TBK m. 49'daki kusura dayalı haksız fiil sorumluluğu; hukuka aykırı fiil, zarar, uygun nedensellik bağı ve kusurun birlikte bulunmasını gerektirir. Zarar gören bu unsurları kural olarak ispatlar; zarar miktarı tam kanıtlanamıyorsa hâkim olayların olağan akışını ve alınan önlemleri gözeterek belirler. Tazminat zararı aşan ceza değildir; TBK m. 51-52 uyarınca kusurun ağırlığı, durumun gereği ve zarar görenin ortak kusuru indirime yol açabilir. Adam çalıştıran, hayvan bulunduran, yapı maliki ve tehlikeli işletme gibi kusursuz sorumluluk hâlleri özel şartlara bağlıdır. Genel zamanaşımı, zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki, fiilden itibaren on yıldır; daha uzun ceza zamanaşımı ile özel kanun hükümleri saklıdır.
Hakim-Savcı Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) Haksız Fiilden Doğan Borçlar Konu Anlatımı
Haksız Fiilden Doğan Borçlar konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Haksız fiil, sözleşme bulunmasa da bir kişinin hukuka aykırı davranışla başkasına verdiği zararı giderme borcu doğurabilir.
İnceleme önce sorumluluğun unsurlarını, sonra zarar hesabını ve en son süreleri ele almalıdır.
Kusura dayalı sorumluluğun unsurları
TBK m. 49'a göre kusurlu ve hukuka aykırı fiille başkasına zarar veren kişi bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Dört temel unsur birlikte aranır:
- Fiil ve hukuka aykırılık: Mutlak hakkın ihlali veya kişiyi koruyan hukuk normuna aykırılık bulunur.
Mağdurun geçerli rızası, üstün özel/kamusal yarar veya kanunun verdiği yetki hukuka uygunluk sağlayabilir.
- Zarar: Malvarlığındaki fiilî azalma ve yoksun kalınan kazanç maddi zararı oluşturabilir.
Kişilik değerlerinin ağır ihlalinde kanuni şartlarla manevi tazminat gündeme gelir.
- Nedensellik: Fiil, olayların olağan akışına göre zararı doğurmaya elverişli olmalı ve somut zarara bağlanmalıdır.
Mücbir sebep, ağır üçüncü kişi veya zarar gören davranışı bağı kesebilir.
- Kusur: Kast veya ihmal biçiminde davranışın kişiye yüklenebilirliğidir.
Kusursuz sorumluluk hâllerinde bu unsur yerine özel kanuni bağlama koşulu aranır.
Ahlaka aykırı bir fiille kasten zarar verme de m. 49 kapsamında sorumluluk doğurabilir.
İspat ve tazminatın belirlenmesi
Zarar gören, zararı ve sorumluluk şartlarını kural olarak ispatlar.
Zararın tam miktarı ispatlanamıyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri gözeterek hakkaniyete uygun miktar belirleyebilir.
Bu kolaylık zararın varlığını tamamen varsaymak anlamına gelmez.
Hâkim TBK m. 51 uyarınca tazminatın kapsam ve ödeme biçimini kusurun ağırlığı ile durumun gereğine göre belirler.
Zarar görenin zarara razı olması, zararın doğmasına veya artmasına etkisi ya da sorumlunun durumunu ağırlaştırması m. 52 kapsamında indirime veya kaldırmaya yol açabilir.
Amaç zarar göreni mümkün olduğunca zarar olmasaydı bulunacağı duruma getirmektir; tazminat cezalandırıcı kazanç değildir.
Birden çok kişi aynı zarardan sorumluysa dış ilişkide müteselsil sorumluluk, iç ilişkide kusur ve tehlikenin ağırlığına göre paylaşım gündeme gelebilir.
Kusursuz sorumluluk örnekleri
Hakkaniyet sorumluluğu, adam çalıştıranın özen sorumluluğu, hayvan bulunduranın sorumluluğu, yapı malikinin yapım-bozukluk veya bakım eksikliği sorumluluğu ve önemli ölçüde tehlike arz eden işletme sorumluluğu farklı şartlara sahiptir. “Kusur yoksa hiçbir zaman tazminat yoktur” da “zarar varsa malik her hâlde sorumludur” da yanlıştır; ilgili özel normun kurtuluş kanıtı ve nedensellik düzeni incelenir.
Zamanaşımı
TBK m. 72'de genel süre, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yıldır.
Fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa bu daha uzun süre uygulanabilir.
Sürekli zarar, bedensel zarar bilgisinin gelişmesi ve özel kanun süreleri somut olayda ayrıca değerlendirilir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Haksız Fiilden Doğan Borçlar anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Haksız Fiilden Doğan Borçlar konusu Hakim-Savcı İdari Yargı düzeyindeki Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %9. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- YetkiBir davaya yer (coğrafi) bakımından hangi mahkemenin bakacağını belirleyen kuraldır. Kesin yetki hâlleri dışında taraf iradesiyle değişebilir.
- ZamanaşımıBelirli bir sürenin geçmesiyle alacağın dava veya talep edilebilirliğinin zayıflamasıdır. Borçluya ifadan kaçınma (def’i) hakkı verir; borcu kendiliğinden sona erdirmez.
- Müteselsil SorumlulukBirden çok borçlunun, alacaklıya karşı borcun tamamından ayrı ayrı sorumlu olmasıdır. Alacaklı, borcun tümünü dilediği borçludan isteyebilir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 25 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi