca eklenir.
Böylece maliyetler hızla değiştiğinde cari dönem performansı ağırlıklı ortalamaya göre daha görünür olur.
Soruda yöntem belirtilmeden iki yöntemin eşdeğer birimlerini karıştırmak hatalıdır.
Ardışık safhalar ve devralınan maliyet
Birinci safhada tamamlanan birim ikinci safhaya aktarılırken birinci safhadaki toplam maliyet de taşınır.
İkinci safha açısından bu tutar devralınan maliyettir ve malzeme ile şekillendirme maliyetlerinden ayrı izlenir.
Birimler ikinci safhaya girince devralınan maliyet bakımından çoğunlukla yüzde 100 tamamlanmış kabul edilir; ikinci safhanın kendi malzeme ekleme noktası ve şekillendirme oranı farklı olabilir.
İkinci safha birim sayısını ek malzeme nedeniyle artırıyor veya kayıp nedeniyle azaltıyorsa devralınan birim maliyet yeniden dağıtılabilir.
Ancak önceki safha maliyeti kaybolmaz.
Her bölümde maliyet mutabakatı
eşitliğiyle denetlenir.
Normal ve anormal kayıp
Kayıpların bütün maliyetini otomatik olarak sağlam birimlere yüklemek doğru değildir.
Normal kayıp, verimli çalışma koşullarında kaçınılmaz kabul edilen düzeydir; maliyeti seçilen yönteme ve kaybın tespit noktasına göre sağlam birimlerin maliyetine yansıyabilir.
Hurda değeri varsa bu değer süreç maliyetini azaltabilir.
Anormal kayıp beklenen düzeyi aşar; eşdeğer birimleri ve kendisine düşen maliyet ayrı hesaplanır, olağan üretim maliyetini gizlememek için dönem zararı olarak raporlanır.
Kaybın sürecin başında mı sonunda mı fark edildiği, kayıp birimlerin malzeme ve şekillendirmeden ne ölçüde pay alacağını değiştirir.
Normal ve anormal miktarlar, tamamlanma oranları ve hurda değerleri verilmeden “sağlam birim sayısına böl” kuralı uygulanamaz.
Çözüm sırası
Güvenli çalışma tablosu beş adımdır: fiziksel birim akışını uzlaştır, her maliyet bileşeni için eşdeğer birimi hesapla, yönteme uygun maliyet havuzunu kur, eşdeğer birim maliyetlerini bul ve maliyeti tamamlanan üretim ile dönem sonu yarı mamule dağıt.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Safha (Evre) Maliyeti Sistemi anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Yönetim Muhasebesi dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Safha (Evre) Maliyeti Sistemi konusu Mali Müşavirlik YMM düzeyindeki Yönetim Muhasebesi dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %10. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- TÜRMOB-TESMER — 2026/3 SGS uygulamasını Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezi (ANKUZEF-ASYM) yaparMali Müşavirlik Sınavları sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- TESMER — Sınav DuyurularıTESMER resmî duyuruları: staja giriş ve yeterlilik (SMMM) sınav takvimi, başvuru ve sonuç bilgileri.
- TEOS Başvuru SistemiStaja giriş, staj ve yeterlilik başvurularının yapıldığı TESMER TEOS portalı.
- TÜRMOBTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği resmî sitesi.
- e-DevletSınav başvuru, ödeme ve belge işlemleri için e-Devlet kapısı.
Sık Sorulan Sorular
Yönetim Muhasebesi dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 15 konu içerir.
- Yönetim Muhasebesinin Temelleri ve Maliyet Kavramları
- Maliyetlerin Sınıflandırılması ve Maliyet Davranışı
- Maliyet Unsurları ve Genel Üretim Giderlerinin Dağıtımı
- Sipariş Maliyeti Sistemi
- Tam Maliyet ve Değişken (Direkt) Maliyet Yöntemi
- Faaliyet Tabanlı Maliyetleme
- Standart Maliyet ve Sapma (Varyans) Analizi
- Maliyet-Hacim-Kâr Analizi ve Başabaş Noktası
- Faaliyet Bütçeleri ve Nakit Bütçesi
- Esnek Bütçeler ve Sıfır Tabanlı Bütçeleme
- Yönetsel Kararlarda İlgili Maliyetler ve Fiyatlandırma Kararları
- Sorumluluk Muhasebesi ve Performans Değerleme
- Stratejik Yönetim Muhasebesi (Hedef Maliyetleme, Tam Zamanında Üretim, Kalite Maliyetleri)
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi