Sorumluluk Muhasebesi ve Performans Değerleme Konu Anlatımı

Sorumluluk muhasebesi, işletmenin tamamını tek bir sonuç olarak görmek yerine faaliyet alanlarını yönetim sorumluluğuna göre böler.

Her bölümün yöneticisi, kendisine verilen yetki ve kaynaklar ölçüsünde değerlendirilir.

Bir maliyet merkezinde temel ölçü giderlerin bütçeye ve standartlara göre kontrolüdür.

Gelir merkezinde satış veya hasılat performansı öne çıkar.

Kâr merkezinde gelir ve gider birlikte izlenir; yatırım merkezinde ise kârın yanı sıra kullanılan varlıklar veya sermaye getirisi de değerlendirmeye katılır.

Bu yaklaşımın sınavdaki en önemli sonucu kontrol edilebilirliktir.

Bir departmanın raporunda bütün giderlerin görünmesi, o departman yöneticisinin hepsini kontrol ettiği anlamına gelmez.

Departmana ait ve bölüm kapatılırsa ortadan kalkacak sabit giderler ile merkezden dağıtılan ortak giderler farklı yorumlanır.

Dağıtılmış giderler performans raporunda bilgi amacıyla yer alabilir; fakat yöneticinin karar gücü dışında kalan bu tutarlar hem performans değerlendirmesinde hem kapatma kararında dikkatle ayrılmalıdır.

Kâr merkezi sorumluluk raporlarında satışlar, değişken giderler, katkı payı ve kontrol edilebilir sabit giderler sıralı biçimde okunur.

Burada önemli olan, raporun işletmenin toplam amacına hizmet edip etmediğidir.

Bir bölüm görünürde zarar yazıyor olabilir; ancak katkı payı sağlıyor ve yalnızca ortak gider dağıtımı nedeniyle negatif görünüyorsa, kapatılması işletmenin toplam kârını azaltabilir.

Sorumluluk muhasebesi bu nedenle yalnızca rapor düzeni değil, adil performans ölçümü ve rasyonel bölüm kararı için bir çerçevedir.