Hâkim-Savcı Ticari İşletme ve Şirketler Hukuku Limited Şirket Konu Anlatımı

Limited şirket, sermaye şirketi mantığı ile ortaklar arasındaki kapalı ilişkiyi birlikte taşıyan bir ticaret şirketidir.

Bir veya birden fazla gerçek ya da tüzel kişi tarafından, belirli bir esas sermaye ve ticaret unvanı etrafında kurulabilir.

Sermaye, esas sermaye paylarının toplamıdır; şirketin faaliyet alanı da hukuken yasaklanmamış ekonomik amaç ve konularla sınırlıdır.

Bu yapı, sınavda iki ayrımı birlikte düşündürür: borçlu olan şirket tüzel kişiliğidir, ortakların konumu ise pay taahhüdü ve sözleşmesel yan yükler üzerinden belirlenir.

Bu nedenle limited şirket ne şahıs şirketi gibi sınırsız ortak sorumluluğuna dayanır ne de anonim şirketle bütünüyle aynı serbest dolaşımlı pay rejimini kurar.

Ortak sorumluluğunun sınırı limited şirketin ayırt edici bilgisidir.

Şirketin borç ve yükümlülükleri bakımından dış dünyaya karşı şirket malvarlığı esas alınır.

Ortak, sırf ortak sıfatı nedeniyle şirket alacaklılarına kişisel malvarlığıyla cevap vermez.

Buna karşılık ortağın şirkete karşı borcu bitmiş sayılmaz: üstlendiği esas sermaye payını ödeme borcu devam eder; şirket sözleşmesi ek ödeme veya yan edim öngörmüşse bunlar da ortaklık ilişkisine dahil olur.

Böylece “sınırlı sorumluluk” ifadesi, ortağın hiçbir borcu olmadığı anlamına değil, borcun kime ve hangi hukuki ilişki içinde yöneltileceğine ilişkindir.

Ortak sayısı bakımından kanun net bir üst sınır koyar: limited şirkette ortak sayısı elliyi geçemez.

Sayının bire düşmesi şirketi kendiliğinden geçersiz hâle getirmez; fakat bu değişiklik gizli de kalamaz.

İşlemin doğurduğu tek ortaklılık müdürlere yazılı olarak bildirilir, müdürler de kısa süre içinde tek ortaklı yapıyı ve tek ortağa ilişkin kimlik bilgilerini tescil ve ilan ettirir.

Şirket bir ortakla kurulmuşsa aynı açıklama düzeni baştan uygulanır.

Ayrıca şirket, sonuçta kendi kendisinin tek ortağı hâline gelecek biçimde kendi esas sermaye payını edinemez.

Bu yasak, tüzel kişiliğin içinin boşaltılmasını önleyen pratik bir sınırdır.

Kuruluşun merkezinde şirket sözleşmesi bulunur.

Sözleşme yazılı hazırlanır ve kurucular tarafından ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalanır.

Zorunlu içerik, şirketin kimliğini ve organ düzenini dışarıdan okunabilir kılar: ticaret unvanı, merkez, tanımlanmış işletme konusu, esas sermaye tutarı, payların sayısı ve değerleri, varsa imtiyaz ve pay grupları, müdürlere ilişkin bilgiler ve ilan şekli metinde açıkça yer alır.

Kurucuların şirket hesabına aldığı mallar veya kuruluşta emeği geçenlere sağlanan menfaatler de sözleşmeye yazılır.

Tescil ile tüzel kişilik doğar; tescilden önce şirket adına işlem yapanların sorumluluğu ise sonradan kabul şartına göre ayrıca değerlendirilir.

Limited şirket sözleşmesi yalnız kuruluş belgesi değildir; ortaklar arasındaki özel dengeyi kuran araçtır.

