Mali Müşavirlik Vergi Suç ve Cezaları Konu Anlatımı

Vergi ceza sistemi, vergi alacağının yalnızca hesaplanmasını değil, doğru zamanda ve doğru belgelerle güvence altına alınmasını amaçlar.

Kaynağın temel ayrımı açıktır: vergi kanunlarına göre vergi suçu işleyenlere vergi cezası kesilir ve bu ceza kural olarak maddi niteliktedir.

Vergi idaresi vergi zararı doğmasa da bazı aykırılıklar için ceza kesebilir; fakat kaçakçılık ve sahtecilik gibi nitelikli suçlar bulunduğunda konu ceza mahkemelerinin hürriyeti bağlayıcı yaptırımlarına kadar uzanabilir.

Bu yüzden vergi cezası ile ceza hukuku yaptırımı aynı şey değildir; biri idari-mali alanda, diğeri suç niteliği taşıyan ağır fiillerde gündeme gelir.

Vergi ziyaı cezası, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesiyle ilgilidir.

Mükellef vergilendirme ödevlerini zamanında yerine getirmez ya da eksik yerine getirirse vergi kaybı doğabilir.

Kaynak normal vergi ziyaı cezasını zıyaa uğratılan vergi üzerinden kurar; incelemeye başlama veya takdire sevkten önce belirli koşullarla daha düşük uygulama, kaçakçılık fiili varsa daha ağır uygulama bulunduğunu da gösterir.

Burada kritik nokta, vergi ziyaının matrah ve tahakkuk sonucuna yönelmesidir.

Yani eksik beyan, hiç beyan etmeme, yanlış değerleme veya belgeye dayalı olmayan kayıt nedeniyle vergi zamanında ve doğru tutarda tahakkuk etmemişse ziyaı mantığı çalışır.

Usulsüzlük cezası, şekli ödevlere aykırılıkları hedef alır.

Birinci derece usulsüzlük örnekleri arasında beyannamelerin süresinde verilmemesi, defterlerden birinin tutulmaması, defter ve vesikaların incelemeye elverişli olmaması, kayıt nizamına uyulmaması, işe başlamanın bildirilmemesi ve tasdiklerin yaptırılmaması sayılır.

İkinci derece usulsüzlükte ise bazı bildirimlerin süresinde yapılmaması, ekim ve sayım beyanlarının doğru ve tam verilmemesi, vergi karnesinin süresinden sonra alınması, beyannamelerin eklerinin bulunmaması ve vergiyi etkilemeyecek şekilde evrak ibraz edilememesi gibi daha hafif şekli aykırılıklar yer alır.

Bu ayrım, vergi kaybı olmasa bile usul disiplininin korunmak istendiğini gösterir.

Özel usulsüzlük, belge düzeniyle doğrudan bağlantılıdır.

Fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu, serbest meslek makbuzu, yolcu bileti, yolcu listesi, günlük müşteri listesi, sevk irsaliyesi ve taşıma irsaliyesi gibi belgelerin alınmaması, verilmemesi veya düzenlenmemesi ayrı ayrı özel usulsüzlük cezası doğurabilir.

Maliye Bakanlığı tarafından zorunlu kılınan yükümlülüklere aykırılık da bu alana girer.

Bu başlık sınav pratiğinde defter-belge düzeniyle birlikte düşünülmelidir; çünkü belgenin yokluğu çoğu zaman hem ispatı zayıflatır hem de ceza sonucunu doğurur.

Kaçakçılık suçları daha ağırdır.

Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hilesi yapmak, gerçek olmayan kişiler adına hesap açmak, defter ve belgeleri tahrif etmek veya gizlemek, muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlemek veya kullanmak, defteri yok etmek, defter yapraklarını yok ederek yerine başka yaprak koymak ya da belge asıl ve suretlerini sahte düzenlemek bu kapsamda sayılır.

Kaynak bu fiillerin inceleme elemanlarınca savcılığa bildirileceğini ve hapis cezası istenebileceğini belirtir.

Pişmanlık ve ıslah ise belli koşullarla beyannamenin verilmesi, ek beyanın yapılması ve gecikmeye ilişkin ödemenin gerçekleştirilmesi halinde yükümlünün durumunu hafifletebilen ayrı bir kurumdur.