SPL Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri Portföy Performans Ölçüm Teknikleri Konu Anlatımı

Portföy performans ölçümü, yatırım sürecinin sonuç değerlendirme aşamasıdır.

Bir portföyün yalnızca diğerlerinden daha çok kazandırıp kazandırmadığını görmek yeterli değildir; bu getirinin neden oluştuğu ve nasıl iyileştirilebileceği de anlaşılmalıdır.

Sağlıklı bir analiz üç soruya cevap arar: portföyün performansı ne kadardır, bu performans neden elde edilmiştir ve daha iyi performans için hangi alanlar geliştirilebilir.

Bu nedenle performans ölçümü, getiri hesabıyla başlar fakat getiri-risk ilişkisi, portföy yöneticisinin varlık seçimi, piyasa zamanlaması, çeşitlendirme etkisi, stil tercihi ve referans portföyle uyum gibi başlıklara doğru genişler.

Getiri hesabında kullanılacak yöntem fonun yapısına bağlıdır.

Yatırım fonlarında yatırımcılar diledikleri zaman para yatırıp çekebilir ve bu nakit hareketleri portföy yöneticisinin kontrolünde değildir.

Bu durumda yöneticinin becerisini ölçmek için nakit akışlarının etkisini dışlayan zaman ağırlıklı getiri daha uygundur.

Buna karşılık özel sermaye türü yapılarda nakit giriş ve çıkış zamanlamasını yönetici belirleyebiliyorsa, para ağırlıklı getiri veya iç verim oranı performansı daha doğru yansıtır.

Brüt ve net getiri ayrımı da ölçüm amacına göre değişir.

Yöneticinin performansı değerlendiriliyorsa, yöneticinin kontrol edebildiği alım satım komisyonları ve yönetim ücreti dikkate alınmalı; saklama, denetim ve yasal giderler gibi yönetici kontrolü dışındaki kalemler farklı yorumlanmalıdır.

Yatırımcının cebine kalan sonuç açısından ise tüm maliyetler düşüldükten sonraki net getiri önem taşır.

Finans teorisinde yatırımcıların riskten kaçındığı varsayıldığından, portföyler sadece getiri oranına göre karşılaştırılamaz.

Aynı getiriyi sağlayan iki fondan daha düşük riskle çalışan fon daha başarılıdır.

Riske göre düzeltilmiş performans bu nedenle iki ana biçimde ele alınır: mutlak analiz ve göreceli analiz.

Mutlak analiz portföyün kendi toplam getirisi ve riski üzerinden yapılır.

Birim risk başına getiri ölçütleri bu gruptadır.

Sharpe ölçütü, risksiz faiz üzerindeki portföy getirisini portföyün toplam standart sapmasına böler.

Bu nedenle toplam riski dikkate alır ve özellikle iyi çeşitlendirilmiş portföylerde anlamlıdır.

Treynor ölçütü ise aynı artık getiriyi portföy betasına böler; burada risk ölçüsü sistematik risktir.

Eğer portföy iyi çeşitlendirilmemişse Sharpe ile Treynor farklı sıralama verebilir, çünkü Treynor çeşitlendirilebilir riskteki fazlalığı cezalandırmaz.

M2 ölçütü, Sharpe mantığını daha anlaşılır bir getiri farkı biçimine dönüştürür; portföyün riskini pazar portföyü riskine ayarlayarak karşılaştırılabilir bir performans yüzdesi üretir.

Sortino ölçütü ise toplam dalgalanma yerine hedefin altındaki olumsuz sapmalara odaklanır; böylece yukarı yönlü oynaklığı risk gibi cezalandırmaz.

Farksal getiri ölçümlerinde Jensen alfa önemlidir.

Bu ölçü, portföyün gerçekleşen getirisini, beta ile açıklanan gerekli getiriyle karşılaştırır.

Alfa pozitifse portföy, sistematik riski dikkate alındığında beklenenden daha fazla getiri sağlamış sayılır.

Değerlendirme oranı gibi ölçüler ise alfanın ne kadar aktif riske karşı üretildiğini sorgular.

Göreceli analizde performans bir referans portföye göre değerlendirilir.

Referans portföy, sıradan bir piyasa endeksiyle aynı şey olmak zorunda değildir.

Piyasa endeksi geniş bir varlık sınıfının genel performansını gösterir; referans portföy ise belirli bir portföyün yatırım stratejisini, risk profilini ve varlık evrenini yansıtmalıdır.

Doğru referans portföy açık olmalı, içindeki varlıklar ve ağırlıklar anlaşılabilmelidir.

Yatırım yapılabilir olmalı, yani makul biçimde taklit edilebilmelidir.

Performansı ölçülebilir olmalı, stratejiye uygun varlık kümesini içermeli ve performans dönemi başlamadan önce belirlenmelidir.

Sonradan seçilen bir ölçüt, yöneticiyi haksız biçimde başarılı veya başarısız gösterebilir.

Bileşen analizi performansı piyasa, stil ve aktif yönetim katkılarına ayırır.

Portföy getirisi, piyasa endeksi getirisi, referans portföyün piyasa endeksinden farkı ve portföyün referans portföyden farkı olarak okunur.

Referans portföyün piyasa endeksinden ayrışması stil kararını; portföyün referans portföyden ayrışması aktif yönetim kararını temsil eder.

Eğer referans portföy yanlış seçilmişse stil katkısı ile aktif karar karışır ve yönetici gerçekte sahip olmadığı bir başarıyla ödüllendirilebilir.

Özelleştirilmiş referans portföyler bu nedenle yararlı olabilir; yatırım amaçlarına uygun menkul kıymet sepeti oluşturulur, ağırlıklar belirlenir, portföy düzenli izlenir ve gerektiğinde yeniden dengelenir.

Kalite testi de bu yapının anlamlılığını sorgular: sistematik yanlılık olmamalı, aktif risk makul olmalı, risk profili portföyle benzemeli, karşılama oranı yüksek olmalı, devir gereksiz ölçüde fazla olmamalı ve aktif yönetilen portföy için pozitif aktif pozisyonlar mantıklı bir çerçevede bulunmalıdır.

Performans ölçümünde kullanılan her oran, ancak doğru bağlamda anlam taşır.

Sharpe oranı yüksek olan bir portföy toplam risk başına daha iyi görünür; fakat getiriler normal dağılmıyorsa veya oran negatif artık getiri üzerinden hesaplanıyorsa sıralama yanıltıcı olabilir.