Hâkim-Savcı İcra ve İflas Hukuku Kambiyo Senetlerine Özgü Takip Konu Anlatımı

Kambiyo senetlerine özgü takip, genel ilamsız takipten ayrılan özel bir takip düzenidir.

Kanun bu yolu çek, poliçe ve emre muharrer senede dayanan alacaklar için kurar.

Kambiyo senedinin tedavül kabiliyeti ve şekli sıkılığı, alacaklıya genel ilamsız takibe göre daha yoğun bir takip imkanı verir; buna karşılık borçlunun itiraz ve şikayetleri daha kısa sürelere ve daha belirli sebeplere bağlanır.

Alacak rehinle temin edilmiş olsa bile alacaklı kambiyo senetlerine özgü usule başvurabilir.

Borçlu iflasa tabi kişilerden ise alacaklı haciz yolunu veya iflas yolunu seçebilir; bu seçim takip talebinde gösterilir ve senedin aslı ile borçlu sayısı kadar onaylı örnek talebe eklenir.

Haciz yoluyla kambiyo takibinde icra memurunun ilk denetimi önemlidir.

Memur, senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse borçluya senet suretiyle birlikte hemen ödeme emri gönderir.

Bu denetim, icra memurunu maddi alacak yargılaması yapan bir merci haline getirmez; fakat takip yolunun özel niteliği nedeniyle senedin görünüşte kambiyo senedi vasfını ve muacceliyetini kontrol eder.

Ödeme emrinde alacaklının banka hesap numarası hariç takip talebine yazılması gereken kayıtlar bulunur.

Borçluya borcu ve takip masraflarını on gün içinde ödeme emrinde yazılı icra dairesi hesabına ödemesi ihtar edilir.

Kambiyo ödeme emri, borçluya birkaç farklı başvuru ihtimalini aynı anda bildirir.

Senet kambiyo senedi vasfını taşımıyorsa borçlu beş gün içinde icra mahkemesine şikayet edebilir.

İmzanın kendisine ait olmadığını ileri sürüyorsa bunu beş gün içinde açıkça dilekçeyle icra mahkemesine bildirmelidir; aksi halde senetteki imza bu takip bakımından kendisinden sadır sayılır.

Borçlu olmadığını, borcun ödendiğini, mühlet verildiğini, alacağın zamanaşımına uğradığını veya icra dairesinin yetkisiz olduğunu ileri süren borçlu da sebepleriyle birlikte beş gün içinde icra mahkemesine başvurmalıdır.

Buna karşılık ödeme süresi on gündür.

Borçlu itiraz etmez ve borcu ödemezse on gün içinde mal beyanında bulunması; itiraz eder ve itirazı reddedilirse üç gün içinde mal beyanında bulunması gerekir.

Borca itiraz kambiyo takibinde genel ilamsız takipteki itiraz gibi takibi kendiliğinden durdurmaz.

Borçlu, ödeme emrindeki borca ilişkin itirazını dilekçeyle icra mahkemesine bildirir; fakat bu itiraz satıştan başka icra takip işlemlerini durdurmaz.

İcra mahkemesi, itiraz sebeplerini incelemek için tarafları en geç otuz gün içinde duruşmaya çağırır.

Borcun olmadığı, ödendiği veya ertelendiği resmi ya da imzası ikrar edilmiş belgeyle ispatlanırsa itiraz kabul edilir.

Mahkeme, borçlunun sunduğu belgelerden borcun itfa veya imhal edildiği, senedin metninden zamanaşımının gerçekleştiği, borçlunun borçlu olmadığı ya da icra dairesinin yetkisiz olduğu kanaatine varırsa, esas hakkında karar verene kadar takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir.

Zamanaşımı itirazı senetteki tarihe göre değerlendirilir; alacaklı zamanaşımının kesildiğini veya tatil edildiğini ancak resmi veya imzası ikrar edilmiş belgeyle gösterebilirse itiraz reddedilebilir.

İmzaya itiraz da satış dışındaki takip işlemlerini kural olarak durdurmaz.

Borçlu imzanın kendisine ait olmadığını beş günlük sürede icra mahkemesine bildirir.

Mahkeme, duruşmadan önce itiraz dilekçesi ve eklerinden itirazı ciddi görürse alacaklıya tebliğ etmeksizin geçici durdurma kararı verebilir.

İnceleme sonunda inkar edilen imzanın borçluya ait olmadığı kanaatine varılırsa itiraz kabul edilir ve takip durur; alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır.

İmzanın borçluya ait olduğu anlaşılır ve takip geçici olarak durdurulmuşsa borçlu inkar tazminatı ve para cezasıyla karşılaşabilir.

Senedi takibe koymakta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğu belirlenen alacaklı bakımından da tazminat ve para cezası sonucu doğabilir.

Kambiyo hukuku bakımından şikayet, borçlunun alacaklının bu özel takip yoluna başvurma hakkının bulunmadığını ileri sürdüğü yoldur.

Borçlu, senedin kambiyo senedi vasfını taşımadığını veya alacaklının kambiyo hukuku gereğince takip hakkı olmadığını süresinde şikayet edebilir.

İcra mahkemesi, süresinde yapılan şikayet veya itiraz nedeniyle önüne gelen işlerde senedin kambiyo senedi niteliği bulunmadığını ya da alacaklının kambiyo takip hakkı olmadığını kendiliğinden dikkate alarak takibi iptal edebilir.

Ancak imza inkarı geri alınmış veya borç kısmen ya da tamamen kabul edilmişse bu hüküm uygulanmaz.

Kambiyo senetlerine özgü iflas yolu, borçlu iflasa tabi kişilerden olduğunda gündeme gelir.

İcra memuru yine senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse borçluya senet suretiyle birlikte ödeme emri gönderir.

Bu ödeme emrinde borcun ve takip masraflarının beş gün içinde ödenmesi, kambiyo senedine ve borca dair her türlü itiraz ve şikayetin sebepleriyle birlikte beş gün içinde icra dairesine bildirilmesi, bu sürede ödeme veya itiraz olmazsa alacaklının ticaret mahkemesinden iflas isteyebileceği yazılır.