Mali Müşavirlik · Finansal Muhasebe

Amortisman ve Reeskont İşlemleri Konu Anlatımı

Amortisman ve Reeskont İşlemleri konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Finansal Muhasebe dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

VUK'ta amortisman, işletmede bir yıldan uzun kullanılan ve yıpranma, aşınma veya kıymetten düşmeye maruz kalan iktisadi kıymetin Kanuna göre belirlenen değerinin dönemlere dağıtılmasıdır; genel bir hurda veya kalıntı değeri indirimi yoktur. Normal yöntemde Hazine ve Maliye Bakanlığının faydalı ömür oranı, azalan bakiyelerde bilanço esasındaki mükellefler için normal oranın iki katı ve en çok yüzde 50 uygulanır. Özel maliyet bedeli kira veya işletme hakkı süresince eşit itfa edilir. Reeskont yalnız değerleme gününde vadesi gelmemiş senede bağlı alacak ve borcun bugünkü değerine indirilmesidir. Alacak reeskontu seçimliktir; bunu yapan mükellef borç senetlerini de reeskonta tabi tutar. Senette oran yoksa TCMB resmi iskonto haddi kullanılır. GİB VUK Sirküleri/64, ileri düzenleme tarihli çeklerin şartları sağladığında reeskonttan yararlanabileceğini açıklar.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Muhasebe kaydı ile vergi değerlemesini ayırmak

Dönem sonu işlemlerinde finansal raporlama yaklaşımı ile Vergi Usul Kanunu hükümleri aynı sonuçları her zaman üretmez.

Bu bölüm VUK m.281, 285 ve 313-327 çerçevesindeki vergi değerlemesini esas alır.

Bir tutarın muhasebede gider veya karşılık olarak kaydedilmesi, VUK şartları sağlanmıyorsa kendiliğinden vergi matrahında kabul edildiği anlamına gelmez.

Amortismana tabi değer

VUK m.313'e göre işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranma, aşınma veya kıymetten düşmeye maruz bulunan Kanunda sayılı iktisadi kıymetlerin, değerleme hükümlerine göre belirlenen değerleri amortismana konu olur.

Uygulamada bu değer çoğunlukla maliyet bedelidir.

VUK sisteminde amortisman matrahından genel olarak tahmini hurda veya kalıntı değeri düşülmez.

Finansal raporlama standardındaki kalıntı değer yaklaşımı VUK'a otomatik olarak taşınamaz.

Boş arazi ve boş arsalar amortismana tabi değildir.

VUK m.314'te sayılan tarım tesisleri ile işletmede inşa edilmiş yollar ve harklar bu kuralın istisnalarıdır.

Haklar, VUK m.269 gereğince gayrimenkul gibi değerlenen kıymetler arasında yer alabilir; fakat bütün maddi olmayan duran varlıkların tek ve değişmez beş yılda itfa edildiği söylenemez.

Normal ve azalan bakiyeler yöntemleri

Normal yöntemde yıllık amortisman, kıymet için Hazine ve Maliye Bakanlığınca faydalı ömür dikkate alınarak ilan edilen oranla hesaplanır:

Yıllık amortisman=amortismana tabi deg˘er×normal oran.\text{Yıllık amortisman}=\text{amortismana tabi değer}\times\text{normal oran}.

Azalan bakiyeler yöntemini bilanço esasına göre defter tutan mükellefler seçebilir.

Her yılın matrahı önceki amortismanlar düşüldükten sonra kalan değerdir.

Oran, normal oranın iki katıdır fakat yüzde 50'yi aşamaz:

Azalan oran=min⁡(2×normal oran, 0,50).\text{Azalan oran}=\min(2\times\text{normal oran},\,0{,}50).

Süre normal amortisman oranına göre hesaplanır ve son yıla devreden bakiye o yıl tamamen yok edilir.

Normal yöntemden azalan bakiyeye geçilemez; azalan bakiyeden normale geçildiğinde kalan değer kalan süreye eşit dağıtılır.

VUK m.320 uyarınca temel kural, sürenin kıymetin aktife girdiği yılda başlamasıdır.

Binek otomobilleri için kıst amortisman kuralı ve 2021'de getirilen seçimlik gün esası gibi özel hükümler ayrıca kontrol edilir.

Mükellef, Bakanlığın faydalı ömründen kısa olmamak üzere ve yasal üst sınırlara uyarak daha uzun süre seçme imkânına da sahiptir.

Bu seçimler kıymet ve dönem bazında Kanunun şartlarıyla uygulanır.

Beş yıl kuralının gerçek kapsamı

VUK m.326, kurumlarda aktifleştirilen ilk tesis ve kuruluş giderleri ile peştemallığın mukayyet değer üzerinden eşit tutarlarla beş yılda itfasını düzenler.

Bu özel hüküm bütün haklara veya bütün maddi olmayan duran varlıklara genellenemez.

Özel maliyet bedellerinde VUK m.327'nin ölçüsü beş yıl değil, kira veya işletme hakkı süresidir.

Kıymet artırıcı özel maliyetler bu süre boyunca eşit yüzdelerle itfa edilir.

Kiralanan yer süre dolmadan boşaltılır veya işletme hakkı erken sona ererse henüz itfa edilmemiş tutar o yılda bir defada gider yazılır.

Reeskontun konusu ve seçim bağı

Alacaklar ve borçlar kural olarak mukayyet değerle değerlenir.

VUK m.281, değerleme gününde vadesi gelmemiş senede bağlı alacakların değerleme günü kıymetine indirilebilmesine izin verir.

Bu, genel mükellefler için seçimliktir.

Ancak alacak senetlerini reeskonta tabi tutan mükellef, VUK m.285 gereğince borç senetlerini de aynı işleme tabi tutmak zorundadır.

Banka, banker ve sigorta şirketlerine ilişkin özel hükümler saklıdır.

Reeskont için alacak veya borcun senede bağlı, değerleme günü itibarıyla vadesi gelmemiş ve işletmeyle ilgili olması gerekir.

Vadesi geçmiş senet, avans, senetsiz alacak veya sırf tahakkuk etmiş sözleşme faizi aynı kurala sokulmaz.

Senette faiz oranı yazılıysa o oran, yazılı değilse TCMB'nin resmi iskonto haddi kullanılır.

Uygulamada iç iskonto formülü şöyledir:

R=A×n×t36.000+(n×t),bugu¨nku¨ deg˘er=A−R.R=\frac{A\times n\times t}{36.000+(n\times t)},\qquad \text{bugünkü değer}=A-R.

Burada AA senedin nominal tutarı, nn vadeye kalan gün, tt yıllık yüzde oran ve RR reeskont tutarıdır.

Gün ve oran aynı dönemsellikte kullanılmalı; değerleme günü ile vade arasındaki süre doğru sayılmalıdır.

Alacak senedi reeskontu dönem sonunda gider, borç senedi reeskontu gelir etkisi doğurur; izleyen dönemin başında ters kayıtla kapatılır.

Vergi etkisi için yalnız muhasebe hesabının adı değil, VUK şartlarının tamamı belirleyicidir.

İleri düzenleme tarihli çekler

Eski ders notlarında ileri düzenleme tarihli çek reeskontunun vergi matrahında kabul edilmediği görülebilir.

GİB'in 30 Nisan 2013 tarihli VUK Sirküleri/64'ü bu yaklaşımı değiştirmiştir.

Sirküler, çekin üzerindeki tarihten önce ibrazını sınırlayan kanuni düzenlemeler ve işlemin gerçek mahiyeti nedeniyle, değerleme gününde henüz vadesi gelmemiş senede bağlı alacak ve borçlar için öngörülen reeskont uygulamasından ileri düzenleme tarihli çeklerin de yararlanabileceği sonucuna varır.

Bu sonuç her çek kaydının otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Amortisman ve Reeskont İşlemleri anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Finansal Muhasebe dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Amortisman ve Reeskont İşlemleri konusu Mali Müşavirlik Staja Giriş (SGS) düzeyindeki Finansal Muhasebe dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %19. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Amortisman ve Reeskont İşlemleri, Mali Müşavirlik Staja Giriş (SGS) düzeyindeki Finansal Muhasebe dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Mali Müşavirlik Staja Giriş (SGS) düzeyinde Finansal Muhasebe dersinin müfredat ağırlığı %19. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Finansal Muhasebe dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 21 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by