Tam Maliyet ve Değişken (Direkt) Maliyet Yöntemi Konu Anlatımı

Tam maliyet, değişken maliyet ve normal maliyet yöntemleri aynı işletme verisini farklı bakışlarla raporlar.

Tam maliyet yönteminde direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik, değişken genel üretim gideri ve sabit genel üretim gideri mamul maliyetinin parçasıdır.

Bu nedenle üretilip satılmayan birimler varsa, sabit genel üretim giderinin bir kısmı stokta taşınır.

Değişken maliyet yönteminde ise sabit genel üretim gideri stok maliyetine değil dönemin giderine alınır; mamul maliyeti değişken üretim maliyetlerinden oluşur.

Bu yaklaşım gelir tablosunu katkı payı mantığına yaklaştırır.

Normal maliyet yöntemi iki yaklaşım arasında özel bir yere sahiptir.

Sabit genel üretim giderleri fiili üretime göre değil normal kapasiteye göre birimlere yüklenir.

Böylece kapasitenin altında üretim yapıldığında yüklenmeyen sabit gider veya kapasite farkı ayrıca görünür hale gelir.

YMM sorularında normal üretim kapasitesi, fiili üretim, satış adedi, dönem başı stok bilgisi ve üretim giderleri birlikte verilerek üç yönteme göre gelir tablolarının kurulması istenir.

Burada adayın ilk yapacağı şey, birim üretim maliyetini her yönteme göre ayrı hesaplamaktır.

Kâr farkı çoğu zaman stok hareketinden doğar.

Üretim satıştan fazlaysa tam maliyet yönteminde sabit üretim giderinin bir bölümü dönem sonu stokunda kalır ve dönem kârı değişken maliyete göre daha yüksek görünebilir.

Satış üretimden fazlaysa geçmiş dönem stokunda taşınan sabit giderler bu kez satılan mamul maliyetine gelir ve sonuç tersine dönebilir.

Bu nedenle değişken maliyet yöntemi kısa vadeli kararlar, başabaş ve katkı payı analizleri için güçlüdür; tam maliyet ise finansal raporlama ve stok maliyeti perspektifini temsil eder.