Kurumlar Vergisi Kanunu Konu Anlatımı

Kurumlar vergisi gerçek kişilerin gelirini değil, belirli kurumların kazancını vergilendirir.

Kaynak, Kurumlar Vergisi Kanunu'nda mükellefleri altı ana grupta toplar: sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları, dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeler, iş ortaklıkları ve aynı nitelikteki yabancı kurumlar.

Sermaye şirketleri içinde anonim şirketler, limited şirketler, eshamlı komandit şirketler ve sermaye piyasası düzenlemelerine tabi fonlar yer alır.

Eshamlı komandit şirketlerde komanditer ortağın payı kurum kazancı, komandite ortağın payı ise şahsi ticari kazanç olarak ayrılır.

Bu ayrım, kurumlar vergisinin kişi ve ortaklık statüsüne göre sınırlandığını gösterir.

İktisadi kamu kuruluşları ve dernek ya da vakıflara ait iktisadi işletmeler, tüzel kişiliğin kendisi ile ekonomik işletme arasındaki ayrımı gündeme getirir.

Kamu idare ve kuruluşlarına ait ya da bağlı, sermaye şirketi veya kooperatif biçiminde kurulmamış, ticari, sınai veya zirai alanda devamlı faaliyet gösteren işletmeler iktisadi kamu kuruluşu olarak kurumlar vergisine tabi olabilir.

Dernek ve vakıflar tüzel kişilikleri itibarıyla kurumlar vergisinin konusu dışında kalırken, bunlara ait veya bağlı iktisadi işletmeler kurumlar vergisi mükellefidir.

Burada da ticari, sınai veya zirai alanda devamlı faaliyet ve organizasyon unsuru önem taşır.

Aynı hesap döneminde tek işlem bile organizasyon gerektiriyor veya ticari amaç taşıyorsa devamlılık unsuru kabul edilebilir.

İş ortaklıkları, kurumlar vergisi mükelleflerinin kendi aralarında veya gerçek kişilerle belirli bir işi birlikte yapmak ve kazancı paylaşmak amacıyla kurdukları ortaklıklardan, iş ortaklığı olarak mükellefiyet tesis edilmesini talep edenlerdir.

Kaynak, iş ortaklığı mükellefiyetinin talep edilmesi halinde kurulabileceğini belirtir.

Bu, ortaklığın kendiliğinden değil, belirli bir vergisel statü tercihiyle kurumlar vergisi alanına alınmasını anlatır.

Tam ve dar mükellefiyet ayrımı kurumlar vergisinin mekansal kapsamını belirler.

Kanuni merkezi veya iş merkezi Türkiye'de olan kurumlar tam mükelleftir; dünya çapında elde ettikleri kazançların tamamını Türkiye'de beyan ederler.

Kanuni merkez şirket ana sözleşmesinde yer alan yeri, iş merkezi ise işlerin fiilen idare edildiği ve yönetildiği yeri ifade eder.

Kanuni ve iş merkezi Türkiye'de olmayan kurumlar dar mükelleftir ve yalnız Türkiye'de elde ettikleri kazançlar üzerinden beyanname verirler.

Bu ayrım, uluslararası kazançların hangi ülkede vergilendirileceği sorularında kurumlar vergisi açısından temel eşiktir.

KVK'da istisna ve vergi güvenliği kurumları birlikte okunmalıdır.

Tam mükellef kurumlara iştirak nedeniyle elde edilen iştirak kazançlarının tamamı kurumlar vergisinden istisna edilir; gerekçe, kar payının daha önce iştirak edilen kurumda kurumlar vergisine tabi tutulmuş olması ve aynı kazanç üzerinden ikinci vergilemeyi önlemektir.

Dar mükellef kurumlara iştirak kazancında ise yurt dışı iştirakin sermayesine belirli oranda sahip olma, iştirak payını belirli süre elde tutma, yurt dışında belli vergi yükü taşıma ve kazancı Türkiye'ye transfer etme gibi şartlar aranır.

Taşınmaz ve iştirak hissesi satış kazancı istisnasında en az iki tam yıl aktifte bulundurma, satış kazancının istisna kısmını pasifte özel fon hesabında tutma ve satış bedelini belirli sürede tahsil etme şartları öne çıkar.

Örtülü sermaye ise ortaklardan veya ilişkili kişilerden temin edilen borçların hesap dönemi içinde öz sermayenin üç katını aşan kısmını ifade eder.