Standart Maliyet ve Sapma (Varyans) Analizi Konu Anlatımı

Standart maliyet ve sapma analizi, kontrol işlevinin en görünür araçlarından biridir.

İşletme önce belirli bir üretim düzeyi için standart fiyatları, standart miktarları, standart işçilik sürelerini ve standart gider oranlarını belirler.

Dönem sonunda fiili maliyetler bu standartlarla karşılaştırılır.

Amaç yalnızca toplam farkı bulmak değildir; farkın fiyat mı, miktar mı, ücret mi, zaman mı, bütçe mi, verim mi yoksa kapasite mi kaynaklı olduğunu ayırmaktır.

Direkt ilk madde ve malzeme sapmalarında iki temel parça vardır.

Fiyat sapması, malzemenin beklenenden pahalı veya ucuz alınmasından doğar ve gerçekleşen miktar üzerinden ölçülür.

Miktar sapması, fiili kullanımın standart kullanımın üzerinde veya altında kalmasını gösterir ve standart fiyatla değerlenir.

Direkt işçilikte aynı mantık ücret ve zaman üzerinden işler.

Gerçekleşen saat ücreti standart saat ücretinden farklıysa ücret sapması; fiili çalışma süresi standart süreye göre farklıysa zaman sapması oluşur.

Bu hesaplarda üretim miktarına göre olması gereken standart miktar veya standart süre mutlaka yeniden hesaplanmalıdır.

Genel üretim giderleri daha karmaşıktır.

Değişken ve sabit genel üretim giderlerinin bütçelenmiş düzeyleri, fiili iş hacmi ve standart iş hacmi dikkate alınarak bütçe, verim ve kapasite sapmaları ayrıştırılabilir.

Bütçe sapması fiili giderin bütçelenen gidere göre farkını, verim sapması faaliyetin standart süreden sapmasını, kapasite sapması ise sabit giderlerin kapasite kullanımına bağlı yüklenme farkını gösterir.

YMM cevaplarında olumlu ve olumsuz işaretinin yazılması önemlidir; çünkü aynı tutar yönetimsel yorum olmadan eksik kalır.