Mali Müşavirlik · Vergi Mevzuatı ve Uygulaması

Menkul Sermaye İradı Konu Anlatımı

Menkul Sermaye İradı konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

GVK m. 75, sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdî sermaye ya da para ile temsil edilen değerlerden elde edilen kâr payı, faiz ve benzeri gelirleri menkul sermaye iradı olarak sınıflandırır. Gelirin türünü belirlemek ile beyan sonucunu belirlemek ayrı basamaklardır. Tam mükellef kurum kâr payının yarısı GVK m. 22/3 uyarınca istisnadır; kalan kısım ilgili yılın toplama ve beyan sınırına göre değerlendirilir, dağıtımda yapılan tevkifatın tamamı beyan üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir. Yurt dışı kâr payının tamamı her durumda doğrudan beyan edilmez: GVK m. 22/4 şartları varsa yarısı istisnadır; şartlar yoksa tevkifatsız ve istisnasız gelirler için ilgili yıl sınırı uygulanır. Mevduat, repo, katılma hesabı ve yurt içinde ihraç edilen birçok araçta Geçici m. 67 kapsamındaki tevkifat nihai olabilir; Eurobond ve yurt dışı ihraçlarda farklı rejim vardır. İhraç tarihi, ihraç yeri, para birimi, mükellefiyet ve gelir yılı birlikte kontrol edilmelidir.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Sınıflandırma ile vergileme sonucunu ayırma

Gelir Vergisi Kanunu'nun 75. maddesi, sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdî sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden oluşan sermaye dolayısıyla elde edilen kâr payı, faiz, kira ve benzeri iratları menkul sermaye iradı olarak tanımlar.

Hisse ve iştirak kâr payları, tahvil ve Hazine bonosu faizleri, kira sertifikası gelirleri, alacak ve mevduat faizleri, katılma hesabı kâr payları, repo gelirleri ve kanunda sayılan diğer sermaye piyasası aracı gelirleri bu başlıkta yer alabilir.

Sermaye bir ticari işletmeye bağlıysa aynı gelir ticari kazancın tespitinde dikkate alınır.

Bir gelirin menkul sermaye iradı olması, mutlaka yıllık beyannameye gireceği anlamına gelmez.

İstisna, tevkifat, Geçici 67. madde, yıllık beyan sınırı, ihraç tarihi ve yeri ile tam veya dar mükellefiyet ayrıca incelenir.

Bu nedenle çözüm iki aşamalıdır: önce gelir unsurunun niteliği belirlenir, sonra o gelir için geçerli vergileme ve beyan rejimi uygulanır.

'Sermayenin aslı elde tutuluyorsa irat, satılıyorsa değer artış kazancı' yararlı bir başlangıç sezgisidir; fakat GVK'nın açık nitelendirmeleri ve özel hükümleri bu kısa formülden önce gelir.

Kâr payları

Her türlü hisse senedi kâr payı, iştirak hisselerinden doğan kazanç ve kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine ortaklık sıfatıyla verilen kâr payı GVK m. 75'te sayılır.

Yönetim veya denetim görevi karşılığı sağlanan menfaatin ücret sayıldığı durumla, ortaklık sıfatından doğan kâr payı karıştırılmaz.

Kâr payı sorusunda dağıtan kurumun tam veya dar mükellef oluşu, alıcının mükellefiyeti, istisna şartları ve gelirin elde edildiği yıl birlikte belirlenir.

Tam mükellef kurumlardan gerçek kişilerce elde edilen ve GVK m. 75/2'nin ilk üç bendindeki kâr paylarının yarısı m. 22/3 uyarınca gelir vergisinden istisnadır.

İstisna sonrası kalan tutar, beyana tabi diğer gelirlerle birlikte ilgili yılın beyan sınırına göre değerlendirilir.

Kâr dağıtımında yapılan tevkifat istisna edilen kısım üzerinden de uygulanır; kâr payı yıllık beyannameye girerse tevkifatın tamamı hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir.

Oran ve parasal sınırlar değişebildiği için soruda belirtilen gelir yılına ait tarife ve Cumhurbaşkanı kararları kullanılmalıdır.

