Cezai şart, TBK’de ceza koşulu olarak düzenlenir ve borcun hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi, belirli zaman veya yerde ifa edilmemesi gibi haller için önceden kararlaştırılan yaptırımdır. Borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi için ceza kararlaştırılmışsa, aksi anlaşılmadıkça alacaklı ya asıl borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir. Ceza belirlenen zaman veya yerde ifa etmeme için öngörülmüşse alacaklı, açıkça feragat etmedikçe veya ifayı çekincesiz kabul etmedikçe asıl borçla birlikte cezayı da isteyebilir. Alacaklı zarar görmemiş olsa bile ceza istenir; zarar ceza tutarını aşarsa aşan kısmın istenmesi borçlunun kusurunun ispatına bağlıdır. Ceza koşulu asıl borca bağlıdır; asıl borç geçersizse veya borçlunun sorumlu olmadığı sonradan imkansızlık varsa ceza istenemez. Hakim aşırı gördüğü cezayı kendiliğinden indirir.
Hakim-Savcı Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) Cezai Şart Konu Anlatımı
Cezai Şart konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Ceza koşulu, borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesine önceden bağlanan feri edimdir.
Bağlanma parası sözleşmenin kurulduğuna kanıt, cayma parası ise taraflara kararlaştırılan bedel karşılığında sözleşmeden dönme imkânı sağlar; ceza koşulu bunlardan farklı olarak borca aykırılığın sonucudur.
Sözleşmedeki ad değil, kaydın işlevi belirleyicidir.
Borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi için ceza kararlaştırılmışsa alacaklı, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça ya asıl borcun ifasını ya cezayı ister.
Ceza yalnız belirlenen zaman veya yerde ifa etmeme hâline bağlanmışsa alacaklı, açıkça vazgeçmedikçe veya ifayı çekincesiz kabul etmedikçe asıl borçla birlikte cezayı da talep edebilir.
Böylece seçimlik ceza ile ifaya eklenen ceza ayrılır.
Alacaklı hiçbir zarara uğramasa da ceza koşulunu isteyebilir.
Uğranılan zarar ceza tutarını aşarsa alacaklı, aşan bölümü ancak borçlunun kusurunu ispat ederek talep eder.
Ceza koşulu tazminat hesabını kolaylaştırır; bütün ek zararları kusur ve ispat koşulundan bağımsız hâle getirmez.
Ceza koşulu asıl borca bağlıdır.
Asıl borç geçersizse ceza da kural olarak istenemez; yalnız ceza kaydının geçersizliği ise asıl borcu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Borçlunun sorumlu olmadığı sonradan imkânsızlıkta, aksi kararlaştırılmadıkça ceza talebi doğmaz.
Dönme hâlinde ifa edilmiş kısmın alacaklıda kalacağını öngören kayıtlar da ekonomik işlevleri ölçüsünde ceza koşulu denetimine tabi olabilir.
Taraflar cezanın miktarını serbestçe belirleyebilir; hâkim aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir.
İndirimde borcun değeri, ihlalin ağırlığı, alacaklının menfaati, tarafların ekonomik durumu ve olayın bütünü değerlendirilir.
Tacirin ticari işletmesiyle ilgili ceza koşulunda Türk Ticaret Kanunundaki özel sınırlama ayrıca gözetilir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Cezai Şart anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Cezai Şart konusu Hakim-Savcı İdari Yargı düzeyindeki Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %9. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- FeragatDavacının, dava konusu talebinden kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Kesin hüküm sonucu doğurur ve aynı talep yeniden dava edilemez.
- KabulDavalının, davacının talep sonucunu kısmen veya tamamen kabul etmesidir. Kabul edilen kısım bakımından yargılama sona erer.
- İfaBorcun konusunun, borçlu tarafından gereği gibi yerine getirilmesidir. Usulüne uygun ifa, borç ilişkisini sona erdirir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 25 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi