Zirai Kazanç Konu Anlatımı

Zirai kazancı ticari kazançtan ayıran temel unsur, gelirin doğadan elde edilen üretim faaliyetinden kaynaklanmasıdır.

Kaynak, hayvancılık, avcılık, balıkçılık ve tarım arazisi işletme gibi örnekleri aynı çerçevede ele alır.

Bu faaliyetlerde emek, sermaye ve doğal üretim koşulları birlikte rol oynar; fakat gelir unsurunun adı zirai kazançtır.

Satış aşamasında dükkan veya mağaza açılması, ürünlerin mağazaya gelinceye kadarki üretim ve hazırlık safhalarını zirai faaliyet olmaktan çıkarmaz.

Bu ayrım sınav pratiğinde önemlidir, çünkü satış organizasyonu ticari bir görünüm taşısa bile ürünün elde edilmesine kadar olan süreç zirai nitelikte kalabilir.

Zirai kazancın vergilendirilmesinde iki ana yol vardır.

Birinci yol tevkifat yapılmak suretiyle vergilemedir.

Bu durumda çiftçi beyanname vermez; Gelir Vergisi Kanunu'nun tevkifat mantığına göre ürün alımı sırasında vergi kesintisi yapılır.

Kaynak, gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin defter tutmayacağını ve belge düzenlemeyeceğini, bunlardan ürün alanların müstahsil makbuzu düzenleyerek tevkifatı makbuz üzerinde göstereceğini belirtir.

Bu mekanizma, küçük veya gerçek usul dışında kalan zirai üreticiler bakımından vergi idaresinin alacağı alım aşamasında güvenceye almasını sağlar.

İkinci yol gerçek usuldür.

Zirai kazanç sahibi gerçek usulde vergilendiriliyorsa zirai kazanç işletme defteri tutar.

Kaynak gerçek usule geçişte işletme büyüklüğü ölçülerinin aşılmasına, bir biçerdövere veya benzer nitelikte motorlu araca sahip olunmasına ve on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olma gibi ölçülere dikkat çeker.

Bu tür göstergeler faaliyetin belli bir ekonomik ölçeğe ulaştığını gösterir.

Gerçek usulde defter tutma, gelir ve giderlerin belge düzeni içinde izlenmesi ve safi kazancın bu kayıtlar üzerinden belirlenmesi anlamına gelir.

Ortaklıklar bakımından zirai kazançta özel dikkat gerekir.

Kolektif şirketler ile adi veya eshamlı komandit şirketler zirai faaliyetle uğraşsalar bile çiftçi sayılmaz.

Zirai faaliyetle uğraşan kolektif şirket ortakları ile komandit şirketlerin komandite ortaklarının şirket karından aldıkları paylar şahsi ticari kazanç hükmündedir.

Buna karşılık adi ortaklık zirai faaliyet yürütüyorsa ortakların kazancı zirai kazanç olarak değerlendirilebilir.

Bu ayrım, gelir unsurunu yalnızca faaliyetin konusuna göre değil, faaliyeti yürüten hukuki yapıya göre de belirlemek gerektiğini gösterir.

Zirai işletmenin birliği de kaynakta vurgulanan bir başka noktadır.

Bir çiftçiye veya ortaklığa ait olup aynı köy sınırları içinde veya birbirine bitişik araziler üzerinde bulunan, yahut üretim şartlarına göre bağlılık ve beraberlik gösteren işletmeler tek işletme sayılır.