Kurumsal Yönetim Tebliği II-17.1'in kapsamı genel olarak bütün halka açık ortaklıklar değil, payları borsanın Tebliğde esas alınan pazarlarında işlem gören ortaklıklardır; kapsam, grup ve istisna önce kontrol edilir. Tebliğ adillik, şeffaflık, hesap verebilirlik ve sorumluluk ilkelerini iki düzeyde uygular: 5. madde ve ekindeki zorunlu ilkelere uyulur, zorunlu olmayan ilkelerde uyulmayan husus ve gerekçe raporlanır. Yaygın ve süreklilik arz etmeyen ilişkili taraf işleminde oranlardan birinin %5'i aşması bekleniyorsa bağımsız değerleme; %10'u aşması bekleniyorsa ayrıca bağımsız üyelerin çoğunluk onayı gerekir ve ilişkili yönetim kurulu üyeleri oy kullanamaz. Onay çıkmazsa işlem açıklanıp ilişkili kişilerin oy kullanamadığı genel kurula götürülür. Yatırımcı ilişkileri, yönetim kurulu bağımsızlığı, komiteler ve teminat-rehin-ipotek-kefalet kuralları aynı koruma düzeninin parçalarıdır. Önemli nitelikteki işlemler ve ayrılma hakkının asıl düzenlemesi ise II-17.1 değil, ayrı II-23.3 Tebliğidir.
SPL Geniş Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Meslek Kuralları Kurumsal Yönetim Tebliği II-17.1 Konu Anlatımı
Kurumsal Yönetim Tebliği II-17.1 konusunun özeti ve anlatımı — SPL Geniş Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Meslek Kuralları dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
SPL konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
SPL ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Kapsamı doğru kurmak
Kurumsal Yönetim Tebliği II-17.1'i “bütün halka açık şirketlerin bütün yönetim kuralları” diye tanımlamak fazla geniştir.
Tebliğ, esas olarak payları borsada işlem gören ve kapsam maddesinde belirtilen ortaklıklara uygulanır; payları borsada işlem görmeyen halka açık ortaklıklar bu Tebliğin genel kapsamına alınmamıştır.
Ortaklığın işlem gördüğü pazar, Tebliğ grubu ve özel statüsü hangi zorunlulukların uygulanacağını etkiler.
Dayanak, Türk Ticaret Kanununun 1529. maddesi ile Sermaye Piyasası Kanununun 17. maddesidir.
SPK, halka açık ortaklıkların niteliklerine göre ilkelerin bir kısmına veya tamamına uyumu zorunlu tutabilir; aykırılığın giderilmesi için karar alabilir, gerekli işlemleri resen yapabilir ve kanundaki yargısal yollara başvurabilir.
Bu nedenle kurumsal yönetim yalnız iyi niyetli tavsiye değildir, fakat her ilke de her şirket için aynı biçimde zorunlu değildir.
Dört ilkenin işlevi
Adillik, aynı durumdaki pay sahiplerine eşit davranmayı ve hak kullanımını kolaylaştırmayı gerektirir.
Şeffaflık, ticari sır sınırı saklı kalmak üzere finansal ve finansal olmayan önemli bilgilerin zamanında, doğru, eksiksiz, anlaşılabilir ve erişilebilir açıklanmasıdır.
Hesap verebilirlik, yönetim kurulunun karar ve faaliyetlerinin açıklanabilir ve denetlenebilir olmasıdır.
Sorumluluk ise şirket faaliyetlerinin mevzuata, esas sözleşmeye, iç düzenlemelere ve etik çerçeveye uygun yürütülmesini ifade eder.
Bu ilkeler tek başına soyut slogan değildir.
Genel kurul duyurusu, bilgi alma, yönetim kurulu yapısı, bağımsız üyeler, komiteler, ilişkili taraf işlemleri, kamuyu aydınlatma ve yatırımcı ilişkileri gibi somut mekanizmalara dönüşür.
Sınavda önce ilke, sonra o ilkeyi uygulayan mekanizma eşleştirilmelidir.
Zorunlu ilke ve uy ya da açıkla ayrımı
Tebliğin 5. maddesi ve ekindeki listeler, şirket gruplarına göre uyulması zorunlu ilkeleri belirler.
Zorunlu ilkeye aykırılık, yalnız gerekçe açıklanarak giderilemez.
Zorunlu tutulmamış ilkelerde ise şirket uygulamasını, uyumsuzluğun gerekçesini, doğabilecek çıkar çatışmasını ve gelecekte uyum planlanıp planlanmadığını açıklar.
Bu yapı “uy ya da açıkla” yaklaşımıdır.
Kurumsal Yönetim Uyum Raporu ile Kurumsal Yönetim Bilgi Formu KAP üzerinden yıllık raporlamanın temel araçlarıdır.
Uyum raporu zorunlu olmayan ilkelere uyumu ve gerekçeleri, bilgi formu mevcut uygulamaların somut durumunu görünür kılar.
Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi bakımından da ilgili şirketler uygulama ve açıklamalarını yürürlükteki raporlama düzenine göre yapar.
Raporlama, zorunlu ilkeye uymamanın yerine geçen bir izin değildir.
Pay sahipleri ve kamuyu aydınlatma
Genel kurul ilanı ve bilgilendirme dokümanı pay sahibinin karar verebileceği sürede ve içerikte sunulmalıdır.
Gündem, adaylar, esas sözleşme değişiklikleri, kâr dağıtım politikası ve pay sahiplerinin kararını etkileyen önemli bilgiler erişilebilir olmalıdır.
Oy, bilgi alma, inceleme ve özel denetim haklarını gereksiz biçimde zorlaştıran uygulamalar adillik ilkesiyle bağdaşmaz.
Kurumsal internet sitesi, KAP açıklamaları, faaliyet raporu ve finansal raporlar farklı mevzuat kaynaklarına da dayanır; bunların hepsi yalnız II-17.1'den doğuyormuş gibi sunulmamalıdır.
Kurumsal yönetim bakımından ortak nokta, yatırımcının şirketin yapısını, riskini, yönetimini ve işlemlerini anlayabileceği nitelikte bilgiye zamanında ulaşmasıdır.
İlişkili taraf işlemlerinde kademeli eşikler
II-17.1'in 9. maddesi, ortaklıkların ve bağlı ortaklıklarının ilişkili taraflarıyla yapacağı yaygın ve süreklilik arz etmeyen varlık veya hizmet alım-satımı ve benzeri işlemler için kademeli koruma kurar.
İşleme başlamadan önce esasları belirleyen bir yönetim kurulu kararı alınır.
Tebliğdeki oranlardan herhangi birinin %5'i aşacağının öngörülmesi durumunda işlem öncesinde SPK'nın belirlediği bir kuruluşa değerleme yaptırılır.
Oranlardan herhangi birinin %10'u aşacağının öngörülmesi hâlinde değerlemeye ek olarak yönetim kurulu kararında bağımsız üyelerin çoğunluğunun onayı aranır.
İlişkili taraf niteliğindeki yönetim kurulu üyeleri bu toplantıda oy kullanamaz.
Bağımsız üyelerin çoğunluğu onay vermezse durum yeterli işlem bilgisiyle KAP'ta açıklanır ve işlem genel kurul onayına sunulur.
Bu genel kurul oylamasında işlemin tarafları ile bunlarla ilişkili kişiler oy kullanamaz.
Dolayısıyla her ilişkili taraf işleminde aynı anda bağımsız çoğunluk ve genel kurul aranır demek yanlıştır; hangi oran eşiğinin aşıldığı belirleyicidir.
İşlem yapılırsa taraf ilişkileri, işlemin niteliği, değerleme varsayımları ve sonuç özeti açıklanır; işlem değerleme sonucuna uygun yapılmamışsa gerekçe de duyurulur.
Yaygın ve süreklilik arz eden işlemler ise 10. maddedeki yıllık öngörü, oran, yönetim kurulu kararı, rapor ve açıklama düzeni içinde ayrıca değerlendirilir.
Tek seferlik işlem kuralları bu işlemlere aynen taşınmaz.
Yönetim kurulu, bağımsız üyeler ve komiteler
Yönetim kurulu stratejik hedefleri belirler, kaynakların yeterliliğini ve yönetimin performansını gözetir, risk yönetimi ile iç kontrolün işlerliğini denetler.
İcrada görevli olmayan üyelerin ağırlığı ve bağımsız üyeler, hâkim ortak ile şirket ve azınlık arasındaki çıkar çatışmalarını dengelemeye hizmet eder.
Uygulanacak bağımsız üye sayısı, nitelikleri, adaylık ve SPK süreci şirketin grubuna ve Tebliğ hükümlerine göre belirlenir.
