VUK'ta amortisman, işletmede bir yıldan uzun kullanılan ve yıpranma, aşınma veya kıymetten düşmeye maruz kalan iktisadi kıymetin Kanuna göre belirlenen değerinin dönemlere dağıtılmasıdır; genel bir hurda veya kalıntı değeri indirimi yoktur. Normal yöntemde Hazine ve Maliye Bakanlığının faydalı ömür oranı, azalan bakiyelerde bilanço esasındaki mükellefler için normal oranın iki katı ve en çok yüzde 50 uygulanır. Özel maliyet bedeli kira veya işletme hakkı süresince eşit itfa edilir. Reeskont yalnız değerleme gününde vadesi gelmemiş senede bağlı alacak ve borcun bugünkü değerine indirilmesidir. Alacak reeskontu seçimliktir; bunu yapan mükellef borç senetlerini de reeskonta tabi tutar. Senette oran yoksa TCMB resmi iskonto haddi kullanılır. GİB VUK Sirküleri/64, ileri düzenleme tarihli çeklerin şartları sağladığında reeskonttan yararlanabileceğini açıklar.
Amortisman ve Reeskont İşlemleri Konu Anlatımı
Amortisman ve Reeskont İşlemleri konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Finansal Muhasebe dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Muhasebe kaydı ile vergi değerlemesini ayırmak
Dönem sonu işlemlerinde finansal raporlama yaklaşımı ile Vergi Usul Kanunu hükümleri aynı sonuçları her zaman üretmez.
Bu bölüm VUK m.281, 285 ve 313-327 çerçevesindeki vergi değerlemesini esas alır.
Bir tutarın muhasebede gider veya karşılık olarak kaydedilmesi, VUK şartları sağlanmıyorsa kendiliğinden vergi matrahında kabul edildiği anlamına gelmez.
Amortismana tabi değer
VUK m.313'e göre işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranma, aşınma veya kıymetten düşmeye maruz bulunan Kanunda sayılı iktisadi kıymetlerin, değerleme hükümlerine göre belirlenen değerleri amortismana konu olur.
Uygulamada bu değer çoğunlukla maliyet bedelidir.
VUK sisteminde amortisman matrahından genel olarak tahmini hurda veya kalıntı değeri düşülmez.
Finansal raporlama standardındaki kalıntı değer yaklaşımı VUK'a otomatik olarak taşınamaz.
Boş arazi ve boş arsalar amortismana tabi değildir.
VUK m.314'te sayılan tarım tesisleri ile işletmede inşa edilmiş yollar ve harklar bu kuralın istisnalarıdır.
Haklar, VUK m.269 gereğince gayrimenkul gibi değerlenen kıymetler arasında yer alabilir; fakat bütün maddi olmayan duran varlıkların tek ve değişmez beş yılda itfa edildiği söylenemez.
Normal ve azalan bakiyeler yöntemleri
Normal yöntemde yıllık amortisman, kıymet için Hazine ve Maliye Bakanlığınca faydalı ömür dikkate alınarak ilan edilen oranla hesaplanır:
Azalan bakiyeler yöntemini bilanço esasına göre defter tutan mükellefler seçebilir.
Her yılın matrahı önceki amortismanlar düşüldükten sonra kalan değerdir.
Oran, normal oranın iki katıdır fakat yüzde 50'yi aşamaz:
Süre normal amortisman oranına göre hesaplanır ve son yıla devreden bakiye o yıl tamamen yok edilir.
Normal yöntemden azalan bakiyeye geçilemez; azalan bakiyeden normale geçildiğinde kalan değer kalan süreye eşit dağıtılır.
VUK m.320 uyarınca temel kural, sürenin kıymetin aktife girdiği yılda başlamasıdır.
Binek otomobilleri için kıst amortisman kuralı ve 2021'de getirilen seçimlik gün esası gibi özel hükümler ayrıca kontrol edilir.
Mükellef, Bakanlığın faydalı ömründen kısa olmamak üzere ve yasal üst sınırlara uyarak daha uzun süre seçme imkânına da sahiptir.
Bu seçimler kıymet ve dönem bazında Kanunun şartlarıyla uygulanır.
Beş yıl kuralının gerçek kapsamı
VUK m.326, kurumlarda aktifleştirilen ilk tesis ve kuruluş giderleri ile peştemallığın mukayyet değer üzerinden eşit tutarlarla beş yılda itfasını düzenler.
Bu özel hüküm bütün haklara veya bütün maddi olmayan duran varlıklara genellenemez.
Özel maliyet bedellerinde VUK m.327'nin ölçüsü beş yıl değil, kira veya işletme hakkı süresidir.
Kıymet artırıcı özel maliyetler bu süre boyunca eşit yüzdelerle itfa edilir.
Kiralanan yer süre dolmadan boşaltılır veya işletme hakkı erken sona ererse henüz itfa edilmemiş tutar o yılda bir defada gider yazılır.
Reeskontun konusu ve seçim bağı
Alacaklar ve borçlar kural olarak mukayyet değerle değerlenir.
VUK m.281, değerleme gününde vadesi gelmemiş senede bağlı alacakların değerleme günü kıymetine indirilebilmesine izin verir.
Bu, genel mükellefler için seçimliktir.
Ancak alacak senetlerini reeskonta tabi tutan mükellef, VUK m.285 gereğince borç senetlerini de aynı işleme tabi tutmak zorundadır.
Banka, banker ve sigorta şirketlerine ilişkin özel hükümler saklıdır.
Reeskont için alacak veya borcun senede bağlı, değerleme günü itibarıyla vadesi gelmemiş ve işletmeyle ilgili olması gerekir.
Vadesi geçmiş senet, avans, senetsiz alacak veya sırf tahakkuk etmiş sözleşme faizi aynı kurala sokulmaz.
Senette faiz oranı yazılıysa o oran, yazılı değilse TCMB'nin resmi iskonto haddi kullanılır.
Uygulamada iç iskonto formülü şöyledir:
Burada senedin nominal tutarı, vadeye kalan gün, yıllık yüzde oran ve reeskont tutarıdır.
Gün ve oran aynı dönemsellikte kullanılmalı; değerleme günü ile vade arasındaki süre doğru sayılmalıdır.
Alacak senedi reeskontu dönem sonunda gider, borç senedi reeskontu gelir etkisi doğurur; izleyen dönemin başında ters kayıtla kapatılır.
Vergi etkisi için yalnız muhasebe hesabının adı değil, VUK şartlarının tamamı belirleyicidir.
İleri düzenleme tarihli çekler
Eski ders notlarında ileri düzenleme tarihli çek reeskontunun vergi matrahında kabul edilmediği görülebilir.
GİB'in 30 Nisan 2013 tarihli VUK Sirküleri/64'ü bu yaklaşımı değiştirmiştir.
Sirküler, çekin üzerindeki tarihten önce ibrazını sınırlayan kanuni düzenlemeler ve işlemin gerçek mahiyeti nedeniyle, değerleme gününde henüz vadesi gelmemiş senede bağlı alacak ve borçlar için öngörülen reeskont uygulamasından ileri düzenleme tarihli çeklerin de yararlanabileceği sonucuna varır.
Bu sonuç her çek kaydının otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Amortisman ve Reeskont İşlemleri anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Finansal Muhasebe dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Amortisman ve Reeskont İşlemleri konusu Mali Müşavirlik Staja Giriş (SGS) düzeyindeki Finansal Muhasebe dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %19. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- İskontoGelecekteki bir nakit akışının bugünkü değerini bulmak için kullanılan indirim işlemidir. Gelecek değer / (1 + r)^n formülüyle hesaplanır. İskonto oranı risk ve zaman tercihini yansıtır.
- BilançoBir işletmenin belirli bir tarihteki varlıklarını, borçlarını ve özkaynaklarını gösteren temel finansal tablodur. Aktif (varlıklar) = Pasif (borçlar + özkaynaklar) eşitliğine dayanır.
- AmortismanMaddi duran varlıkların faydalı ömrü boyunca maliyetinin gider olarak dağıtılmasıdır. Doğrusal, azalan bakiyeler ve üretim miktarı yöntemleri kullanılır.
- Faiz OranıParanın kullanım bedelidir. Nominal faiz oranı piyasada gözlenen oran, reel faiz oranı enflasyondan arındırılmış orandır. Fisher denklemi ile aralarındaki ilişki formüle edilir.
- Bugünkü DeğerGelecekte elde edilecek nakit akışının belirli bir iskonto oranı kullanılarak bugünkü karşılığına indirgenmiş tutarıdır. Paranın zaman değeri nedeniyle gelecekteki 1 TL bugünkü 1 TL ile aynı değerde kabul edilmez.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- TÜRMOB-TESMER — 2026/3 SGS uygulamasını Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezi (ANKUZEF-ASYM) yaparMali Müşavirlik Sınavları sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- TESMER — Sınav DuyurularıTESMER resmî duyuruları: staja giriş ve yeterlilik (SMMM) sınav takvimi, başvuru ve sonuç bilgileri.
- TEOS Başvuru SistemiStaja giriş, staj ve yeterlilik başvurularının yapıldığı TESMER TEOS portalı.
- TÜRMOBTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği resmî sitesi.
- e-DevletSınav başvuru, ödeme ve belge işlemleri için e-Devlet kapısı.
Sık Sorulan Sorular
Finansal Muhasebe dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 21 konu içerir.
- Muhasebenin Temel Kavramları ve Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri
- Muhasebe Belgeleri, Defterler ve Tekdüzen Hesap Planı
- Hazır Değerler ve Menkul Kıymetler
- Ticari Alacaklar ve Şüpheli Alacaklar
- Stoklar ve Stok Değerleme Yöntemleri
- Katma Değer Vergisi (KDV) Hesapları ve İşlemleri
- Maddi Duran Varlıklar ve Amortismanlar
- Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve İtfa Payları
- Mali Duran Varlıklar
- Mali Borçlar ve Ticari Borçlar
- Borç ve Gider Karşılıkları
- Özkaynaklar (Sermaye, Yedekler, Dönem Net Kârı/Zararı)
- Gelir Tablosu Hesapları (Gelir, Gider ve Maliyet Hesapları)
- Karşılık Ayırma İşlemleri
- Gelir ve Gider Tahakkukları (Dönem Ayırıcı Hesaplar)
- Muhasebe Süreci ve Mizan (Yevmiye, Defteri Kebir, Mizan)
- Temel Mali Tabloların Düzenlenmesi (Bilanço ve Gelir Tablosu)
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi