Milletlerarası hukukun başlıca kaynakları UAD Statüsü m. 38'de andlaşmalar, uluslararası örf ve âdet ile hukukun genel ilkeleri olarak gösterilir; yargı kararları ve doktrin kuralların belirlenmesinde yardımcı araçtır. Andlaşma kural olarak yalnız taraflarını bağlar; taraf olmayan devlet ancak rızasıyla üstlendiği bir yükümlülük veya andlaşmadan bağımsız biçimde oluşmuş örf kuralı nedeniyle bağlanabilir. Örf ve âdet, yeterince genel ve tutarlı devlet uygulaması ile bu uygulamanın hukuk gereği olduğu inancının birleşmesidir. Emredici norm, tüm örf kurallarının adı değil, devletler topluluğunca sapmaya izin verilmeyen üstün norm olarak kabul edilen özel kategoridir. Açık bağlanma iradesi taşıyan tek taraflı devlet beyanı da hukuki yükümlülük doğurabilir.
HMGS Milletlerarası Hukukun Kaynakları Konu Anlatımı
Milletlerarası Hukukun Kaynakları konusunun özeti ve anlatımı — HMGS Milletlerarası Hukuk dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
HMGS konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
HMGS ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Milletlerarası hukukta “kaynak”, bir kuralın hukuken bağlayıcı niteliğini hangi oluşum yolundan aldığını gösterir.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü m. 38, Divanın uygulayacağı kaynakları saydığı için temel başlangıç noktasıdır.
Asli kaynaklar
Andlaşmalar, devletler veya andlaşma yapma yetkisine sahip diğer uluslararası hukuk kişileri arasındaki yazılı ya da ilgili hukuk düzenince tanınan irade uyuşmalarıdır.
Adı sözleşme, şart, pakt veya protokol olabilir. Pacta tertiis ilkesi gereği andlaşma, taraf olmayan devlet için onun rızası olmadan ne yükümlülük ne hak yaratır.
Bir hüküm üçüncü devletleri ancak onların kabulüyle veya aynı içerik andlaşmadan bağımsız bir örf kuralına dönüştüğü için bağlayabilir. “Yasa andlaşması taraf olmayanları da kendiliğinden bağlar” denemez.
Uluslararası örf ve âdet, genel ve tutarlı devlet uygulaması ile bu uygulamanın hukuken gerekli veya izin verilmiş olduğuna dair opinio juris unsurunun birleşmesidir.
Süre tek başına belirleyici değildir; uygulamanın temsil gücü ve hukuk inancı önemlidir.
Kural oluşurken açık ve sürekli itiraz eden devletin konumu, evrensel emredici normlar saklı olmak üzere, sürekli itiraz öğretisi kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Hukukun genel ilkeleri, ulusal hukuk sistemlerinde ortaklaşa tanınan ve uluslararası düzene aktarılabilir adalet, usul ve sorumluluk ilkeleridir.
İyi niyet, kesin hüküm ve kimsenin kendi kusurundan yararlanamaması örnek olabilir; her siyasal veya ahlaki tercih kendiliğinden genel hukuk ilkesi değildir.
Yardımcı araçlar ve diğer normatif işlemler
Yargı kararları ile nitelikli doktrin, bağlayıcı kuralın varlığını ve içeriğini belirlemede yardımcı araçtır.
UAD kararları Statü m. 59 gereği yalnız taraflar ve o uyuşmazlık için bağlayıcıdır; yine de içtihat sonraki yorumlar için güçlü kanıt oluşturabilir.
Uluslararası örgüt kararlarının etkisi kurucu andlaşmadaki yetkiye göre değişir.
Güvenlik Konseyinin belirli kararları bağlayıcı olabilir; Genel Kurul kararları çoğunlukla tavsiye niteliğindedir, fakat uygulama veya opinio juris için kanıt sağlayabilir.
Devletin yetkili organınca kamuya açık, belirli ve bağlanma niyetiyle yapılan tek taraflı beyan, karşılıklılık aranmadan yükümlülük doğurabilir.
Her siyasi açıklama bu sonucu doğurmaz; metin, bağlam, yetki ve niyet birlikte incelenir.
Jus cogens, sıradan örf ve âdetin eş anlamlısı değildir.
Devletler topluluğunca bütün olarak kabul edilen, sapmaya izin verilmeyen ve ancak aynı nitelikte sonraki normla değiştirilebilen üstün norm kategorisidir.
Onunla çatışan andlaşma geçersiz olur.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Milletlerarası Hukukun Kaynakları anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Milletlerarası Hukuk dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Milletlerarası Hukukun Kaynakları konusu HMGS Tüm Konular düzeyindeki Milletlerarası Hukuk dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %2. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- İtirazBir karara veya işleme karşı, kararı veren mercie ya da bir üst mercie yapılan başvurudur. İcra hukukunda ayrıca borçlunun ödeme emrine karşı çıkmasını ifade eder.
- Kesin HükümArtık olağan kanun yollarına başvurulamayan, tarafları ve mahkemeyi bağlayan kesinleşmiş karardır. Aynı uyuşmazlığın yeniden dava edilmesini engeller.
- KabulDavalının, davacının talep sonucunu kısmen veya tamamen kabul etmesidir. Kabul edilen kısım bakımından yargılama sona erer.
- YetkiBir davaya yer (coğrafi) bakımından hangi mahkemenin bakacağını belirleyen kuraldır. Kesin yetki hâlleri dışında taraf iradesiyle değişebilir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (Adalet Bakanlığı ile)HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 HMGS başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- HMGS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- Adalet BakanlığıHMGS yeterlilik ve hukuk meslekleri (avukatlık, noterlik, hâkimlik-savcılık) kapısına ilişkin resmî mevzuat.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHMGS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve HMGS kılavuzu erişimi.
Sık Sorulan Sorular
Milletlerarası Hukuk dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 6 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
HMGS soru çözme rehberi