Pay devrini daha sıkı veya farklı kurallara bağlayan kayıtlar, önalım ya da geri alım hakları, ek ödeme ve yan edim yükleri, bazı ortaklara tanınan veto veya üstün oy imkanları, sözleşme cezası, rekabet yasağından ayrılan hükümler, özel çağrı hakları, oy ve karar düzenine ilişkin sapmalar, yönetimin üçüncü kişiye bırakılması, kârın kullanımına dair farklılaştırmalar, çıkma hakkı, çıkarma sebepleri ve kanun dışı sona erme halleri ancak sözleşmede düzenlenirse bağlayıcı olur.

Fakat bu alan sınırsız değildir; limited şirket hükümlerinden sapma, kanunun açık izin verdiği ölçüde mümkündür.

Sermaye düzeni hem tutarı hem de sermaye olarak konulabilecek değerleri kapsar.

Limited şirket için kanuni asgari esas sermaye öngörülür ve bu miktar Cumhurbaşkanı kararıyla artırılabilir.

Ayni sermaye bakımından değer biçilebilir ve devredilebilir malvarlığı unsurları kabul edilir; fikri mülkiyet hakları ile sanal ortam ve adlar da bu çerçevede düşünülebilir.

Buna karşılık hizmet edimi, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacak sermaye olarak getirilemez.

Payların itibari değeri sözleşmede gösterilir; paylar farklı değerde olabilir, bir ortak birden fazla paya sahip olabilir ve bedel nakit, ayın, alacak takası veya serbest özkaynakların sermayeye çevrilmesiyle karşılanabilir.

Esas sermaye payının devri, limited şirketin kapalı niteliğini en görünür hâle getiren alandır.

Devir işlemi ve devir borcu doğuran sözleşme yazılı yapılır; taraf imzaları noter tarafından onaylanır.

Devir metninde, devralanın hangi ek ödeme, yan edim, rekabet yasağı, önalım, alım, geri alım ya da sözleşme cezası şartlarıyla karşılaşacağı gösterilir.

Şirket sözleşmesi farklı bir yol açmamışsa pay devrinin geçerliliği genel kurul onayına bağlıdır.

Genel kurul kural olarak neden açıklamadan onay vermeyebilir; sözleşme pay devrini tamamen de yasaklayabilir.

Üç ay içinde ret kararı çıkmaması ise onayın verilmiş sayılması sonucunu doğurur.

Genel kurul, ortak iradesinin toplandığı ve devredilemez bazı yetkilerin kullanıldığı organdır.

Sözleşme değişikliği, müdürlerin atanması ve görevden alınması, finansal tablolar ve faaliyet raporu hakkında karar, kâr payı, müdürlerin ücret ve ibrası, pay devirlerinin onayı, fesih kararı ve kanun ya da sözleşmeyle genel kurula bırakılmış diğer konular bu alana girer.

Tek ortaklı limited şirkette tek ortak, genel kurul yetkilerini tek başına kullanır; bu kararların geçerliliği yazılı olmalarına bağlanmıştır.

Olağan kararlar için, kanun veya sözleşme daha ağır bir eşik aramadıkça, toplantıda temsil edilen oyların salt çoğunluğu yeterlidir; yapısal önemi yüksek bazı kararlarda nitelikli çoğunluk aranır.

Yönetim ve temsil, müdürler üzerinden yürür.

Şirket sözleşmesi yönetimi ve temsili bir veya birden çok ortağa, bütün ortaklara ya da üçüncü kişilere bırakabilir; ancak en az bir ortağın yönetim hakkı ve temsil yetkisi bulunmalıdır.

Müdürlerden biri tüzel kişi ise onun adına hareket edecek gerçek kişi belirlenir.

Birden fazla müdür varsa genel kurul bir başkan atar; müdürler çoğunlukla karar alır, eşitlikte başkanın oyu belirleyici olabilir.

Müdürler üst düzey yönetim, organizasyon, muhasebe ve finansal düzenin kurulması, gözetim, raporlama, genel kurul hazırlığı ve borca batıklık bildirimi gibi çekirdek görevlerden vazgeçemez.

Özen, bağlılık, rekabet yasağı ve eşit işlem ilkesi bu yönetim konumunu sınırlar.