Maliyetlerin Sınıflandırılması ve Maliyet Davranışı Konu Anlatımı

Maliyet davranışı, faaliyet hacmi değiştiğinde maliyetin nasıl tepki verdiğini gösterir.

Değişken maliyetler faaliyet arttıkça toplamda artar, faaliyet azaldıkça toplamda azalır; birim başına tutarı ise çoğu analizde sabit kabul edilir.

Sabit maliyetler belirli bir faaliyet aralığında toplam olarak değişmez, fakat birim başına düşen tutarı hacme göre azalır ya da artar.

Bu ayrım özellikle katkı payı gelir tablosunda belirginleşir: satışlardan değişken maliyetler çıkarıldığında kalan katkı payı, sabit maliyetleri karşılayıp kâra geçmenin ölçüsüdür.

YMM düzeyinde kritik nokta, sabit maliyetlerin de tek tip olmadığını görmektir.

Bir departmana özgü sabit gider, departman kapatılırsa ortadan kalkabiliyorsa karar açısından kaçınılabilir niteliktedir.

Buna karşılık kira, genel yönetim gideri veya ortak temizlik gideri gibi dağıtımla gelen tutarlar departman kapansa bile işletmede kalıyorsa karar hesabında tasarruf gibi görülmemelidir.

Kaynak dosyalardaki bölüm kapatma örnekleri bu ayrımı açık biçimde sınar: zarar görünen bölümün katkı payı kaybedilir, yalnızca gerçekten önlenebilir sabit giderler tasarruf sayılır.

Dağıtılmış giderleri tasarruf sanmak, kârlı bir faaliyeti kapatma hatasına yol açar.

Maliyetler direkt ve endirekt olarak da sınıflandırılır.

Direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik belirli bir ürün veya siparişe izlenebilir; genel üretim giderleri ise çoğu zaman bir dağıtım anahtarıyla yüklenir.

Bu sınıflandırma maliyet sistemi seçimini etkiler.

Sipariş maliyeti özel üretimlerde, safha maliyeti ardışık ve sürekli üretimlerde, faaliyet tabanlı maliyetleme ise genel giderlerin tek hacim ölçüsüyle açıklanamadığı karmaşık yapılarda öne çıkar.