GVK m. 75, sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdî sermaye ya da para ile temsil edilen değerlerden elde edilen kâr payı, faiz ve benzeri gelirleri menkul sermaye iradı olarak sınıflandırır. Gelirin türünü belirlemek ile beyan sonucunu belirlemek ayrı basamaklardır. Tam mükellef kurum kâr payının yarısı GVK m. 22/3 uyarınca istisnadır; kalan kısım ilgili yılın toplama ve beyan sınırına göre değerlendirilir, dağıtımda yapılan tevkifatın tamamı beyan üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir. Yurt dışı kâr payının tamamı her durumda doğrudan beyan edilmez: GVK m. 22/4 şartları varsa yarısı istisnadır; şartlar yoksa tevkifatsız ve istisnasız gelirler için ilgili yıl sınırı uygulanır. Mevduat, repo, katılma hesabı ve yurt içinde ihraç edilen birçok araçta Geçici m. 67 kapsamındaki tevkifat nihai olabilir; Eurobond ve yurt dışı ihraçlarda farklı rejim vardır. İhraç tarihi, ihraç yeri, para birimi, mükellefiyet ve gelir yılı birlikte kontrol edilmelidir.
Menkul Sermaye İradı Konu Anlatımı
Menkul Sermaye İradı konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Sınıflandırma ile vergileme sonucunu ayırma
Gelir Vergisi Kanunu'nun 75. maddesi, sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdî sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden oluşan sermaye dolayısıyla elde edilen kâr payı, faiz, kira ve benzeri iratları menkul sermaye iradı olarak tanımlar.
Hisse ve iştirak kâr payları, tahvil ve Hazine bonosu faizleri, kira sertifikası gelirleri, alacak ve mevduat faizleri, katılma hesabı kâr payları, repo gelirleri ve kanunda sayılan diğer sermaye piyasası aracı gelirleri bu başlıkta yer alabilir.
Sermaye bir ticari işletmeye bağlıysa aynı gelir ticari kazancın tespitinde dikkate alınır.
Bir gelirin menkul sermaye iradı olması, mutlaka yıllık beyannameye gireceği anlamına gelmez.
İstisna, tevkifat, Geçici 67. madde, yıllık beyan sınırı, ihraç tarihi ve yeri ile tam veya dar mükellefiyet ayrıca incelenir.
Bu nedenle çözüm iki aşamalıdır: önce gelir unsurunun niteliği belirlenir, sonra o gelir için geçerli vergileme ve beyan rejimi uygulanır.
'Sermayenin aslı elde tutuluyorsa irat, satılıyorsa değer artış kazancı' yararlı bir başlangıç sezgisidir; fakat GVK'nın açık nitelendirmeleri ve özel hükümleri bu kısa formülden önce gelir.
Kâr payları
Her türlü hisse senedi kâr payı, iştirak hisselerinden doğan kazanç ve kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine ortaklık sıfatıyla verilen kâr payı GVK m. 75'te sayılır.
Yönetim veya denetim görevi karşılığı sağlanan menfaatin ücret sayıldığı durumla, ortaklık sıfatından doğan kâr payı karıştırılmaz.
Kâr payı sorusunda dağıtan kurumun tam veya dar mükellef oluşu, alıcının mükellefiyeti, istisna şartları ve gelirin elde edildiği yıl birlikte belirlenir.
Tam mükellef kurumlardan gerçek kişilerce elde edilen ve GVK m. 75/2'nin ilk üç bendindeki kâr paylarının yarısı m. 22/3 uyarınca gelir vergisinden istisnadır.
İstisna sonrası kalan tutar, beyana tabi diğer gelirlerle birlikte ilgili yılın beyan sınırına göre değerlendirilir.
Kâr dağıtımında yapılan tevkifat istisna edilen kısım üzerinden de uygulanır; kâr payı yıllık beyannameye girerse tevkifatın tamamı hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir.
Oran ve parasal sınırlar değişebildiği için soruda belirtilen gelir yılına ait tarife ve Cumhurbaşkanı kararları kullanılmalıdır.
Yurt dışı kâr payı
Yurt dışından elde edilen kâr payının tamamının hiçbir koşul aranmadan beyan edileceği biçimindeki ezber güncel değildir.
GVK m. 22/4'e göre kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan anonim veya limited şirket niteliğindeki kurumdan elde edilen belirli kâr paylarının yarısı; gerçek kişinin bu kurumun ödenmiş sermayesinin en az yüzde 50'sine sahip olması ve kâr payını ilgili takvim yılı beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer etmesi şartıyla istisnadır.
Kalan kısım yıllık beyannamede değerlendirilir.
Bu şartlar sağlanmıyorsa yurt dışı kâr payı, Türkiye'de tevkifata ve başka bir istisnaya tabi olmayan menkul sermaye iratları için geçerli yıllık beyan haddine göre ele alınır; sınır aşılırsa istisnasız tutarın tamamı beyan edilir.
Yabancı ülkede ödenen verginin mahsubu GVK'nın yabancı vergi hükümleri ve varsa çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması çerçevesinde ayrıca incelenir.
Ayrıca 2026'da eklenen Mükerrer m. 20/D, Türkiye'de yeni yerleşik sayılan ve önceki üç takvim yılına ilişkin şartları taşıyan gerçek kişilerin yurt dışı kazanç ve iratları için yirmi yıllık özel istisna getirir.
Bu kişisel rejim genel yurt dışı kâr payı kuralının yerine herkese uygulanamaz.
Faiz, mevduat, repo ve katılma hesabı
Tahvil ve Hazine bonosu faizleri, alacak faizleri, mevduat faizleri, katılım bankası katılma hesabı karşılığı ödenen kâr payları ve repo gelirleri menkul sermaye iradı olabilir.
Bununla birlikte yurt içinde elde edilen mevduat faizi, repo, katılma hesabı getirisi ve Geçici m. 67 kapsamındaki birçok menkul kıymet geliri tevkifat yoluyla nihai olarak vergilendirilir ve yıllık beyannameye alınmaz.
Tevkifat oranının sıfır olması ile gelirin tevkifat rejiminin dışında olması aynı şey değildir.
Yurt içinde 1 Ocak 2006'dan sonra ihraç edilen Devlet tahvili, Hazine bonosu ve birçok özel sektör tahvili veya kira sertifikası geliri Geçici m. 67 kapsamında olabilir.
Daha eski ihraçlarda indirim oranı ve yıllık beyan sınırı; döviz, altın veya başka değere endeksli araçlarda indirim oranının uygulanmaması gibi ayrı kurallar bulunur.
Bu nedenle yalnız 'faiz geliri' etiketine bakarak beyan kararı verilmez.
Eurobond ve yurt dışı ihraçlar
Eurobondlar yurt dışında ihraç edildiği için Geçici m. 67 kapsamında değildir.
Tam mükellef gerçek kişinin Eurobond faiz geliri, ilgili yılın GVK m. 86 kapsamındaki beyan sınırına göre değerlendirilir.
Tam mükellef kurumların yurt dışında ihraç ettiği özel sektör tahvili veya kira sertifikasında tevkifat bulunabilse de gelir Geçici m. 67 dışında kalabilir ve yıllık beyan sınırına tabi olabilir.
Dar mükellefin Türkiye'de elde ettiği ve tamamı tevkif edilmiş gelirlerinde ise ayrıca beyan edilmeme kuralı gündeme gelebilir.
Menkul kıymetin satılmasıyla doğan kazanç, dönemsel faiz veya kâr payından ayrı sınıflandırılır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Menkul Sermaye İradı anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Menkul Sermaye İradı konusu Mali Müşavirlik SMMM Yeterlilik düzeyindeki Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %13. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- TahvilTahvil, devlet veya özel sektör kuruluşlarının uzun vadeli (genellikle vadesi bir yıldan uzun) finansman sağlamak için ihraç ettiği borçlanma aracıdır. Sahibine, ihraççıya ortaklık değil alacaklılık hakkı verir; belirli dönemlerde kupon (faiz) ödemesi ve vade sonunda nominal değer üzerinden anapara geri ödemesi sağlar. Tahvilin piyasa fiyatı, gelecekteki kupon ve anapara ödemelerinin bugünkü değerine eşittir ve piyasa faiziyle ters yönde hareket eder.
- Hazine BonosuT.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen, vadesi 1 yıldan kısa kamu borçlanma aracıdır. Devlet garantisi taşıdığı için en düşük riskli yatırım araçlarından biridir.
- Devlet TahviliT.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen, vadesi 1 yıldan uzun kamu borçlanma aracıdır. Sabit veya değişken kuponlu olabilir. DIBS (Devlet İç Borçlanma Senedi) olarak da bilinir.
- EurobondBir ülkenin kendi para birimi dışında yabancı para cinsinden uluslararası piyasalarda ihraç ettiği tahvildir. Türkiye Hazinesi dolar ve euro cinsinden eurobond ihraç eder.
- RepoBir menkul kıymetin belirli bir tarihte geri almak taahhüdüyle satılmasıdır. Kısa vadeli finansman sağlamak için kullanılır. Genellikle devlet tahvili ve hazine bonosu üzerinden yapılır.
- Kira SertifikasıFaizsiz finans ilkelerine uygun olarak ihraç edilen, dayanak varlığın getirisini yatırımcıya aktaran sermaye piyasası aracıdır. Sukuk olarak da bilinir. Varlık kiralama şirketleri (VKŞ) tarafından ihraç edilir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- TÜRMOB-TESMER — 2026/3 SGS uygulamasını Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezi (ANKUZEF-ASYM) yaparMali Müşavirlik Sınavları sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- TESMER — Sınav DuyurularıTESMER resmî duyuruları: staja giriş ve yeterlilik (SMMM) sınav takvimi, başvuru ve sonuç bilgileri.
- TEOS Başvuru SistemiStaja giriş, staj ve yeterlilik başvurularının yapıldığı TESMER TEOS portalı.
- TÜRMOBTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği resmî sitesi.
- e-DevletSınav başvuru, ödeme ve belge işlemleri için e-Devlet kapısı.
Sık Sorulan Sorular
Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 20 konu içerir.
- Vergi Hukukunun Temel Kavramları ve Vergilendirme İlkeleri
- Vergilendirme Süreci ve Süreler
- Değerleme Hükümleri
- Defter ve Belge Düzeni
- Vergi Suç ve Cezaları
- Ticari Kazanç
- Zirai Kazanç
- Ücretler
- Serbest Meslek Kazancı
- Gayrimenkul Sermaye İradı
- Diğer Kazanç ve İratlar
- Kurumlar Vergisi Kanunu
- Katma Değer Vergisi Kanunu
- Özel Tüketim Vergisi ve Diğer Harcama Vergileri
- Damga Vergisi, Harçlar ve Servet Vergileri (Emlak, MTV, Veraset ve İntikal)
- Amme Alacaklarının Tahsil Usulü (Vergi İcra Hukuku)
- Vergi Uyuşmazlıkları ve Çözüm Yolları (Uzlaşma, Düzeltme, Dava)
- Uluslararası Vergilendirme ve Çifte Vergilendirmeyi Önleme (Giriş)
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi