Temel Hakların Felsefi ve Tarihsel Temelleri Konu Anlatımı

Temel hakların felsefi temeli, insanın devlet karşısında yalnız yükümlülük taşıyan bir kişi değil, korunması gereken onur ve kişiliğe sahip bir özne olduğu düşüncesidir.

Hukuk başlangıcı notları bu noktada hukuki hak ile etik hak ayrımına dikkat çeker.

Hukuki hak, pozitif hukuk düzeni tarafından tanınmış ve yaptırıma bağlanmış haktır.

Etik hak ise pozitif hukuk henüz düzenlememiş olsa bile insan olmanın değeriyle bağlantılı olarak varlığı savunulan haktır.

İnsan hakları, bu ikinci alanın hukuki dile aktarılmasıyla modern hukuk düzenlerinde temel haklara dönüşür.

Anayasa'nın temel hak anlayışı da bu felsefi zemini pozitif hukuk kuralına dönüştürür.

Herkesin kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahip olduğu kabul edilir.

Bu ifade, hakkın devletin lütfu gibi değil, kişiliğe bağlı bir statü gibi görüldüğünü gösterir.

Temel haklar aynı zamanda kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da içerir; bu nedenle hak fikri toplumsal ilişkiden tamamen kopuk değildir.

Tarihsel temel ise iktidarın sınırlanmasıyla ilgilidir.

Anayasacılık hareketleri, hukuk devleti, eşitlik ve yargısal koruma düşünceleri temel hakların siyasal iktidara karşı güvenceye alınmasını sağlar.

İnsan hakları fikri, yalnız ulusal anayasalarda değil, İnsan Hakları Evrensel Bildirisi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi gibi belgelerle uluslararası güvence mantığına da taşınmıştır.