Uluslararası vergilendirmede önce iç hukuka göre mükellefiyet, sonra uygulanabilir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması incelenir. GVK'ye göre Türkiye'de yerleşen gerçek kişiler kural olarak tam mükelleftir ve dünya gelirleri; Türkiye'de yerleşmiş olmayanlar dar mükelleftir ve yalnız Türkiye'de elde ettikleri gelirler üzerinden vergilenir. Altı aydan fazla kalma ölçüsünün GVK m. 5'te geçici görev, öğrenim, tedavi ve zorunlu alıkonma gibi istisnaları vardır; yurt dışında çalışan bazı Türk vatandaşları için m. 3'te özel kural bulunur. Kurumlarda kanuni veya iş merkezinden birinin Türkiye'de olması tam mükellefiyet doğurur. İki devlet kişiyi kendi hukukuna göre mukim sayarsa anlaşmadaki daimi ev, hayati menfaatlerin merkezi, kalmayı âdet edinilen yer, vatandaşlık ve karşılıklı anlaşma ölçüleri sırayla uygulanır. Taşınmazın bulunduğu devlet genellikle vergileyebilir; bu yetki zorunlu olarak münhasır değildir.
Uluslararası Vergilendirme ve Çifte Vergilendirmeyi Önleme (Giriş) Konu Anlatımı
Uluslararası Vergilendirme ve Çifte Vergilendirmeyi Önleme (Giriş) konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Uluslararası bir gelir unsurunda üç soru ayrı ayrı çözülür: kişi veya kurum iç hukuka göre hangi kapsamda mükelleftir, uygulanabilir vergi anlaşmasına göre hangi devletin mukimidir ve ilgili gelir maddesi vergileme yetkisini devletler arasında nasıl paylaştırır.
İç hukuk ile anlaşma mukimliği aynı kavram değildir.
Gerçek kişilerde tam ve dar mükellefiyet
GVK m. 3-7 sisteminde Türkiye'de yerleşmiş gerçek kişiler kural olarak tam mükelleftir ve Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilir.
İkametgâhı Türkiye'de bulunanlar ile bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar yerleşmiş sayılır; geçici ayrılmalar süreyi kesmez.
Altı aylık ölçü mutlak değildir.
GVK m. 5; belli ve geçici görev veya iş, bilimsel çalışma, öğrenim, tedavi, dinlenme, seyahat gibi amaçlarla gelen yabancılar ile tutukluluk, hükümlülük veya hastalık gibi elde olmayan nedenlerle Türkiye'de alıkonulan yabancıları, altı aydan fazla kalsalar da yalnız bu nedenle yerleşmiş saymaz.
Türkiye'de yerleşmiş olmayan gerçek kişiler dar mükelleftir ve yalnız Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilir.
Ayrıca resmî daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye'de bulunan teşebbüslere bağlı olup işleri nedeniyle yabancı ülkelerde oturan Türk vatandaşları için GVK m. 3'te özel tam mükellefiyet kuralı ve yabancı ülkede benzer vergi ödenmesine ilişkin istisna bulunur.
Bu nedenle yalnız vatandaşlık veya gün sayısı üzerinden sonuca gidilmez.
Kurumlarda merkez ölçüsü
KVK m. 3'e göre kanuni veya iş merkezinden herhangi biri Türkiye'de bulunan kurumlar tam mükelleftir ve dünya çapındaki kazançları üzerinden vergilendirilir.
Her iki merkez de Türkiye'de değilse kurum yalnız Türkiye'de elde ettiği kazançlar bakımından dar mükelleftir.
Kanuni merkez kuruluş belgesindeki, iş merkezi ise işlemlerin fiilen toplandığı ve yönetildiği merkezdir.
Anlaşma mukimliği
İki devlet bir gerçek kişiyi kendi iç hukukuna göre mukim sayarsa uygulanabilir anlaşmanın bağlayıcı ölçütleri devreye girer.
Yaygın anlaşma modelinde sıralama şöyledir:
- daimi kullanılabilir ev,
- kişisel ve ekonomik ilişkilerin daha yakın olduğu hayati menfaatlerin merkezi,
- kalmayı âdet edinilen yer,
- vatandaşlık,
- yetkili makamların karşılıklı anlaşması.
Her basamak ancak önceki basamak sorunu çözmezse kullanılır.
Kurumlar için bağlayıcı kural ilgili anlaşmanın metnine göre değişebileceğinden iç hukuk ölçüsü otomatik olarak anlaşma sonucu sayılmaz.
Vergileme hakkı ve çifte vergilendirmenin giderilmesi
Vergi anlaşması çoğunlukla yeni bir vergi yaratmaz; iç hukukta mevcut vergileme yetkilerini sınırlar veya paylaştırır.
Taşınmaz gelirlerinde ve taşınmazın elden çıkarılmasından doğan kazançlarda, taşınmazın bulunduğu devlet genellikle vergileyebilir. “Vergileyebilir” ifadesi tek başına münhasır yetki anlamına gelmez.
Mukim devlet de iç hukukuna göre vergileme yapabiliyorsa anlaşmanın çifte vergilendirmenin giderilmesi maddesi uyarınca istisna veya mahsup yöntemi uygular.
Somut işlemde anlaşmanın tarafları, yürürlük dönemi, gelir türü ve ilgili madde metni kontrol edilmelidir.
Anlaşma avantajından yararlanmak için mukimlik belgesi ve idarenin istediği usul belgeleri süresinde sunulur.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Uluslararası Vergilendirme ve Çifte Vergilendirmeyi Önleme (Giriş) anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Uluslararası Vergilendirme ve Çifte Vergilendirmeyi Önleme (Giriş) konusu Mali Müşavirlik SMMM Yeterlilik düzeyindeki Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %13. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- TÜRMOB-TESMER — 2026/3 SGS uygulamasını Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezi (ANKUZEF-ASYM) yaparMali Müşavirlik Sınavları sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- TESMER — Sınav DuyurularıTESMER resmî duyuruları: staja giriş ve yeterlilik (SMMM) sınav takvimi, başvuru ve sonuç bilgileri.
- TEOS Başvuru SistemiStaja giriş, staj ve yeterlilik başvurularının yapıldığı TESMER TEOS portalı.
- TÜRMOBTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği resmî sitesi.
- e-DevletSınav başvuru, ödeme ve belge işlemleri için e-Devlet kapısı.
Sık Sorulan Sorular
Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 20 konu içerir.
- Vergi Hukukunun Temel Kavramları ve Vergilendirme İlkeleri
- Vergilendirme Süreci ve Süreler
- Değerleme Hükümleri
- Defter ve Belge Düzeni
- Vergi Suç ve Cezaları
- Ticari Kazanç
- Zirai Kazanç
- Ücretler
- Serbest Meslek Kazancı
- Gayrimenkul Sermaye İradı
- Menkul Sermaye İradı
- Diğer Kazanç ve İratlar
- Kurumlar Vergisi Kanunu
- Katma Değer Vergisi Kanunu
- Özel Tüketim Vergisi ve Diğer Harcama Vergileri
- Damga Vergisi, Harçlar ve Servet Vergileri (Emlak, MTV, Veraset ve İntikal)
- Amme Alacaklarının Tahsil Usulü (Vergi İcra Hukuku)
- Vergi Uyuşmazlıkları ve Çözüm Yolları (Uzlaşma, Düzeltme, Dava)
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi