HMGS Tebliğ Konu Anlatımı

Tebliğin Vergilendirme Sürecindeki İşlevi

VUK m. 21'e göre tebliğ, vergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususların yetkili makamlar tarafından mükellefe veya ceza sorumlusuna yazı ile bildirilmesidir.

Bu tanımda üç unsur vardır: Vergilendirmeyi ilgilendiren bir husus bulunmalıdır, bu husus hüküm ifade etmelidir ve yetkili makam tarafından yazıyla bildirilmelidir.

Tebliğ, vergi idaresinin işlemini muhataba ulaştırarak hukuki sonuç doğuran bildirim aşamasıdır.

Tebliğ tarh ve tahakkukla karıştırılmamalıdır.

Tarh, vergi alacağının matrah ve oran üzerinden miktar itibarıyla tespitidir.

Tahakkuk, tarh ve tebliğ edilen verginin ödenmesi gereken safhaya gelmesidir.

Tebliğ ise bu süreçte hüküm ifade eden yazı ve vesikaların muhataba bildirilmesini sağlar.

Bu nedenle sürelerin başlaması, bilgilendirme ve savunma imkanları bakımından tebliğ merkezi bir usul kurumudur.

Genel Tebliğ Esası

VUK m. 93, tahakkuk fişinden başka, vergilendirmeyle ilgili olup hüküm ifade eden bütün vesika ve yazıların tebliğini düzenler.

Adresleri bilinen gerçek ve tüzel kişilere posta vasıtasıyla ilmühaberli taahhütlü olarak tebliğ yapılır.

Adresleri bilinmeyenlere ise ilan yoluyla tebliğ edilir.

Bununla birlikte ilgilinin kabul etmesi şartıyla tebliğin daire veya komisyonda yapılması da mümkündür.

Bu düzenleme, tebliğ usullerinin rastgele seçilmediğini gösterir.

Öncelik bilinen adrese posta yoluyla tebliğdir.

Adres bilinmiyorsa ilan yolu devreye girer.

İlgili kabul ederse daire veya komisyonda tebliğ yapılabilir.

Sınavda tahakkuk fişi ayrımına dikkat edilmelidir; m. 93, tahakkuk fişinden gayri vesika ve yazılar için genel tebliğ esasını koyar.

Tebliğ Yapılacak Kişiler

VUK m. 94'e göre tebliğ mükelleflere, bunların kanuni temsilcilerine, umumi vekillerine veya vergi cezası kesilenlere yapılır.

Tüzel kişilere yapılacak tebliğ, bunların başkan, müdür veya kanuni temsilcilerine yapılır.

Vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde tebliğ, bunları idare edenlere veya temsilcilerine yapılır.

Tüzel kişinin birden fazla müdür veya temsilcisi varsa bunlardan birine tebliğ yapılması yeterlidir.

Muhatap bulunmazsa ikametgah adresinde bulunanlardan veya işyerlerinde memur ya da müstahdemlerden birine tebliğ yapılabilir.

Ancak muhatap yerine tebliğ yapılacak kişinin görünüşüne göre on sekiz yaşından küçük olmaması ve bariz şekilde ehliyetsiz bulunmaması gerekir.

Bu hüküm, tebliğin muhataba ulaşmasını kolaylaştırırken asgari güvence de getirir.

VUK m. 95, veli, vasi ve kayyım gibi mükellef yerine geçen vergi sorumlularının birden fazla olması halinde tebliğin bunlardan yalnız birine yapılabileceğini düzenler.

Eğer tebliğin konusu olan işe ayrı bir vasi veya kayyım bakıyorsa tebliğ ona yapılır.

Asker kişiler, yabancı ülkede bulunanlar ve kamu idareleri için ayrıca özel hükümler vardır.

Erata tebliğ en yakın üst vasıtasıyla yapılır; yabancı ülkedeki kişilere tebliğ yetkili makam, elçilik veya konsolosluk kanalıyla yürütülebilir; kamu idare ve müesseselerinde en büyük amir, yardımcısı veya yetkili kıldığı memur muhatap alınır.

Posta ile Tebliğ ve Bilinen Adres

Posta ile tebliğde vesika kapalı zarf içinde postaya verilir ve Maliye Bakanlığınca belirlenen özel zarflar kullanılır.

Bilinen adrese çıkarılan posta, muhataba posta teşkilatı tarafından fiilen verildiği gün tebliğ sonucunu doğurur.

Bu yüzden bilinen adres kavramı, tebliğ hukukunda sürelerin kurulması bakımından anahtar önemdedir.

VUK m. 101'e göre bilinen adresler üç gruptur: Mükellefin işe başlamada veya adres değişikliğinde bildirdiği işyeri adresleri; yoklama fişinde veya ilgilinin imzası bulunmak şartıyla yetkili memurlar tarafından tutanakla tespit edilen işyeri adresleri; adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi.

İşyeri adresleri bakımından tarih itibarıyla tebligat yapacak makama en son bildirilen veya bu makamca tespit edilen adres dikkate alınır ve tebliğ öncelikle bu adreste yapılır.

İşyeri adresinde bulunamama, işin bırakılması veya bırakılmış sayılması halinde gerçek kişilerde kişinin kendisinin; tüzel kişilerde başkan, müdür veya kanuni temsilcilerden birinin; tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde idare edenler veya temsilcilerden birinin adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine gidilir.

İşyeri adresi olmayanlara tebliğ doğrudan adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinde yapılır.

Tebliğ Evrakının Teslimi ve Bulunamama

Tebliğ evrakını içeren zarf muhataba verilir; bu durum muhatap ve posta memuru tarafından tebliğ alındısına tarih ve imza konularak tespit edilir.

Muhatap imza edecek kadar yazı bilmez veya imza edemeyecek durumdaysa sol el başparmağı bastırılarak tebliğ yapılır.

Muhatap tebellüğden kaçınırsa, evrakın gönderildiği idareden alınabileceğine ilişkin pusula kapıya yapıştırılır; bu tarih tebliğ tarihi sayılır.

İşyeri adreslerinde muhatap bulunamazsa durum posta memurunca tebliğ alındısına şerh edilir ve evrak idareye iade edilir; ardından kanunun yerleşim yeri adresine ilişkin düzenlemesi işletilir.

Adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinde bulunamama halinde önce iade yapılır, sonra uygun bir süre sonra yeniden tebliğ çıkarılır.

İkinci tebliğ de aynı nedenle yapılamazsa pusula kapıya yapıştırılır; evrak on beş gün içinde alınırsa alındığı gün, alınmazsa on beşinci gün tebliğ yapılmış sayılır.

İlan Yoluyla Tebliğ

VUK m. 103, ilanla tebliğ hallerini sayar.

Muhatabın bilinen adresi yoksa, işyeri adresinde tebliğ yapılamayıp adres kayıt sisteminde kayıtlı adres bulunmazsa, yabancı ülkede bulunanlara tebliğ imkanı yoksa veya başka nedenlerle tebliğ yapılamıyorsa ilan yolu kullanılır.

İlanın şekli VUK m. 104'te ayrıntılı düzenlenir; ilan yazısı vergi dairesinin ilan yerine asılır, bazı durumlarda muhtarlığa gönderilir, vergi veya ceza tutarına göre gazete, internet haber sitesi veya resmi internet sitesi duyuruları gündeme gelebilir.

İlanda muhataplara, ilan tarihinden başlayarak bir ay içinde ilanı yapan makama bizzat veya vekille başvurmaları ya da taahhütlü mektup veya telgrafla açık adreslerini bildirmeleri ihtar edilir.

Başvuranlara yerinde, adres bildirenlere posta ile tebliğ yapılır.

Bir ay içinde başvuru yapılmaz ve adres bildirilmezse bir ayın sonunda tebliğ yapılmış sayılır.

Bu kurallar, ilanı olağan posta tebliğinin yerine geçen istisnai bir bildirim yolu haline getirir.

Memur ve Elektronik Tebliğ

VUK m. 107, Hazine ve Maliye Bakanlığının tebliğleri posta yerine memur vasıtasıyla da yaptırmaya yetkili olduğunu belirtir.

Bu halde de tebliğ kısmındaki esaslara uyulur.

Elektronik tebliğ ise m. 107/A'da düzenlenir.

Kanuna göre tebliğ yapılacak bazı kişiler Hazine ve Maliye Bakanlığınca kurulan elektronik tebligat sistemini kullanmak zorundadır: kurumlar vergisi mükellefleri, ticari, zirai ve mesleki kazançları dolayısıyla gerçek usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri, kollektif şirketler ile adi komandit şirketler ve kanunda sayılan bazı ÖTV kapsamındaki malların ilk iktisabında adına tescil yapılanlar.

Bu kapsama girmeyenler talep ederlerse elektronik tebligat sistemine dahil olabilir.

Engellilik oranı yüzde doksan veya daha fazla olan malul ve engellilerin sisteme dahil olma zorunluluğu yoktur.

Elektronik ortamda tebligat, tebliğin sistemle muhataba iletildiği tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

Bu beş günlük kural, elektronik tebliğin en önemli süre bilgisidir.

Hatalı Tebliğler ve Tebliğ Yerine Geçen İşlemler

VUK m. 108'e göre tebliğ olunan vesikalar, esasa etkili olmayan şekil hataları nedeniyle hukuki değerlerini kaybetmez.

Ancak vergi ihbarıyla ilgili vesikalarda mükellefin adının, verginin türünün veya miktarının, vergi mahkemesinde dava açma süresinin hiç yazılmamış olması ya da vesikanın görevli bir makam tarafından düzenlenmemiş bulunması vesikayı hükümsüz kılar.