Kıymetli evrakta senette yer alan hak, senetten ayrı ileri sürülemez ve devredilemez. Poliçe, bono ve çek sıkı şekil şartlarına bağlı kambiyo senetleridir; ancak taraf yapıları ve işlevleri farklıdır. Poliçe, düzenleyenin muhataba lehtar lehine yönelttiği kayıtsız şartsız ödeme havalesidir ve muhatap kabul ile asıl borçlu hâline gelir. Bono, düzenleyenin doğrudan ödeme vaadidir; ayrıca muhatap ve kabul yoktur. Çek ise Türkiye'de banka üzerine düzenlenen ve görüldüğünde ödenen bir ödeme aracıdır; çek hakkında kabul işlemi yapılamaz. Soru çözümünde önce senedin türü ve zorunlu unsurları, sonra ciro, aval, ibraz, protesto, başvuru ve zamanaşımı kuralları o senet türüne göre incelenmelidir.
Kıymetli Evrak Hukuku (Poliçe, Bono ve Çek) Konu Anlatımı
Kıymetli Evrak Hukuku (Poliçe, Bono ve Çek) konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Hukuk (Ticaret, Borçlar, İş ve Sosyal Güvenlik ve Meslek Hukuku) dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Kıymetli evrak, içerdiği hakkın senetten ayrı ileri sürülemediği ve başkasına devredilemediği senettir.
Hak ile senet arasındaki bu bağ, hakkın kullanılmasında senedin ibrazını ve devrinde senet zilyetliğinin geçirilmesini önemli hâle getirir.
Borçlu, ödeme karşılığında senedin teslimini isteyerek aynı hak için yeniden talepte bulunulması riskine karşı korunur.
Senet kaybolduğunda hakkın da kendiliğinden yok olduğu söylenemez; kanundaki iptal usulü, hak sahibinin senetsiz biçimde hakkını kullanabilmesine veya yeni senet düzenlenmesini istemesine imkân verebilir.
Poliçe, bono ve çek kambiyo senetleridir ve sıkı şekil şartlarına bağlıdır.
Zorunlu bir unsurun bulunmaması kural olarak kambiyo senedi niteliğini engeller; ancak kanun bazı eksiklikleri tamamlayan varsayımlar koyar.
Örneğin vadesi yazılmamış poliçe veya bono görüldüğünde ödenir.
Bu nedenle unsur incelemesinde önce kanundaki zorunlu kayıt, sonra eksikliği tamamlayan özel hüküm aranmalıdır.
Senet kambiyo senedi sayılmasa bile, şartları varsa adi havale veya yazılı borç ikrarı gibi başka bir hukuki değer taşıyabilir.
Poliçe üç taraflı bir yapı üzerine kurulur.
Düzenleyen, muhataba belirli bir bedeli lehtara veya onun emrine ödeme konusunda kayıtsız şartsız havalede bulunur.
Poliçe kelimesi, ödeme havalesi, muhatabın adı, vade, ödeme yeri, lehtar, düzenlenme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası temel kayıtlardır.
Muhatap yalnız poliçenin düzenlenmesiyle kambiyo borçlusu olmaz.
Poliçeyi kabul ettiğinde bedeli vadede ödeme borcunu üstlenir.
Kabul kural olarak kayıtsız şartsızdır; bedelin bir kısmıyla sınırlı kabul mümkündür.
Düzenleyen ise kabul edilmeme ve ödenmeme bakımından kanuni sorumluluk taşır; ödenmemeden sorumlu olmayacağına ilişkin kayıt yazılmamış sayılır.
Bono, havale değil doğrudan ödeme vaadidir.
Düzenleyen, belirli bedeli lehtara veya onun emrine ödemeyi kayıtsız şartsız vaat eder.
Bu nedenle bonoda muhatap ve kabul kurumu yoktur; bonoyu düzenleyen, poliçeyi kabul eden gibi sorumludur.
Bono veya emre yazılı senet ibaresi, ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtar, düzenlenme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası temel kayıtlardır.
Bononun niteliğine aykırı olmayan poliçe hükümleri ciro, aval, ödeme, başvuru ve zamanaşımı gibi konularda bonoya da uygulanır.
Çek, hukuken bir ödeme havalesidir.
Türkiye'de ödenecek çekte muhatap ancak banka olabilir; banka dışındaki kişi üzerine düzenlenen belge çek sayılmaz.
Çek kelimesi, belirli bedelin ödenmesi için kayıtsız şartsız havale, muhatabın ticaret unvanı, ödeme yeri, düzenlenme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası ile kanunun aradığı diğer kayıtlar incelenir.
Düzenleyenin banka nezdinde karşılık bulundurması ve çek düzenleme konusunda anlaşmasının bulunması gerekir; bu temel ilişkiye ait eksiklik, TTK'nın açık hükmü gereği belgenin çek olarak geçerliliğini tek başına ortadan kaldırmaz.
