Hakim-Savcı · İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Hakim-Savcı İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Toplu İş Sözleşmesi Konu Anlatımı

Toplu İş Sözleşmesi konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Toplu iş sözleşmesi; iş sözleşmesinin kurulması, içeriği ve sona ermesine ilişkin normatif hükümler ile tarafların karşılıklı hak, borç, uygulama ve denetim hükümlerini içerebilen yazılı sözleşmedir. Süresi kural olarak bir ile üç yıl arasındadır; aynı işverene ait aynı işkolundaki birden çok işyeri işletme toplu iş sözleşmesinin zorunlu alanını oluşturur. Normatif hükümler iş sözleşmelerine doğrudan ve emredici etki eder; işçi yararına bireysel hüküm saklıdır ve sona eren sözleşmenin normatif hükümleri yenisi yürürlüğe girene kadar iş sözleşmesi hükmü olarak sürer. Yetkili işçi sendikası, kurulu olduğu işkolunda çalışanların en az yüzde birini üye kaydetmeli; işyerinde başvuru tarihinde çalışanların yarıdan fazlasını, işletmede ise yüzde kırkını üyeliğe bağlamalıdır. Yararlanma kural olarak taraf sendika üyelerine aittir; üye olmayan işçi sendika onayı aranmadan dayanışma aidatıyla yararlanabilir. AYM'nin E.2020/57, K.2020/83 kararı, imzadan önceki talebi ancak imza tarihinde sonuç doğurur sayan cümleyi iptal etmiştir.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

İçerik ve toplu sözleşme türleri

6356 sayılı Kanuna göre toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hükümleri içerir.

Bunlar normatif hükümlerdir ve kapsamdaki bireysel iş ilişkilerine doğrudan etki eder.

Sözleşme ayrıca tarafların karşılıklı hak ve borçlarını, uygulanmasını, denetimini ve uyuşmazlıkların çözüm yollarını düzenleyen borç doğurucu hükümler içerebilir.

Taraflar emredici kanun hükümlerine ve kamu düzenine aykırı düzenleme yapamaz.

Çerçeve sözleşme, Ekonomik ve Sosyal Konseyde temsil edilen işçi ve işveren konfederasyonlarına üye sendikalar arasında işkolu düzeyinde yapılabilir; mesleki eğitim, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal sorumluluk, istihdam politikaları gibi kanunda sayılan konuları kapsar.

Grup toplu iş sözleşmesi ise tarafların anlaşmasıyla, bir işçi sendikası ile bir işveren sendikası arasında aynı işkolundaki birden çok üye işverene ait işyeri ve işletmeler için yapılabilir.

Düzey ve süre

Toplu iş sözleşmesi bir veya birden çok işyerini kapsayabilir.

Bir gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait, aynı işkolundaki birden çok işyeri varsa sözleşme ancak işletme düzeyinde yapılır.

İşletme niteliğine ilişkin uyuşmazlığı, kanunda gösterilen görevli ve yetkili mahkeme kesin olarak çözer.

Sözleşme yazılı yapılır.

Süresi en az bir, en çok üç yıldır; imzalandıktan sonra taraflar süreyi uzatamaz, kısaltamaz veya sözleşmeyi süresinden önce sona erdiremez.

Faaliyeti bir yıldan az süren işlerde uygulanmak üzere bir yıldan kısa sözleşme yapılabilir; faaliyet bir yılı aşarsa sözleşme bir yılın sonuna kadar uygulanır.

Yeni sözleşme için yetki başvurusu, yürürlükteki sözleşmenin bitiminden önceki yüz yirmi gün içinde yapılabilir; yeni sözleşme önceki sona ermeden yürürlüğe giremez.

İş sözleşmesine etkisi

Toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe, iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz.

Aykırı hükümlerin yerini toplu iş sözleşmesi hükümleri alır.

Buna karşılık bireysel iş sözleşmesindeki hüküm işçi yararına ise o hüküm geçerlidir.

Bu, toplu düzeyin asgari koruma işlevi ile işçi lehine şart ilkesini birlikte korur.

Toplu iş sözleşmesi sona erdiğinde iş sözleşmesine ilişkin normatif hükümleri hemen yok olmaz; yenisi yürürlüğe girinceye kadar iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder.

Bu art etki, eski sözleşmenin toplu sözleşme olarak süresiz uzaması değil, bireysel çalışma koşullarında boşluk doğmamasıdır.

Taraf sendikanın tüzel kişiliğinin sona ermesi, faaliyetinin durdurulması, işçi sendikasının yetkiyi kaybetmesi veya işkolu değişikliği mevcut toplu iş sözleşmesini kendiliğinden sona erdirmez.

İşverenin taraf işveren sendikasıyla ilişkisinin kesilmesi de kanundaki bağlayıcılık şartları altında yürürlükteki sözleşmeyi ortadan kaldırmaz.

İşyeri devri

İşyeri veya bir bölümünün devrinde sonuç, devralan işverenin aynı işkolunda yürürlükte bir toplu iş sözleşmesine sahip olup olmamasına göre ayrılır.

Devralanın sözleşmesi varsa devredilen işyerindeki sözleşmeden doğan hak ve borçlar iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder.

Devralanın aynı işkolunda sözleşmesi yoksa devredilen işyerindeki toplu iş sözleşmesinden doğan hak ve borçlar, yeni bir toplu iş sözleşmesi yapılıncaya kadar toplu iş sözleşmesi hükmü olarak sürer.

Devir, tek başına mevcut hakların silinmesi sonucu doğurmaz.

Kimler yararlanır?

Kural olarak taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır:

  • İmza tarihinde üye olanlar, toplu iş sözleşmesinin yürürlük tarihinden itibaren yararlanır.
  • İmzadan sonra üye olanlar, üyeliğin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanır.
  • İmza ile yürürlük tarihi arasında iş sözleşmesi sona eren üyeler, iş sözleşmelerinin sona erdiği tarihe kadar yararlanır.

İmza sırasında üye olmayan, sonradan işyerine girip üye olmayan veya üyelikten ayrılan ya da çıkarılan işçi, taraf sendikanın onayı aranmadan dayanışma aidatı ödeyerek yararlanabilir.

Aidat, üyelik aidatından fazla olamaz.

6356 sayılı Kanunun 39/4 maddesinde eskiden yer alan “imza tarihinden önceki talepler imza tarihi itibarıyla hüküm doğurur” cümlesi Anayasa Mahkemesinin E.2020/57, K.2020/83 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Bu nedenle eski cümle güncel kural gibi uygulanamaz; yararlanma dönemi talep, sözleşmenin yürürlük dönemi ve iptal kararı birlikte gözetilerek belirlenir.

Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde işvereni temsilen bulunanlar toplu iş sözleşmesinden yararlanamaz.

Grev sonunda yapılan sözleşmede greve katılmayanların yararlanması da kanundaki özel kurala ve sözleşmede aksi düzenleme bulunup bulunmamasına bağlıdır.

İşçi sendikasının yetki şartları

Yetki iki ayrı çoğunluk eşiğini birlikte gerektirir:

  1. Sendika, kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydetmiş olmalıdır.
  1. Başvuru tarihinde, işyeri toplu iş sözleşmesi için işyerinde çalışan işçilerin yarıdan fazlası; işletme toplu iş sözleşmesi için işletmede çalışan işçilerin yüzde kırkı sendika üyesi olmalıdır.

İşletmedeki işyerleri yüzde kırk hesabında bir bütün olarak alınır.

Birden çok sendika yüzde kırk veya daha fazla üyeye sahipse başvuru tarihinde en çok üyeye sahip sendika yetkili olur.

İşveren sendikası üyelerinin işyerleri için; sendika üyesi olmayan işveren ise kendi işyeri için işveren tarafı olarak yetkilidir.

Tespit, itiraz ve yetki belgesi

İşçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister.

İşveren sendikası veya sendikasız işveren de başvuran sendikanın yetkili olup olmadığının tespitini isteyebilir.

Bakanlık, kayıtlarına göre yetki şartları varsa başvuruyu ilgili taraflara altı iş günü içinde bildirir; şartlar yoksa yalnız başvurana bildirir.

Kendisine tespit yazısı gönderilen işçi veya işveren sendikası ya da sendika üyesi olmayan işveren, sebeplerini ve somut delillerini belirterek tebliğden itibaren altı iş günü içinde görevli makama kaydettirdiği dilekçeyle mahkemeye itiraz edebilir.

İtiraz, kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.

Yetki tespitine süresinde itiraz edilmezse veya itiraz kesin olarak reddedilirse Bakanlık altı iş günü içinde yetki belgesi verir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Toplu İş Sözleşmesi anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Toplu İş Sözleşmesi konusu Hakim-Savcı Adli Yargı düzeyindeki İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %7. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Toplu İş Sözleşmesi, Hakim-Savcı Adli Yargı düzeyindeki İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Hakim-Savcı Adli Yargı düzeyinde İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku dersinin müfredat ağırlığı %7. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 14 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Hakim-Savcı soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by