HMGS · Anayasa Yargısı

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) Konu Anlatımı

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) konusunun özeti ve anlatımı — HMGS Anayasa Yargısı dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

İptal davası, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü'nün tamamı veya belirli hükümleri hakkında doğrudan Anayasa Mahkemesinde açılan soyut norm denetimi yoludur; Anayasa değişiklikleri yalnız şekil bakımından denetlenebilir. Genel olarak Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tam sayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri dava açabilir. Anayasa değişiklikleri ile kanunların şekil denetiminde yetki Cumhurbaşkanı ve en az beşte bir milletvekiliyle sınırlıdır. Bu şekil iddialarında süre Resmî Gazete'de yayımdan itibaren 10 gün; kanunların esas, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile İçtüzüğün şekil ve esas denetiminde 60 gündür. Dilekçe denetlenen hükmü, dayanılan Anayasa maddesini ve gerekçeyi açıkça göstermelidir.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

HMGS konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

HMGS ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

İptal davası, somut bir uyuşmazlıkta uygulanacak kuraldan bağımsız olarak bir normun Anayasaya uygunluğunu denetletir.

Dava doğrudan Anayasa Mahkemesinde açılır; konu, yetki, denetim yönü ve süre birlikte kurulmadan doğru sonuca ulaşılamaz.

Konu ve denetim yönü

Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü'nün tamamı veya belirli hükümleri iptal davasına konu olabilir.

Anayasa değişiklikleri yalnız şekil bakımından denetlenir.

Kanunlarda şekil denetimi, son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığıyla sınırlıdır.

Anayasa değişikliklerinde ise teklif ve oylama çoğunlukları ile ivedilikle görüşülememe şartına uyulup uyulmadığı incelenir.

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar hakkında şekil veya esas bakımından Anayasaya aykırılık iddiası ileri sürülemez.

Anayasa'nın koruduğu inkılap kanunları da ilgili anayasal sınırın içindedir.

Dava açma yetkisi

Genel yetki sahipleri şunlardır:

  • Cumhurbaşkanı,
  • TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubundan her biri,
  • TBMM üye tam sayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri.

Anayasa değişiklikleri ile kanunların şekil bakımından denetimini yalnız Cumhurbaşkanı veya en az beşte bir milletvekili isteyebilir; siyasi parti grupları bu dar şekil yetkisinin içinde değildir.

Parti grubu adına dava, grup genel kurulunun üye tam sayısının salt çoğunlukla aldığı karar üzerine açılır.

Süre

Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil bakımından iptalinde süre, Resmî Gazete'de yayımdan başlayarak 10 gündür.

Kanunların esas bakımından; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile TBMM İçtüzüğü'nün şekil ve esas bakımından iptali için süre 60 gündür.

Bunlar hak düşürücü sürelerdir. “Şekil = her durumda 10 gün” genellemesi yapılmamalıdır; kısa süre Anayasa değişikliği ve kanun şekil iddialarına bağlanır.

Dilekçe ve ön inceleme

Dilekçede iptali istenen hükümler, aykırı görülen Anayasa maddeleri ve aykırılık gerekçeleri açıkça gösterilir.

Milletvekillerinin başvurusunda kimlik, seçim çevresi ve imza belgeleri ile tebligat yapılacak milletvekilleri; siyasi parti grubunda ise yetkili karar ve temsil belgeleri sunulur.

Dava, dilekçenin Genel Sekreterlikçe Yazı İşleri Müdürlüğüne havale edildiği tarihte açılmış sayılır.

Mahkeme dilekçe şartlarını kayıt tarihinden itibaren 10 gün içinde inceler.

Eksiklik belirlerse tamamlanması için 15 günden az olmayan süre verir; eksiklik giderilmezse Genel Kurul davanın açılmamış sayılmasına karar verebilir.

Mahkeme taleple bağlıdır, fakat başvurucunun ileri sürdüğü gerekçeyle bağlı değildir.

İnceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır; gerekli görülürse sözlü açıklama alınabilir.

Soruda önce normu, sonra şekil-esas ayrımını, ardından yetkiliyi ve süreyi eşleştirin.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Anayasa Yargısı dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) konusu HMGS Tüm Konular düzeyindeki Anayasa Yargısı dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %3. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası), HMGS Tüm Konular düzeyindeki Anayasa Yargısı dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

HMGS Tüm Konular düzeyinde Anayasa Yargısı dersinin müfredat ağırlığı %3. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Anayasa Yargısı dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 7 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
HMGS soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by