Tipik bir fiil, somut olayda hukuka uygunluk nedeni bulunmadıkça hukuka aykırıdır. TCK'da kanun hükmünü yerine getirme, hukuka uygun ve bağlayıcı emri uygulama, meşru savunma, hakkın kullanılması ve kişinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği hakka ilişkin geçerli rıza hukuka uygunluk sonucuna bağlanır. Konusu suç olan emir hiçbir durumda yerine getirilemez. Meşru savunmada gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak haksız saldırı ile o andaki savunma zorunluluğu ve orantı aranır. Zorunluluk hâli TCK m. 25/2'de faile ceza verilmemesini sağlar; baskın öğretide fiili hukuka uygunlaştıran neden değil, kusurluluğu kaldıran mazeret nedeni olarak ayrılır. Bu yüzden meşru savunma ile zorunluluk aynı hukuki kategori gibi kullanılmamalıdır.
Hakim-Savcı Ceza Hukuku (Genel Hükümler) Hukuka Aykırılık Unsuru Konu Anlatımı
Hukuka Aykırılık Unsuru konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı Ceza Hukuku (Genel Hükümler) dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Suç incelemesinde önce kanuni tipe uygun fiil belirlenir, sonra bu fiili hukuka uygun hâle getiren bir neden bulunup bulunmadığı sorulur.
Hukuka uygunluk nedeni varsa fiil bütün hukuk düzeni bakımından hukuka aykırı sayılmaz; yalnız cezada indirim yapılmış olmaz.
Kanun hükmü ve emir
TCK m. 24/1'e göre kanunun hükmünü yerine getiren kişiye ceza verilmez.
Yetkili merciden verilmiş ve görev gereği yerine getirilmesi zorunlu hukuka uygun emir de sorumluluğu kaldırır.
Emrin konusu suç oluşturuyorsa hiçbir surette yerine getirilemez; veren de uygulayan da sorumlu olur.
Hukuka uygunluğun denetlenmesinin kanunla engellendiği özel durumda sorumluluk emri verene ait olabilir.
Yetkili makamdan gelme ile emrin içeriğinin hukuka uygunluğu ayrı koşullardır.
Meşru savunma
Meşru savunma kişinin kendisine veya başkasına ait bir hakka yönelen haksız saldırıyı defetmesine dayanır.
Saldırı gerçekleşiyor, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olmalıdır.
Savunma saldırıyla aynı anda zorunlu olmalı ve o anın koşullarına göre orantılı kalmalıdır.
Geçmiş saldırıdan öç alma ya da gelecekteki belirsiz tehlikeyi cezalandırma meşru savunma değildir.
Hakkın kullanılması ve rıza
Hukuk düzeninin tanıdığı hakkı sınırları içinde kullanan kişi cezalandırılmaz.
Spor, haber verme, disiplin veya mesleki müdahale gibi alanlarda hakkın varlığı kadar kullanım sınırı da incelenir.
Rıza, kişinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği hakka ilişkin olmalı; rıza verme yetkisine sahip kişi tarafından fiilden önce veya fiil sırasında özgür ve aydınlatılmış biçimde açıklanmalıdır.
Rızanın kapsamı aşılırsa yalnız kapsam içindeki davranış korunur.
Yaşam hakkı gibi kişinin mutlak tasarrufuna bırakılmayan alanlarda rıza tek başına hukuka uygunluk sağlamaz.
Zorunluluk hâlinin farklı yeri
TCK m. 25/2, kişinin bilerek neden olmadığı, başka türlü korunma olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak tehlikeden kendisini veya başkasını kurtarmak için orantılı fiil işlemesi hâlinde ceza verilmeyeceğini düzenler.
Burada tehlikeye katlanması beklenemeyen fail mazur görülür.
Baskın ayrıma göre zorunluluk, üçüncü kişinin hakkına verilen zararı hukuka uygunlaştırmaz; kusurluluğu kaldıran mazeret nedenidir.
Meşru savunmada ise zarar haksız saldırıya yönelir ve fiil hukuka uygundur.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Hukuka Aykırılık Unsuru anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Ceza Hukuku (Genel Hükümler) dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Hukuka Aykırılık Unsuru konusu Hakim-Savcı İdari Yargı düzeyindeki Ceza Hukuku (Genel Hükümler) dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %8. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
Ceza Hukuku (Genel Hükümler) dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 19 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi