Maksat, idari yetkinin hukuk düzenince tahsis edildiği objektif amaçtır. Her idari yetki genel olarak kamu yararı ve hizmet gerekleri için kullanılır; kanun yetkiyi belirli bir özel amaç için vermişse idare ayrıca o özel amaçla bağlıdır. Bu unsur, işlemi yapan kişinin açıklanmamış duygusunu araştırmaktan ibaret değildir. İşlemin belgeleri, hazırlık süreci, seçilen araç ile ulaşılmak istenen sonuç birlikte değerlendirilir. Yetkinin kişisel, siyasi, mali veya kurumsal olarak yabancı bir amaç için kullanılması “yetki saptırması” oluşturabilir ve İYUK m. 2/1-a kapsamında maksat yönünden hukuka aykırılık nedeniyle iptale yol açabilir. Sebep işlemi doğuran fiilî ve hukuki olguyu, konu işlemin doğurduğu hukuki sonucu, maksat ise yetkinin yöneldiği nihai hukuki amacı açıklar. Mahkeme maksat denetiminde hukuka uygunluğu inceler; idarenin yerine geçerek daha yararlı seçeneği belirleyen yerindelik denetimi yapamaz.
Hakim-Savcı İdare Hukuku Maksat Konu Anlatımı
Maksat konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı İdare Hukuku dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
İdari işlemin hukuka uygunluğu, işlemin yalnız sonucuna bakılarak değerlendirilmez.
İYUK m. 2/1-a iptal davasını yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırılık iddiasına bağlar.
Öğretide hazırlık ve karar alma süreci ayrıca “usul” başlığı altında incelenebilse de kanunun iptal nedenleri listesindeki şekil unsuru bu usul kurallarını da kapsayan çerçevedir.
Maksat, listedeki son unsur olarak idari yetkinin hangi hukuki amaca tahsis edildiğini sorar.
Maksadın genel ölçüsü kamu yararı ve hizmet gerekleridir.
İdareye tanınan üstün yetkiler karar verene serbest bir kişisel alan açmak için değil, kamu hizmetini ve kanunun öngördüğü toplumsal amacı gerçekleştirmek için verilir.
Bunun yanında kanun bazı yetkileri özel bir amaçla sınırlar.
Örneğin bir yetki belirli bir hizmet ihtiyacını karşılamak, belirli bir tehlikeyi önlemek veya belirli bir alanı korumak için tanınmışsa, genel bir kamu yararı iddiası o özel tahsis amacını görmezden gelmeye yetmez.
İşlem hem genel kamu yararıyla hem de uygulanabilir özel kanuni amaçla uyumlu olmalıdır.
Sebep ile maksat birbirine karıştırılmamalıdır.
Sebep, işlemden önce mevcut olan ve idareyi harekete geçiren fiilî veya hukuki olgudur.
Konu, işlemin hukuk dünyasında doğurduğu sonuçtur.
Maksat ise kanuni yetkinin bu sonuç aracılığıyla ulaşması gereken nihai hedeftir.
Bir disiplin yaptırımında kanıtlanan fiil sebebi, verilen ceza konusu, disiplin düzenini hukuka uygun biçimde koruma hedefi ise maksadı açıklar.
Aynı sebep ve konu görünürde mevcut olsa bile yetki, örneğin kişisel husumeti gidermek veya başka bir kurumu baskılamak için kullanılmışsa maksat ayrıca sakatlanabilir.
Yetkinin tahsis edildiği amaçtan saptırılmasına “yetki saptırması” denir.
Kişisel çıkar veya kin, parti ya da seçim yararı, bütçe geliri yaratmak için başka amaçlı bir yetkiyi kullanmak veya bir kamu kurumunun kendi kurumsal çıkarını kanuni hizmet amacının önüne geçirmek olası örneklerdir.
Bu etiketler tek başına ihlali kanıtlamaz.
Maksat sakatlığı çoğu kez karar metninde açıkça yazmadığından işlem dosyası, hazırlık belgeleri, olayların zamanlaması, benzer durumlara yaklaşım, gerekçe ile sonuç arasındaki bağ ve somut hizmet ihtiyacı birlikte değerlendirilir.
Denetimin odağı karar sahibinin iç dünyası değil, yetkinin nesnel olarak yabancı bir amaca yöneltilip yöneltilmediğidir.
Maksat denetimi yerindelik denetimi değildir.
Anayasal ve kanuni sınır uyarınca idari yargı, eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunu inceler; idarenin yerine geçerek hangi politikanın daha faydalı olacağını seçemez veya takdir yetkisini ortadan kaldıracak karar veremez.
Buna karşılık “takdir yetkisi vardır” sözü amaç unsurunu denetim dışı bırakmaz.
Takdir yetkisi de kamu yararı, hizmet gerekleri, eşitlik, ölçülülük ve yetkinin özel tahsis amacı içinde kullanılmalıdır.
Mahkeme seçeneklerden en iyisini belirlemez; seçimin hukuki sınırlar içinde kalıp kalmadığını denetler.
Maksat yönünden sakatlık, İYUK'un açıkça saydığı bir iptal nedenidir.
Bu nedenle genel sonuç, işlemin dava konusu edilmesi ve hukuka aykırılık saptanırsa iptalidir.
Maksat hatasının her olayda işlemi baştan beri maddi olarak hiç doğmamış sayılan “yokluk” hâline getirdiği söylenemez.
Yokluk çok ağır ve açık sakatlıklar için ayrı, istisnai bir değerlendirmedir; amaç dışı kullanım ise kural olarak iptal denetimi içinde ele alınır.
İşlem iptal edilinceye veya idarece hukuka uygun biçimde geri alınıncaya ya da kaldırılıncaya kadar uygulanabilirlik meselesi de somut işlemin niteliği ve ilgili usul kurallarıyla belirlenir.
Sınav çözümünde üç soru yararlıdır: Yetki hangi genel ve özel amaç için verilmiştir?
Somut işlem bu amaçla makul bir hukuki bağ kuruyor mu?
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Maksat anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
İdare Hukuku dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Maksat konusu Hakim-Savcı Adli Yargı-Avukat düzeyindeki İdare Hukuku dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %9. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- YetkiBir davaya yer (coğrafi) bakımından hangi mahkemenin bakacağını belirleyen kuraldır. Kesin yetki hâlleri dışında taraf iradesiyle değişebilir.
- Takdir Yetkisiİdarenin, hukuk kurallarının kendisine bıraktığı serbesti alanında birden çok hukuka uygun çözümden birini seçebilme yetkisidir. Keyfîlik değildir; kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
İdare Hukuku dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 20 konu içerir.
- İdare Hukukunun Temel İlkeleri ve Kaynakları
- Merkezden Yönetim
- Yerinden Yönetim
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri
- Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları
- Yetki
- Şekil
- Sebep
- Konu
- İdari İşlemin Sona Ermesi
- İdari Sözleşmeler
- Kamu Görevlileri (Memurlar)
- Kamu Malları
- Kusurlu Sorumluluk
- Kusursuz Sorumluluk
- Kolluk ve Kamu Hizmeti
- Kamulaştırma ve Devletleştirme
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi