Hâkim-Savcı İcra ve İflas Hukuku İflasın Sonuçları Konu Anlatımı

İflasın sonuçları, borçluya karşı tek tek yürütülen takiplerin yerini toplu tasfiyenin almasıyla başlar.

İflas açıldığı anda müflisin haczi kabil bütün malları, hangi yerde bulunursa bulunsun iflas masasını oluşturur ve alacakların ödenmesine tahsis edilir.

İflasın kapanmasına kadar müflisin uhdesine geçen mallar da masaya girer.

Bu nedenle masa, yalnız iflas kararının verildiği andaki malvarlığıyla sınırlı değildir; tasfiye boyunca müflise intikal eden haczedilebilir değerleri de içine alır.

Müflis adına gelen mektupların iflas idaresince açılması ve diğer gelen şeylerin masaya gönderilmesinin posta idaresine bildirilmesi, tasfiyenin malvarlığı üzerinde merkezi kontrol kurduğunu gösterir.

Rehinli mallar da masaya girer; ancak rehin sahibi alacaklının rüçhan hakkı saklıdır.

İflas idaresi, rehinli malları uygun zamanda paraya çevirir, muhafaza ve satış masraflarını çıkardıktan sonra rehinli alacaklıya hakkını verir.

Rehin sahibi alacaklı isterse iflastan sonra da masaya karşı rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir.

Rehin değerinin rehinle temin edilen alacağa yetmeyeceği borsa rayiciyle anlaşılır ve rehinli alacaklı rehnin satılmasını istemezse rehin masadan geçici olarak çıkarılır.

Rehinli alacak sahibi bu işlemler nedeniyle icra mahkemesine şikayet edebilir.

Böylece iflas, rehinli malı masanın idaresine dahil eder; fakat rehin alacaklısının önceliğini ortadan kaldırmaz.

İflasın açılması, daha önce haczedilmiş mallar bakımından da ayırıcı bir etki doğurur.

İhtiyaten haczedilmiş mallar ile iflas açıldığı sırada paraya çevrilmemiş icrai hacizli mallar masaya girer.

Buna karşılık iflasın açılmasından önce paraya çevrilmiş hacizli malların bedeli, haciz koyduran alacaklılara haciz hükümlerine göre paylaştırılır; artan kısım iflas masasına geçer.

Bu ayrım, malın iflas anında satış aşamasını geçip geçmediğine bakar.

Satıştan önceki hacizler toplu tasfiye içine çekilirken, satış gerçekleşmişse o bedel önce haciz sırasındaki hak sahiplerine dağıtılır.

İflas, müflisin tasarruf yetkisini alacaklılara karşı sınırlar.

Borçlunun iflas açıldıktan sonra masaya ait mallar üzerindeki her türlü tasarrufu alacaklılara karşı hükümsüzdür.

Müflis iflas açıldıktan sonra ödeme kabul edemez; müflise ödeme yapan kişi, ancak masaya giren para veya değer oranında borcundan kurtulur.

Bununla birlikte iflasın ilanından önce müflise ödeme yapan borçlu iflastan habersizse borcundan kurtulur.

Bu hükümler, iflasın ilanından önceki iyi niyetli işlem güvenliği ile iflas açıldıktan sonra masanın korunması arasındaki dengeyi kurar.

İflasın takipler üzerindeki sonucu, bireysel takiplerin tasfiye lehine durmasıdır.

İflasın açılması, borçlu aleyhine haciz yoluyla yapılan takiplerle teminat gösterilmesine ilişkin takipleri durdurur; iflas kararının kesinleşmesiyle bu takipler düşer.

İflas tasfiyesi süresince müflise karşı bu takipler yapılamaz.

Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takipler ise bu genel durma düzeninden ayrılır; rehinli alacaklının ayni güvenceye dayanan konumu korunur.

Acele haller dışında müflisin davacı ve davalı olduğu hukuk davaları da belirli süre durur; ceza davaları, şahıs varlığına ilişkin davalar, nafaka davaları ve bazı acele işler bu durmanın dışında tutulur.

İflas, alacakların niteliğini de etkiler.

Müflisin taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış borçları dışında, iflasın açılmasıyla müeccel borçları muaccel olur.

Konusu para olmayan alacaklar, ona denk bir para alacağına çevrilir.

Şarta veya belirsiz vadeye bağlı alacaklılar, teminat verilmesi halinde paylarını alabilir.

Faiz bakımından kanun, iflasın açılmasıyla faiz işleyişini ve masaya yazılacak tutarı ayrı kurallara bağlar; rehinle güvence altına alınmış alacaklarda rehin bedelinin karşılaması ölçüsünde öncelik korunur.

Takas da mümkündür; alacaklı alacağını müflisin kendisindeki alacağıyla takas edebilir, ancak iflasın açılmasından önce alacağın devralınması veya müflisin aczini bilerek borçlanma gibi kanunda sınırlanan hallerde takas yapılamaz.

Masa düzeni, yalnız müflisin mevcut mallarını toplamakla kalmaz; masaya dönmesi gereken değerleri de arar.

İptal davasına konu olabilecek tasarruflar bakımından iflas idaresi gerekli davaları açar.

Müflise sırf tahsil için veya ileride yapılacak ödeme karşılığı devredilmiş hamiline veya emre yazılı senetler, devredenler tarafından geri istenebilir.

Müflis başkasına ait malı satmış ve iflas açılmadan önce parasını almamışsa mal sahibi, masaya masrafları ödemek karşılığında alıcıdaki alacağın kendisine devrini isteyebilir; bedel masaya ödenmişse bedelin verilmesini talep edebilir.

Satılıp gönderilmiş fakat iflastan önce müflisin eline geçmemiş mallar bakımından satıcının geri alma hakkı da belirli şartlarla korunur.

Alacaklıların tatmini, sıra düzenine bağlanmıştır.

İflas masasına yazılan alacaklar arasında önce rehinli alacakların rehin bedelinden kaynaklanan önceliği dikkate alınır.

Rehin dışındaki alacaklarda kanun belirli imtiyaz sıraları kabul eder; her sıradaki alacaklılar kendi aralarında eşit hakka sahiptir.

Önceki sıra alacaklıları tamamen tatmin edilmedikçe sonraki sıraya geçilmez.

Sıra cetveli iflas idaresi tarafından düzenlenir, alacaklılar bu cetvele karşı kanuni yollara başvurabilir.

Pay cetveli kesinleşip paralar dağıtıldığında, alacaklıların hangi oranda tatmin edildiği ortaya çıkar.

Alacağını tamamen alamayan alacaklıya aciz belgesi verilebilir ve bu belge iflas sonrasındaki hukuki durum bakımından önem taşır.

İflasın kaldırılması ve kapanması birbirinden farklıdır.

Borçlu bütün alacaklıların taleplerini geri aldığını gösteren beyanname, tüm alacakların ödendiğini gösteren belge veya tasdik edilmiş konkordato sunarsa mahkeme iflasın kaldırılmasına ve malların borçluya iadesine karar verebilir.