Yurt dışı kâr payı

Yurt dışından elde edilen kâr payının tamamının hiçbir koşul aranmadan beyan edileceği biçimindeki ezber güncel değildir.

GVK m. 22/4'e göre kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan anonim veya limited şirket niteliğindeki kurumdan elde edilen belirli kâr paylarının yarısı; gerçek kişinin bu kurumun ödenmiş sermayesinin en az yüzde 50'sine sahip olması ve kâr payını ilgili takvim yılı beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer etmesi şartıyla istisnadır.

Kalan kısım yıllık beyannamede değerlendirilir.

Bu şartlar sağlanmıyorsa yurt dışı kâr payı, Türkiye'de tevkifata ve başka bir istisnaya tabi olmayan menkul sermaye iratları için geçerli yıllık beyan haddine göre ele alınır; sınır aşılırsa istisnasız tutarın tamamı beyan edilir.

Yabancı ülkede ödenen verginin mahsubu GVK'nın yabancı vergi hükümleri ve varsa çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması çerçevesinde ayrıca incelenir.

Ayrıca 2026'da eklenen Mükerrer m. 20/D, Türkiye'de yeni yerleşik sayılan ve önceki üç takvim yılına ilişkin şartları taşıyan gerçek kişilerin yurt dışı kazanç ve iratları için yirmi yıllık özel istisna getirir.

Bu kişisel rejim genel yurt dışı kâr payı kuralının yerine herkese uygulanamaz.

Faiz, mevduat, repo ve katılma hesabı

Tahvil ve Hazine bonosu faizleri, alacak faizleri, mevduat faizleri, katılım bankası katılma hesabı karşılığı ödenen kâr payları ve repo gelirleri menkul sermaye iradı olabilir.

Bununla birlikte yurt içinde elde edilen mevduat faizi, repo, katılma hesabı getirisi ve Geçici m. 67 kapsamındaki birçok menkul kıymet geliri tevkifat yoluyla nihai olarak vergilendirilir ve yıllık beyannameye alınmaz.

Tevkifat oranının sıfır olması ile gelirin tevkifat rejiminin dışında olması aynı şey değildir.

Yurt içinde 1 Ocak 2006'dan sonra ihraç edilen Devlet tahvili, Hazine bonosu ve birçok özel sektör tahvili veya kira sertifikası geliri Geçici m. 67 kapsamında olabilir.

Daha eski ihraçlarda indirim oranı ve yıllık beyan sınırı; döviz, altın veya başka değere endeksli araçlarda indirim oranının uygulanmaması gibi ayrı kurallar bulunur.

Bu nedenle yalnız 'faiz geliri' etiketine bakarak beyan kararı verilmez.

Eurobond ve yurt dışı ihraçlar

Eurobondlar yurt dışında ihraç edildiği için Geçici m. 67 kapsamında değildir.

Tam mükellef gerçek kişinin Eurobond faiz geliri, ilgili yılın GVK m. 86 kapsamındaki beyan sınırına göre değerlendirilir.

Tam mükellef kurumların yurt dışında ihraç ettiği özel sektör tahvili veya kira sertifikasında tevkifat bulunabilse de gelir Geçici m. 67 dışında kalabilir ve yıllık beyan sınırına tabi olabilir.

Dar mükellefin Türkiye'de elde ettiği ve tamamı tevkif edilmiş gelirlerinde ise ayrıca beyan edilmeme kuralı gündeme gelebilir.

Menkul kıymetin satılmasıyla doğan kazanç, dönemsel faiz veya kâr payından ayrı sınıflandırılır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Menkul Sermaye İradı anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Menkul Sermaye İradı konusu Mali Müşavirlik SMMM Yeterlilik düzeyindeki Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %13. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

İlgili Kavramlar

Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Menkul Sermaye İradı, Mali Müşavirlik SMMM Yeterlilik düzeyindeki Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Mali Müşavirlik SMMM Yeterlilik düzeyinde Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersinin müfredat ağırlığı %13. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Vergi Mevzuatı ve Uygulaması dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 20 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by