Türk vatandaşlığı yetkili makam kararıyla çıkma, kaybettirme veya kazanma kararının iptali yollarıyla; ayrıca kanunda sayılan kişiler bakımından seçme hakkının kullanılmasıyla kaybedilebilir. Çıkma, ergin ve ayırt etme gücüne sahip kişinin yabancı bir vatandaşlığı bulunması veya kazanacağına ilişkin inandırıcı belirtiler göstermesi ve kanundaki adli, askerî ve mali engelleri taşımaması üzerine izinle gerçekleşir. Kaybettirme, kanunda sınırlı sayılan ağır davranışlar için Cumhurbaşkanı kararıyla ve şahsi sonuç doğurur. İptal, vatandaşlığın yalan beyan veya kazanmayı etkileyen önemli hususların gizlenmesiyle elde edildiğinin belirlenmesi üzerine kararı veren makamca uygulanır; karar geriye yürümez, karar tarihinden itibaren hüküm doğurur ve kişiye bağlı kazanmış eş ve çocuklara da uygulanabilir. Başka bir devlet vatandaşlığını kazanmak tek başına Türk vatandaşlığını sona erdirmez.
HMGS Vatandaşlığın Kaybedilmesi Konu Anlatımı
Vatandaşlığın Kaybedilmesi konusunun özeti ve anlatımı — HMGS Milletlerarası Özel Hukuk dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
HMGS konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
HMGS ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu vatandaşlığın kaybını iki ana grupta düzenler: yetkili makam kararı ve seçme hakkı.
Yetkili makam kararıyla kayıp; çıkma, kaybettirme ve vatandaşlığı kazanma kararının iptalidir.
Bu yolların sebebi, karar mercii, yürürlük anı ve aile bireylerine etkisi aynı değildir.
Çok vatandaşlık mümkündür; bir Türk vatandaşının başka bir devlet vatandaşlığını kazanması tek başına Türk vatandaşlığını sona erdirmez.
Çıkma, kişinin kendi iradesiyle başlattığı izin yoludur.
Çıkma izni isteyen kişinin ergin ve ayırt etme gücüne sahip olması, yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmış olması veya kazanacağına ilişkin inandırıcı belirtiler bulunması gerekir.
Ayrıca suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranan kişilerden olmama ve hakkında mali ya da cezai sınırlama bulunmama koşulları aranır.
Koşulları taşıyan kişiye çıkma izin veya çıkma belgesi verilir; yabancı vatandaşlığı henüz kazanmamış kişi, belgeyle bunu kanıtladıktan sonra çıkma belgesini alır.
Belgenin teslimiyle Türk vatandaşlığı kaybedilir.
Çıkmanın eşe etkisi yoktur.
Çocuk bakımından velayet sahibi ana veya babanın çıkmasına bağlı kayıp, diğer eşin rızası ve çocuğun vatansız kalmaması gibi kanuni koşullara tabidir; uyuşmazlıkta hâkim kararı gerekir.
Kanunun amacı, ebeveynin çıkışını çocuğa otomatik ve kontrolsüz biçimde yansıtmamaktır.
Çıkma belgesinin geçerlilik süresi ve yabancı vatandaşlığın kazanıldığını bildirme yükümlülüğü de izin sürecinin parçasıdır.
Kaybettirme, kişinin başvurusuna dayanmaz.
Kanunda sınırlı biçimde sayılan ve devletin güvenliğiyle ağır biçimde çatışan davranışlardan birinin resmî makamlarca tespit edilmesi üzerine Cumhurbaşkanı kararıyla uygulanabilir.
Yabancı devlet hizmetinde Türkiye'nin menfaatlerine aykırı görevde ısrar, izinsiz yabancı askerlik hizmeti ve kanunda gösterilen belirli suçlar nedeniyle yurt dışında bulunup sürecin yürütülememesi gibi hâller kendi şartlarıyla değerlendirilir.
Kaybettirme kararı Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren hüküm doğurur; şahsidir ve eş ile çocukların vatandaşlığını etkilemez.
İptal, sonradan işlenen bir davranış nedeniyle vatandaşlığın kaybettirilmesi değildir.
Türk vatandaşlığını kazanma kararı ilgilinin yalan beyanı veya kazanma bakımından önemli hususları gizlemesi sonucunda verilmişse, kazanma kararını veren makam bu kararı iptal eder.
5901 sayılı Kanun m. 32 açıkça iptal kararının karar tarihinden itibaren hüküm ifade ettiğini belirtir; bu nedenle “vatandaşlık baştan beri hiç kazanılmamış sayılır” biçiminde geriye etkili sonuç kurulamaz.
İptal, ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanmış eş ve çocuklar hakkında da uygulanır; malvarlığı ve ülkede kalış sonuçları ilgili özel hükümlere tabidir.
Seçme hakkı, kanunda sayılan belirli kişiler için vatandaşlıktan ayrılma imkânıdır.
Ana veya babaya bağlı olarak vatandaşlık kazanan bazı çocuklar ile Kanunun belirlediği diğer gruplar, ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde seçme hakkını kullanabilir.
Ancak kayıp kişiyi vatansız bırakacaksa bu hak kullanılamaz.
Seçme hakkının hangi kazanma sebebine dayandığı somut olayda ilgili kanun hükmüyle eşleştirilmelidir; genel ve sınırsız bir vazgeçme hakkı değildir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Vatandaşlığın Kaybedilmesi anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Milletlerarası Özel Hukuk dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Vatandaşlığın Kaybedilmesi konusu HMGS Tüm Konular düzeyindeki Milletlerarası Özel Hukuk dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %2. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (Adalet Bakanlığı ile)HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 HMGS başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- HMGS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- Adalet BakanlığıHMGS yeterlilik ve hukuk meslekleri (avukatlık, noterlik, hâkimlik-savcılık) kapısına ilişkin resmî mevzuat.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHMGS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve HMGS kılavuzu erişimi.
Sık Sorulan Sorular
Milletlerarası Özel Hukuk dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 7 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
HMGS soru çözme rehberi