Mali Müşavirlik Finansal Muhasebe Muhasebenin Temel Kavramları ve Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri Konu Anlatımı

Finansal muhasebenin başlangıç noktası, muhasebenin neyi kaydettiğini doğru anlamaktır.

Kaynak metin muhasebeyi, işletmenin varlıkları ve kaynakları üzerinde değişme yaratan ve para ile ifade edilen mali işlemlere ait bilgileri kaydetme, sınıflandırma, özetleme, analiz etme ve yorumlama yoluyla ilgili kişi ve kurumlara raporlar halinde sunan bir bilgi sistemi olarak açıklar.

Bu tanımda iki vurgu önemlidir.

Birincisi, muhasebenin konusu yalnız para ile ifade edilebilen mali olaylardır; ikincisi, kayıt işlemi raporlama ve yorumlama amacına bağlıdır.

Bu yüzden muhasebe, yevmiye kaydından mali tabloya uzanan düzenli bir bilgi üretim sürecidir.

Muhasebenin temel kavramları bu sürecin güvenilir çalışmasını sağlar.

Sosyal sorumluluk kavramı, muhasebe uygulamalarının yalnız belirli kişi veya grupların çıkarına göre değil, toplumun tamamının çıkarını gözeterek yürütülmesini gerektirir.

Mali tabloların gerçeğe uygun, tarafsız ve dürüst bilgi üretmesi bu kavramın doğal sonucudur.

Kişilik kavramı ise işletmeyi sahiplerinden, yöneticilerinden, personelinden ve diğer ilgililerden ayrı kabul eder.

Böylece işletme sahibinin kişisel harcaması ile işletmenin faaliyeti birbirine karıştırılmaz; kayıtlar işletme kişiliği adına tutulur.

İşletmenin sürekliliği kavramı, işletmenin faaliyetlerini belirli bir ömre bağlı olmaksızın sürdüreceği varsayımına dayanır.

Bu kabul, maliyet esasıyla yakından bağlantılıdır; çünkü işletme faaliyetinin süreceği varsayıldığında varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde çoğu durumda elde edilme maliyeti esas alınır.

Dönemsellik kavramı ise sürekliliği sınırsız bir akış gibi bırakmaz.

İşletmenin ömrü belli dönemlere ayrılır ve her dönemin faaliyet sonucu diğer dönemlerden bağımsız belirlenir.

Gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre kaydedilmesi, aynı dönemin gelirleriyle o gelirleri elde etmek için katlanılan giderlerin karşılaştırılması bu kavramın merkezindedir.

Parayla ölçme kavramı, muhasebeye alınacak olayların ortak ölçü olarak para birimiyle ifade edilmesini ister.

Kaynak metinde muhasebe işlemlerinin ulusal para birimine göre yapılacağı belirtilir.

Tarafsızlık ve belgelendirme kavramı ise kayıtların gerçek durumu yansıtan, usulüne uygun objektif belgelere dayanmasını ve yöntem seçimlerinde tarafsız davranılmasını gerektirir.

Bu kavram, muhasebe fişinden yevmiye defterine kadar bütün sürecin dayanaklı olmasını sağlar.

Kayıt belgeye bağlanmadığında bilgi sisteminin güvenilirliği zayıflar.

Tutarlılık kavramı, seçilen muhasebe politikalarının birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanmasını anlatır.

Bu, mali tabloların dönemler arasında karşılaştırılabilir olmasını sağlar.

Tam açıklama kavramı, mali tabloların kullanıcıların doğru karar vermesine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olmasını ister.

İhtiyatlılık kavramı ise işletmenin karşılaşabileceği riskleri dikkate almayı gerektirir.

Muhtemel gider ve zararlar için karşılık ayrılması, buna karşılık muhtemel gelir ve kârlar gerçekleşme dönemine kadar kayda alınmaması bu anlayışa dayanır; ancak ihtiyatlılık gizli yedek oluşturma veya gereğinden fazla karşılık ayırma gerekçesi değildir.

Önemlilik kavramı, bir hesap kaleminin veya mali olayın mali tablo kullanıcılarının değerlendirme ve kararlarını etkileyebilecek ağırlıkta olup olmadığına bakar.

Önemli kalemlerin mali tablolarda yer alması zorunludur.

Özün önceliği kavramı ise işlemlerin muhasebeye yansıtılmasında biçimden çok ekonomik özün dikkate alınmasını ister.

Bu kavram, yalnız belge şekline bakmanın yeterli olmayacağını, işlemin gerçek etkisinin de görülmesi gerektiğini anlatır.

Genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri bu kavramları somut uygulamalara bağlar: kayıtlar belgeye dayanır, dönem ayrımı korunur, gelir ve gider eşleştirilir, mali tablolar anlaşılır biçimde sunulur ve kullanıcıya yanıltıcı olmayan bilgi verilir.

Bu kavramlar tek tek sorulabileceği gibi, bir kayıt veya tablo düzenleme olayında birlikte de çalışır.