Hâkim-Savcı İcra ve İflas Hukuku İflas Yolları Konu Anlatımı

İflas, borçlunun bütün haczi kabil malvarlığının alacaklıların topluca tatminine ayrıldığı külli takip yoludur.

Bu nedenle herkes hakkında uygulanmaz; iflas yolu ile takip, ancak Türk Ticaret Kanunu gereğince tacir sayılan veya tacirlere ilişkin hükümlere tabi bulunanlar ile özel kanunlarına göre tacir olmadıkları halde iflasa tabi oldukları bildirilen gerçek veya tüzel kişiler hakkında yapılır.

Alacaklı bu kişiler hakkında haciz yolunu da seçebilir.

Kanun, haciz ve iflas yollarından birini seçen alacaklıya bir defaya mahsus olmak üzere harç ödemeden diğer yola geçme imkanı tanır.

Böylece iflas, borçlunun statüsüne bağlı ve alacaklının takip stratejisini etkileyen özel bir yoldur.

İflas takiplerinde yetkili icra dairesi, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki icra dairesidir.

Merkezi yurt dışında bulunan ticari işletmeler için Türkiye'deki şubenin, birden fazla şube varsa merkez şubenin bulunduğu yer esas alınır.

Borçlu ile alacaklı yazılı anlaşmayla yetkili icra dairesini belirleyebilir; fakat iflas davası için yetki sözleşmesi yapılamaz.

İflas davası mutlaka borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinde açılır.

Bu ayrım, takip aşamasındaki icra dairesi yetkisi ile iflas kararını verecek mahkemenin kamu düzenine yakın yetkisini birbirinden ayırır.

Adi iflas yoluyla takip, para alacağı için iflasa tabi borçluya karşı başlatılan temel yoldur.

Borçlu iflas yoluyla takibe tabi kişilerden ise ve alacaklı bu yolu seçerse, ödeme emrine genel ilamsız takipteki kayıtların yanında özel ihtarlar eklenir.

Borçluya yedi gün içinde borcu ödemezse alacaklının mahkemeye başvurarak iflas talep edebileceği bildirilir.

Borçlunun borcu olmadığı veya kendisinin iflasa tabi kişilerden bulunmadığı yönünde itirazı varsa bunu aynı süre içinde dilekçeyle icra dairesine bildirmesi gerekir.

Ödeme emrinde borçlunun konkordato teklif edebileceği de yer alır.

Adi iflas takibinde borçlu ödeme emrine itiraz etmezse alacaklı ticaret mahkemesinden iflas kararı isteyebilir.

Dilekçeye, borçlunun ödeme emrine itiraz etmediğini gösteren ödeme emri nüshası eklenir.

Borçlu ödeme emrine itiraz etmişse takip durur; alacaklı bu itirazın kaldırılmasıyla birlikte borçlunun iflasına karar verilmesini ticaret mahkemesinden isteyebilir.

İflas isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl sonra düşer.

Alacaklı iflas talebini geri alırsa bir ay geçmedikçe talebini yenileyemez.

Bu düzenleme, iflas tehdidinin borçlu üzerinde sürekli baskı aracı olarak kullanılmasını sınırlar.

Ticaret mahkemesi, iflas davasında icra dosyasını getirir ve basit yargılama usulüyle duruşma yapar.

İflas takibi kesinleştiğinde ilan edilir ve diğer alacaklılar ilan tarihinden itibaren kanundaki süre içinde davaya müdahale veya itiraz ederek iflası gerektiren bir hal bulunmadığını ileri sürebilir.

Mahkeme, borçlu usulüne uygun itiraz etmemiş veya itiraz ve defileri yerinde görülmemişse borçluya faiz ve icra masraflarıyla birlikte borcu ödemesini veya bu miktarı mahkeme veznesine depo etmesini emreder.

Borçlu bu depo emrine uymazsa ilk oturumda iflasına karar verilir.

İflas talebi halinde mahkeme alacaklıların menfaati için gerekli muhafaza tedbirlerini de alabilir; borçlu ödeme emrine itiraz etmemişse alacaklının talebi üzerine bu tedbirler zorunlu hale gelir.

Kambiyo senetlerine özgü iflas yolu, çek, poliçe veya emre muharrer senede dayanan alacaklarda iflasa tabi borçluya karşı kullanılabilir.

İcra memuru senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse borçluya senet suretiyle birlikte ödeme emri gönderir.

Bu ödeme emri, borcun ve takip masraflarının beş gün içinde ödenmesini, kambiyo senedine ve borca dair her türlü itiraz ve şikayetin sebepleriyle birlikte beş gün içinde icra dairesine bildirilmesini ve ödeme ya da itiraz olmazsa alacaklının ticaret mahkemesinden iflas isteyebileceğini bildirir.

Borçlu beş gün içinde ödemez, itiraz veya şikayette bulunmazsa alacaklı ticaret mahkemesinden iflas kararı isteyebilir.

İtiraz veya şikayet varsa alacaklı bunların kaldırılması ve iflas kararı verilmesini talep eder.

Kambiyo yolunda adi iflas hükümlerinin bir kısmı da uygulanır.

Doğrudan iflas, önce icra takibi yapılmadan iflas kararı istenebilen istisnai yoldur.

Alacaklı, borçlunun bilinen yerleşim yerinin olmaması, taahhütlerinden kurtulmak amacıyla kaçması, alacaklı haklarını ihlal eden hileli işlemler yapması veya bunlara teşebbüs etmesi, haciz yoluyla takip sırasında mallarını saklaması gibi hallerde doğrudan iflas isteyebilir.

Borçlu ödemelerini tatil etmişse ya da ilama dayanan alacak icra emriyle istenildiği halde ödenmemişse de doğrudan iflas gündeme gelebilir.

Türkiye'de yerleşim yeri veya temsilcisi bulunan borçlu, ilama dayanan alacak sebebiyle dinlenmek üzere kısa sürede mahkemeye çağrılır.

Bu haller, borçlunun ödeme güçlüğünün veya alacaklılardan mal kaçırma riskinin takip aşamasını beklemeyi anlamsız hale getirdiği durumlardır.

Borçlunun kendi başvurusuyla iflas da doğrudan iflasın ayrı görünümüdür.

İflasa tabi borçlu aciz halinde bulunduğunu bildirerek yetkili mahkemeden iflasını isteyebilir.

Bu başvuruya bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının ad ve adreslerini gösteren mal beyanı eklenmelidir; bu belge sunulmadan iflasa karar verilemez.

Borçlunun iflas talebi ilan edilir ve alacaklılar, talebin takipleri ertelemek veya borçların ödenmesini geciktirmek amacıyla yapıldığını ileri sürerek davaya müdahale veya itiraz edebilir.

Ayrıca iflasa tabi borçlu aleyhine bir alacaklının haciz yolu takibi sonucunda yapılan haciz, borçlunun malvarlığının önemli kısmını elinden çıkarıyor ve kalan malvarlığı muaccel ve yakın vadeli borçlarını ödemeye yetmiyorsa borçlu aczini bildirerek iflasını istemek zorundadır.

Sermaye şirketleri ile kooperatiflerde borca batıklık, özel bir doğrudan iflas sebebidir.

Aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoya göre borca batıklık, idare ve temsil ile görevli kişiler, tasfiye halindeyse tasfiye memurları veya bir alacaklı tarafından beyan edilir ve mahkemece tespit edilirse, önceden takibe gerek olmadan iflas kararı verilir.

İflas kararlarına karşı kanun yolları mümkündür; ancak iflas kararına karşı başvuru, iflasın ilanına ve masanın oluşmasına engel olmaz.