Denetimden sorumlu komite, kurumsal yönetim komitesi ve riskin erken saptanması komitesi yönetim kurulunun gözetim işlevini destekler.
Aday gösterme ve ücret komitesi ayrı kurulmamışsa hangi komitenin bu görevleri üstlendiği açıklanır.
Komite bulunması yönetim kurulunun kanuni sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Yatırımcı ilişkileri ve teminatlar
Yatırımcı ilişkileri bölümü pay sahiplerinin başvurularını, genel kurul hazırlığını ve sermaye piyasası yükümlülüklerinin izlenmesini destekler; yürüttüğü faaliyetler hakkında en az yıllık olarak yönetim kuruluna rapor sunar.
Bölümün organizasyondaki bağlılığı, yöneticisinin nitelikleri ve bildirimleri Tebliğdeki koşullara göre kurulur.
Tebliğin teminat, rehin, ipotek ve kefalet hükümleri şirket kaynaklarının hâkim ortak veya ilişkili kişiler lehine kontrolsüz biçimde kullanılmasını sınırlar.
İzin verilen grup içi ve olağan ticari durumlar ile yatırım ortaklıklarının özel hükümleri somut düzenlemeden kontrol edilir. “Şirket hiçbir üçüncü kişi lehine teminat veremez” kadar “yönetim kurulu isterse sınırsız verebilir” sonucu da doğru değildir.
Önemli nitelikteki işlemleri doğru yere koymak
Birleşme, bölünme, önemli malvarlığı işlemleri, tür değiştirme, imtiyaz değişikliği ve ayrılma hakkı gibi önemli nitelikteki işlemlerin özel düzeni II-23.3 sayılı Tebliğdir.
II-17.1'deki ilişkili taraf işlemi veya kurumsal yönetim mekanizması aynı olayda ayrıca uygulanabilir; fakat önemli nitelikteki işlemlerin tamamını II-17.1'in konusu saymak kaynakları karıştırır.
Doğru çözümde önce işlemin ilişkili taraf işlemi, önemli nitelikteki işlem veya her ikisi olup olmadığı belirlenir.
Sonra II-17.1'in değerleme ve bağımsız onay eşikleri ile II-23.3'ün genel kurul ve ayrılma hakkı sonuçları kendi şartları içinde uygulanır.
Sınav çözüm sırası
Önce şirketin II-17.1 kapsamı, pazarı ve grubu belirlenir.
Sonra sorulan ilkenin zorunlu mu yoksa uy ya da açıkla alanında mı olduğu kontrol edilir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Kurumsal Yönetim Tebliği II-17.1 anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Geniş Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Meslek Kuralları dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Kurumsal Yönetim Tebliği II-17.1 konusu SPL Türev Araçlar düzeyindeki Geniş Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Meslek Kuralları dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- TeminatTeminat, özellikle türev işlemlerde ve kredili işlemlerde tarafların yükümlülüklerini yerine getirmesini güvence altına almak için yatırılan nakit veya menkul kıymet değeridir. Pozisyon açılırken yatırılan başlangıç teminatı ile pozisyon süresince korunması gereken sürdürme teminatı olarak ölçülür ve Takasbank'ın teminat yönetim sistemi aracılığıyla takip edilir.
- TebliğSPK'nın Sermaye Piyasası Kanunu'na dayanarak çıkardığı ikincil düzenlemelerdir. Sermaye piyasası araçlarının ihracı, halka arz, bağımsız denetim gibi konularda detaylı kuralları belirler.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
Sık Sorulan Sorular
Geniş Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Meslek Kuralları dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 16 konu içerir.
- Sermaye Piyasası Kanunu
- Özel Durumlar Tebliği II-15.1
- Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarına İlişkin Esaslar Tebliği III-48.1
- Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıklarına İlişkin Esaslar Tebliği III-48.5
- Portföy Yönetim Şirketleri ve Bu Şirketlerin Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Tebliği III-55.1
- Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği III-52.1
- Borsa Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği III-52.2
- Gayrimenkul Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği III-52.3
- Girişim Sermayesi Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği III-52.4
- Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıklarına İlişkin Esaslar Tebliği III-48.3
- TSPB Üyelerinin Sermaye Piyasası Faaliyetlerini Yürütürken Uyacakları Meslek Kuralları
- Sermaye Piyasası Çalışanları Etik İlkeleri ve Davranış Kuralları
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
SPL soru çözme rehberi