Hâkim-Savcı İcra ve İflas Hukuku İlamlı İcra Konu Anlatımı

İlamlı icra, alacaklının elinde mahkeme hükmü veya kanunun ilam hükmünde kabul ettiği belge bulunduğu durumda başvurulan takip yoludur.

Bu yolun ilamsız takipten farkı, borçlunun ödeme emrine itiraz ederek takibi basitçe durduramamasıdır.

Çünkü takip, daha önce yargısal veya kanunen ilam gücü tanınmış bir belgeye dayanır.

Takip ilamın icra dairesine verilmesiyle başlar.

İlamların icrası her icra dairesinden istenebilir; alacaklı yerleşim yerini değiştirirse takibin yeni yerleşim yerindeki icra dairesine havalesini isteyebilir.

Takibin başlaması üzerine isteyen alacaklıya kayıt numarasını gösteren ücretsiz bir belge verilir.

Para ve teminattan başka borçlara ilişkin ilamların icrasında icra emri, hükmün türüne göre borçluya ne yapması gerektiğini bildirir.

Bir taşınırın teslimine ilişkin ilam icra dairesine verilince icra memuru borçluya yedi gün içinde o şeyin teslimini emreder.

İcra emrinde tarafların ve temsilcilerinin bilgileri, hükmü veren mahkeme, hükmolunan şey, ilamın tarih ve numarası ve icranın geri bırakılması kararı getirilmedikçe cebri icraya devam edileceği yazılır.

Borçlu emri yerine getirmez ve taşınır ya da misli elinde bulunursa zorla alınarak alacaklıya verilir.

Elinde bulunmazsa ilamda yazılı değer alınır; değer yazılı değilse veya tartışmalıysa icra memuru haciz tarihindeki rayice göre değer takdir eder ve gerekirse borsa, ticaret odası veya bilirkişi görüşüne başvurur.

Taşınmaz tahliye ve tesliminde de icra emri benzer bir işlev görür.

Taşınmaz borçlunun elindeyse icra müdürü yedi gün içinde hükmolunan şeyin teslimini emreder.

Borçlu taşınmazı işgal ettiği halde emri tutmazsa ilam zorla icra edilir.

Alacaklıya teslim edilen taşınmaza borçlu haklı sebep olmadan tekrar girerse, yeni bir hükme gerek kalmadan zorla çıkarılır.

Taşınmaz içinde ilama dahil olmayan eşya varsa borçluya, hazır değilse vekiline veya yakınlarına teslim edilir; kimse bulunmazsa masrafı borçluya yüklenmek üzere eşya korunur ve kanundaki süreler sonunda alınmazsa icra mahkemesi kararıyla satılıp masraflar karşılanabilir.

Taşınmaz üçüncü kişi elindeyse ve üçüncü kişi davadan sonra fakat hükümden önce tapuya tescil edilmiş bir akde dayanıyorsa alacaklı borçlunun o kişiye karşı haklarını kullanabilir veya borçlusuna karşı tazminat davası açabilir.

Bir işin yapılmasına ilişkin ilamda icra dairesi borçluya ilamda gösterilen süre içinde, süre belirtilmemişse işin niteliğine göre belirlenecek başlama ve bitirme zamanlarında işi yapmasını emreder.

Borçlu işe başlamaz veya bitirmez ve iş başkası tarafından yapılabilecek nitelikteyse, alacaklının istemiyle gerekli masraf bilirkişiye takdir ettirilir.

Alacaklı masrafın sonradan borçludan alınmak üzere kendisine verilmesini kabul ederse iş yaptırılır; kabul etmezse borçlunun yeterli malı haczedilip paraya çevrilerek iş tamamlanır.

Bir işin yapılmamasına ilişkin ilamda ise borçluya aynı süreli emir tebliğ edilir ve ilam hükmüne aykırılığın cezai sonucu bildirilir.

Hüküm yerine getirildikten sonra borçlu ilam hükmünü ortadan kaldıracak bir eylem yaparsa, ayrıca hüküm alınmadan önceki ilam zorla yeniden yerine getirilir.

Para borcuna veya teminata ilişkin ilamların icrasında borçlunun savunmaları sınırlıdır.

Borçlu, icra emrinin tebliği üzerine belirli süre içinde borcun zamanaşımına uğradığını, ödendiğini, ertelendiğini veya alacaklı tarafından kendisine süre verildiğini ileri sürerek icranın geri bırakılmasını isteyebilir.

Bu iddialar icra mahkemesinde resmi veya imzası ikrar edilmiş belgeler üzerinden incelenir.

İlamın zamanaşımına uğradığı veya zamanaşımının kesildiği ya da tatil edildiği iddiaları da resmi belgelere dayanılarak değerlendirilir.

İcranın geri bırakılması kararı kesinleşirse alacaklı, zamanaşımının gerçekleşmediğini ispat için yedi gün içinde genel mahkemede dava açabilir; aksi halde ilamın zamanaşımına uğradığı hususu kesin hüküm oluşturur.

Kanun yolu başvurusu ilamlı icrada kendiliğinden icrayı durdurmaz.

İlama karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçlu, hükmolunan para veya eşyanın resmi mercie depo edildiğini ispat eder ya da icra mahkemesinin kabul edeceği rehin, esham, tahvilat, taşınmaz rehni veya muteber banka kefaleti gösterirse, icranın geri bırakılması için icra müdürü tarafından kendisine uygun bir süre verilir.

Borçlunun hükmolunan para veya eşyayı karşılayacak malı haczedilmişse de teminat gerekmeyebilir.

Devlet veya adli yardımdan yararlanan kişi teminat göstermek zorunda değildir.

Nafaka hükümlerinde bu şekilde süre verilemez.

Başvuru esastan kesin olarak reddedilir veya hüküm onanırsa alacaklının istemi üzerine teminat konusu para alacaklıya ödenir; mal ve haklar ise türüne göre paraya çevrilir.

İlâm alacaklısının teminat üzerinde rüçhan hakkı vardır.

İlam niteliğindeki belgeler de ilamlı icra sistemine dahil edilmiştir.

Mahkeme huzurunda yapılan sulhler, kabuller, para borcu ikrarı içeren resen düzenlenmiş noter senetleri, istinaf ve temyiz kefaletnameleri ile icra dairesindeki kefaletler ilamların icrası hakkındaki hükümlere tabidir.

İcra kefaletleri müteselsil kefalet hükmündedir.