Çek hakkında kabul işlemi yapılamaz; çek üzerine yazılan kabul kaydı yazılmamış sayılır.
Çek görüldüğünde ödenir ve buna aykırı kayıt yazılmamış sayılır.
Bu özellikler çeki vadeli kredi aracı olarak çalışan poliçe ve bonodan ayırır.
Uygulamada ileri düzenleme tarihli çeklere ilişkin özel kanun hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır; ancak senet üzerindeki ileri tarih, TTK'daki görüldüğünde ödeme ilkesini kavramsal olarak ortadan kaldırmaz.
Çekte faiz şartı da yazılmamış sayılır.
Ciro, emre yazılı kambiyo senedinin devrini sağlar.
Ciro senet veya alonj üzerine yazılır ve ciranta tarafından imzalanır.
Kayıtsız şartsız olmalıdır; şart yazılmamış, kısmi ciro ise batıl sayılır.
Beyaz ciroda devralan gösterilmeyebilir.
Ciro, hakkı devretmenin yanında aksi belirtilmedikçe cirantanın kabul edilmeme ve ödenmeme sorumluluğunu da doğurur.
Yetkili hamil, hakkını kesintisiz ciro zinciriyle gösterir.
Nama yazılı hâle getiren 'emre yazılı değildir' kaydı bulunan senedin devri ise alacağın devri sonuçlarına tabidir.
Aval, kambiyo borcunun tamamen veya kısmen ödenmesini teminat altına alan kambiyo taahhüdüdür.
Aval veren, kimin için aval vermişse onun gibi sorumlu olur.
Avalin kimin için verildiği belirtilmemişse kanundaki senet türüne özgü varsayım uygulanır.
Aval, kefaletle aynı kurum değildir; teminat altına alınan borç şekil noksanı dışında bir nedenle geçersiz olsa bile aval taahhüdü geçerli kalabilir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Kıymetli Evrak Hukuku (Poliçe, Bono ve Çek) anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Hukuk (Ticaret, Borçlar, İş ve Sosyal Güvenlik ve Meslek Hukuku) dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Kıymetli Evrak Hukuku (Poliçe, Bono ve Çek) konusu Mali Müşavirlik Staja Giriş (SGS) düzeyindeki Hukuk (Ticaret, Borçlar, İş ve Sosyal Güvenlik ve Meslek Hukuku) dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %24. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- BonoVadesi 1 yıldan kısa olan borçlanma aracıdır. Genellikle iskontolu olarak ihraç edilir; yatırımcı vade sonunda nominal değeri alır. Hazine bonosu devlet, finansman bonosu özel sektör tarafından ihraç edilir.
- TeminatTeminat, özellikle türev işlemlerde ve kredili işlemlerde tarafların yükümlülüklerini yerine getirmesini güvence altına almak için yatırılan nakit veya menkul kıymet değeridir. Pozisyon açılırken yatırılan başlangıç teminatı ile pozisyon süresince korunması gereken sürdürme teminatı olarak ölçülür ve Takasbank'ın teminat yönetim sistemi aracılığıyla takip edilir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- TÜRMOB-TESMER — 2026/3 SGS uygulamasını Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezi (ANKUZEF-ASYM) yaparMali Müşavirlik Sınavları sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- TESMER — Sınav DuyurularıTESMER resmî duyuruları: staja giriş ve yeterlilik (SMMM) sınav takvimi, başvuru ve sonuç bilgileri.
- TEOS Başvuru SistemiStaja giriş, staj ve yeterlilik başvurularının yapıldığı TESMER TEOS portalı.
- TÜRMOBTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği resmî sitesi.
- e-DevletSınav başvuru, ödeme ve belge işlemleri için e-Devlet kapısı.
Sık Sorulan Sorular
Hukuk (Ticaret, Borçlar, İş ve Sosyal Güvenlik ve Meslek Hukuku) dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 16 konu içerir.
- Ticari İşletme, Tacir ve Ticaret Sicili
- Ticaret Unvanı, Haksız Rekabet ve Ticari Defterler
- Kollektif ve Komandit Şirketler
- Anonim Şirketler
- Limited Şirketler
- Kooperatifler
- Borç İlişkisinin Kaynakları (Sözleşme, Haksız Fiil, Sebepsiz Zenginleşme)
- Borçların İfası, Sona Ermesi ve Zamanaşımı
- Sözleşmenin Kurulması, Temsil ve Borç İlişkisinde Özel Durumlar
- İş Sözleşmesinin Türleri ve Kurulması
- İş Sözleşmesinin Sona Ermesi ve Fesih
- Kıdem ve İhbar Tazminatı
- Sosyal Güvenlik Hukuku (5510 Sayılı Kanun ve Sigorta Kolları)
- Meslek Hukuku (3568 Sayılı Kanun, Ruhsat, Oda ve Birlik, Disiplin)
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi