HMGS Avukatlık Hukuku Konu Anlatımı

Avukatlık Kanunu, avukatlığı hem kamu hizmeti hem de serbest meslek olarak kurar; avukat, yargının kurucu unsurlarından bağımsız savunmayı serbestçe temsil eder. Mesleğin amacı, hukuki ilişkilerin düzenlenmesine, uyuşmazlıkların adalet ve hakkaniyete uygun çözülmesine ve hukuk kurallarının yargı organları, hakemler, resmi ve özel kurumlar önünde tam uygulanmasına hizmet etmektir. Mesleğe kabul için Türk vatandaşlığı, Türk hukuk fakültesi mezuniyeti veya yabancı hukuk mezunları için eksik derslerden başarı, staj bitim belgesi, ilgili baro bölgesinde ikametgah ve avukatlığa engel hal bulunmaması gerekir. Bazı yargı ve hukuk öğretim görevlerinde veya kamu hukuk müşavirliğinde belirli süre çalışmış kişiler staj şartından muaf tutulabilir. Başvuru baro, Türkiye Barolar Birliği ve Adalet Bakanlığı denetiminden geçer; kabul ruhsatname ve yeminle sonuçlanır.

Avukatın hak ve yükümlülükleri, mesleğin güvene dayalı bağımsız savunma niteliğini korumaya yöneliktir. Avukat, üstlendiği işi özen, doğruluk ve onur içinde yürütmek, avukatlık unvanının gerektirdiği saygı ve güvene uygun davranmak ve meslek kurallarına uymak zorundadır. Hukuki mütalaa vermek, mahkeme ve yargı yetkili organlar önünde hakları dava etmek, savunmak, adli işlemleri takip etmek ve evrak düzenlemek kural olarak baroda yazılı avukatlara aittir; kişinin kendi davasını takip edebilmesi ve bazı kuruluşların sözleşmeli avukat bulundurma zorunluluğu bu çerçevede ayrıca düzenlenir. Sır saklama, işi reddetme veya reddetmek zorunda kalma, dosya saklama, ücret ödenmedikçe evrakı vermeme, büro edinme, tek büro ilkesi, ortaklık, dosya inceleme, çekişmeli hak yasağı ve cübbe yükümlülüğü temel sınav başlıklarıdır ve birlikte değerlendirilmelidir.

Baro, avukatlık mesleğini geliştiren, meslek düzenini ve hukukun üstünlüğünü koruyan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur. Her il merkezinde bölgesinde en az otuz avukat varsa baro kurulur; avukat sayısı beşbinden fazla olan illerde asgari ikibin avukatla ayrıca baro kurulabilir. Bu çoklu baro halinde ikibin avukatın imzası, dört kişilik kurucular kurulu ve Türkiye Barolar Birliğine başvuru gerekir; yeni baro ilk seçimli olağan genel kuruluna kadar Birlikte temsil edilmez. Baro organları genel kurul, yönetim kurulu, başkanlık, başkanlık divanı, disiplin ve denetleme kuruludur. Türkiye Barolar Birliği Genel Kurulu, baroların en az on yıl kıdemli üyeleri arasından seçeceği üçer delege, görevdeki baro başkanları ve Birlik başkanlığı yapmış veya yapmakta olan avukatlardan oluşur; ayrıca her beşbin üye için birer delege seçilir.

Avukatlıkta disiplin, meslek onuru, özen, doğruluk ve savunmaya duyulan güveni korur. Cezalar uyarma, kınama, para cezası, işten çıkarma ve meslekten çıkarmadır; işten yasaklanma ise özellikle meslekten çıkarma gerektirebilecek kovuşturmalarda geçici tedbirdir. Kovuşturma baro yönetim kurulunun kararıyla açılır, disiplin kurulu savunma güvencelerine uyarak dosyayı inceler ve kararlara karşı Türkiye Barolar Birliği Disiplin Kuruluna itiraz edilebilir. Zamanaşımında üç yıllık kovuşturma ve dört buçuk yıllık ceza verme sınırı esastır; suç için daha uzun süre varsa o uygulanır. Ceza davası sonucu beklendiyse kesinleşen mahkeme kararının baroya bildirilmesinden itibaren bir yıl geçince ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. İdari yargı davası zamanaşımını keser; iptal kararının ilgili baro veya Birliğe bildirilmesinden sonra en geç iki yıl içinde yeniden karar verilmelidir.

Avukatlık sözleşmesi, avukatın belirli bir hukuki yardım üstlenmesi ve bunun karşılığında ücret veya değer kararlaştırılması üzerine kurulur. Kanun sözleşme serbestisini kabul eder; fakat bu serbesti sınırsız değildir. Sözleşmenin belli hukuki yardımı ve ücreti kapsaması gerekir, yazılı olmayan anlaşmalar genel hükümlere göre ispatlanır, hukuka aykırı olmayan şartlı sözleşmeler geçerlidir. Ücret, avukatın hukuki yardımının karşılığıdır; dava veya hükmolunacak şeyin değeri üzerinden yüzdeye bağlı ücret kararlaştırılabilir, ancak kanuni tavan ve asgari ücret tarifesi sınırları aşılmaz. Dava konusu mal veya hakkın aynen avukata bırakılması yasaktır. Karşı tarafa yükletilen vekalet ücreti avukata aittir ve iş sahibinin borcu için takas, mahsup veya haciz konusu yapılamaz. Hapis hakkı, rüçhan, azil, vazgeçme, tevkil ve adli yardım hükümleri konu içinde birlikte öğrenilmelidir.

Avukatlıkla bağdaşmayan işler ve sır saklama yükümlülüğü, avukatın bağımsızlığını ve müvekkil güvenini koruyan iki temel güvence alanıdır. Kural olarak ücret, aylık, gündelik veya kesenek karşılığında görülen hizmet ve görevler; sigorta prodüktörlüğü, tacirlik, esnaflık ve mesleğin onuruyla bağdaşmayan işler avukatlıkla birleşmez. Kanun bunun istisnalarını ayrıca sayar: milletvekilliği, bazı mahalli meclis üyelikleri, hukuk alanında profesörlük ve doçentlik, özel hukuk tüzel kişilerinde hukuk müşavirliği veya sürekli avukatlık, avukat yazıhanesinde ücretli avukatlık, hakemlik, arabuluculuk, bazı şirket görevleri ve yayın faaliyetleri gibi işler belirli sınırlarla mümkündür. Ancak istisna, sınırsız temsil yetkisi vermez; bazı görevlerde ilgili kurumlar aleyhine iş takip edilemez. Sır saklama ise avukatın görev veya meslek örgütü organlarındaki görevi nedeniyle öğrendiklerini açıklamasını yasaklar ve tanıklıktan çekinme hakkıyla tamamlanır.