Kamu iktisadi teşebbüsleri, sermayesi devlete ait veya devletçe kontrol edilen ve ekonomik faaliyeti örgütlemek üzere özel kanun ya da 233 sayılı KHK çerçevesinde kurulan kamu tüzel kişileridir. İktisadi devlet teşekkülü ticari esaslarla çalışan, kamu iktisadi kuruluşu ise tekel niteliğindeki mal veya temel kamu hizmetini kamu yararı gözeterek yürüten ana türdür. Müessese, bağlı ortaklık ve iştirak aynı statü değildir; tüzel kişilik, sermaye ve kontrol oranına göre ayrılır. KİT'ler merkezi idarenin hiyerarşik bir dairesi sayılmaz; ilgili bakanlıkla vesayet, planlama ve denetim ilişkisi içindedir. Personel, ihale, sözleşme, malvarlığı ve uyuşmazlıklarda kamu hukuku ile özel hukuk yan yana uygulanabilir; görevli yargı, kuruluş etiketinden değil somut işlem ve ilişkinin niteliğinden belirlenir.
Hakim-Savcı İdare Hukuku Kamu İktisadi Teşebbüsleri Konu Anlatımı
Kamu İktisadi Teşebbüsleri konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı İdare Hukuku dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Devlet ekonomik faaliyeti yalnız ruhsat ve denetim yoluyla yönlendirmez; bazı alanlarda kamu tüzel kişisi eliyle mal veya hizmet üretir.
Kamu iktisadi teşebbüsü (KİT), bu işletmeci faaliyetin idare teşkilatındaki özel biçimidir.
Ana KİT türleri
233 sayılı KHK terminolojisinde iktisadi devlet teşekkülü (İDT), sermayesinin tamamı devlete ait olup ticari esaslara göre ekonomik alanda faaliyet gösterir. Kamu iktisadi kuruluşu (KİK) ise sermayesinin tamamı devlete ait, tekel niteliğindeki mal veya temel kamu hizmetini kamu yararı gözeterek üreten ve gördüğü kamu hizmeti nedeniyle imtiyaz sayılabilen teşebbüstür.
Her iki ana tür KİT üst kavramı içindedir; kuruluş ve güncel statü için ilgili özel düzenleme ayrıca kontrol edilir.
Müessese, sermayesinin tamamı bir KİT'e ait ve ona bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur. Bağlı ortaklık, sermayesinin yarıdan fazlası KİT'e ait anonim şirkettir. İştirak, KİT'in sermayesinde belirli oranda pay sahibi olduğu anonim şirkettir.
Bu alt yapıların tüzel kişilik ve şirket hukuku niteliği aynı olmadığından birbirinin yerine kullanılması doğru değildir.
İdare içindeki konum
KİT'ler ayrı kamu tüzel kişiliğine ve ayrılmış malvarlığına sahiptir.
Bakanlığın merkez teşkilatındaki genel müdürlük gibi hiyerarşik bir birim değildir.
Devletle ilişkisi kuruluş, sermaye, yatırım-program, gözetim ve denetim araçlarıyla kurulur.
İlgili bakanlığın yetkisi sınırsız emir-komuta değil, kanunun verdiği ölçüde idari vesayet ve politika ilişkisidir.
Ticari verimlilik ve özerklik hedefi kamu yararı, stratejik hizmet ve hesap verebilirlik yükümlülükleriyle birlikte yürür.
TBMM denetimi, Sayıştay ve diğer denetim rejimlerinin kapsamı ilgili anayasal ve kanuni kurallara göre belirlenir.
Karma hukuk rejimi
KİT'in her işlemi idari işlem, her sözleşmesi de özel hukuk sözleşmesi değildir.
Kuruluş, organ atama, kamu gücü kullanımı veya statü ilişkileri kamu hukuku niteliği taşıyabilir; ticari satış, tedarik ve birçok işletme ilişkisi özel hukuka tabi olabilir.
Personelin statüsü de görev ve dönem düzenlemesine göre işçi, sözleşmeli personel veya farklı kamu statüleri gösterebilir.
Uyuşmazlıkta önce işlemi yapan tüzel kişi, sonra kullanılan yetki ve ilişkinin niteliği incelenir.
Kamu gücü ayrıcalığıyla tek yanlı işlem idari yargıya; eşitler arası ticari veya iş ilişkisi adli yargıya gidebilir. “Taraf KİT ise görevli mahkeme her zaman idare mahkemesidir” sonucu bu nedenle yanlıştır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Kamu İktisadi Teşebbüsleri anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
İdare Hukuku dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Kamu İktisadi Teşebbüsleri konusu Hakim-Savcı İdari Yargı düzeyindeki İdare Hukuku dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %9. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- GörevBir davaya hangi tür ve derecedeki mahkemenin bakacağını belirleyen, kural olarak kamu düzenine ilişkin ve resen dikkate alınan bir dava şartıdır.
- YetkiBir davaya yer (coğrafi) bakımından hangi mahkemenin bakacağını belirleyen kuraldır. Kesin yetki hâlleri dışında taraf iradesiyle değişebilir.
- İştirakBir suçun birden çok kişi tarafından birlikte işlenmesidir. Fail (müşterek/dolaylı fail), azmettiren ve yardım eden şeklinde ayrılır.
- İdari İşlemİdarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı irade açıklamasıyla hukuki sonuç doğuran işlemidir. Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat olmak üzere beş unsurdan oluşur.
- Kamu HizmetiToplumun genel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere kamu tüzel kişileri veya onların denetiminde özel kişilerce yürütülen faaliyetlerdir. Süreklilik, değişkenlik ve eşitlik ilkelerine tabidir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
İdare Hukuku dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 20 konu içerir.
- İdare Hukukunun Temel İlkeleri ve Kaynakları
- Merkezden Yönetim
- Yerinden Yönetim
- Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları
- Yetki
- Şekil
- Sebep
- Konu
- Maksat
- İdari İşlemin Sona Ermesi
- İdari Sözleşmeler
- Kamu Görevlileri (Memurlar)
- Kamu Malları
- Kusurlu Sorumluluk
- Kusursuz Sorumluluk
- Kolluk ve Kamu Hizmeti
- Kamulaştırma ve Devletleştirme
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi