Temel Mali Tabloların Düzenlenmesi (Bilanço ve Gelir Tablosu) Konu Anlatımı

Temel mali tabloların düzenlenmesi, muhasebenin kaydetme ve sınıflandırma aşamalarında üretilen bilgilerin rapor haline getirilmesidir.

Kaynak metin mali tabloları amaçlarına göre sıralarken bilanço ve gelir tablosunu temel mali tablolar olarak gösterir.

Fon akım tablosu, nakit akım tablosu, net işletme sermayesi değişim tablosu, kâr dağıtım tablosu, özkaynak değişim tablosu ve satışların maliyeti tablosu ek mali tablolar arasında sayılır.

SGS düzeyinde temel ayrım, bilançonun mali durumu; gelir tablosunun ise faaliyet sonucunu göstermesidir.

Bilanço, işletmenin belirli bir tarihteki mali yapısını gösteren mali tablodur.

Kaynak metin bilançoyu, işletmenin belli bir tarihte sahip olduğu varlıklar ile bu varlıkların sağladığı kaynakları gösteren tablo olarak tanımlar.

Bu nedenle bilanço bir dönem akışını değil, belirli bir andaki durumu anlatır.

İşletmenin o tarihte sahip olduğu varlıklar aktif tarafta, bu varlıkların hangi kaynaklarla finanse edildiği pasif tarafta yer alır.

Temel bilanço eşitliği aktif toplamının pasif toplamına eşit olmasıdır; başka bir ifadeyle varlıklar kaynaklara eşittir.

Bilançonun biçimsel yapısında aktif tarafta dönen varlıklar ve duran varlıklar bulunur.

Pasif tarafta kısa vadeli yabancı kaynaklar, uzun vadeli yabancı kaynaklar ve özkaynaklar yer alır.

Kaynak metin dönen ve duran varlık ayrımında bir yıl ölçütünü, kısa ve uzun vadeli borç ayrımında da bir yıl ölçütünü vurgular.

Vadesi bir yılın altına inen duran varlıkların dönen varlıklara, vadesi bir yılın altına düşen uzun vadeli borçların kısa vadeli borçlara aktarılması gerekir.

Bu düzenleme, bilançonun likidite ve vade mantığına göre okunmasını sağlar.

Bilanço ilkeleri, varlıkların ve kaynakların gerçeğe uygun gösterilmesine yönelir.

Varlıklardaki değer azalışları için karşılık ayrılması, dönem ayırıcı aktif karakterli hesapların ayrıca gösterilmesi, reeskont yoluyla vadeli alacakların bilanço günündeki değerine indirgenmesi, birikmiş amortismanların ve değer düşüklüğü karşılıklarının gösterilmesi bu ilkelerin parçalarıdır.

Yabancı kaynaklar tarafında borçların tümünün gösterilmesi, bilinen ve tahmini olarak belirlenebilen borçların bilançoya alınması, tutarı uygun tahmin edilemeyen borçların dipnotlarda belirtilmesi ve pasif dönem ayırıcı işlemlerin ayrı gösterilmesi gerekir.

Özkaynaklarda ise sahiplik hakları, sermaye payları, azalan özkaynak ve net gösterim ilkesi önem taşır.

Gelir tablosu bilançodan farklı olarak bir faaliyet dönemini anlatır.

Kaynak metin gelir tablosunu, işletmenin belli bir dönemde elde ettiği tüm gelirler ile aynı dönemde katlandığı bütün maliyet ve giderleri ve bunların sonucunda oluşan dönem net kârı veya zararını gösteren tablo olarak tanımlar.

Gelir tablosunda brüt satışlardan satış indirimleri düşülerek net satışlara, satışların maliyeti düşülerek brüt satış kârı veya zararına, faaliyet giderleri ve diğer unsurlar dikkate alınarak olağan kâr veya zarara ve sonunda dönem net sonucuna ulaşılır.

Bu iki temel tablo birlikte okunduğunda muhasebe bilgisinin iki yüzü tamamlanır.

Gelir tablosunda oluşan dönem net kârı veya zararı, dönem sonunda bilançonun özkaynak grubuyla ilişki kurar.

Bilanço ise o sonucun işletmenin varlık ve kaynak yapısına nasıl yansıdığını gösterir.

Bu nedenle dönem sonu kayıtları yalnız gelir ve gider hesaplarını kapatmak için değil, gelir tablosu sonucunu doğru özkaynak yapısına bağlamak için de yapılır.

Yanlış dönem ayrımı veya eksik envanter, hem gelir tablosunu hem bilançoyu aynı anda etkileyebilir.

Temel mali tabloların düzenlenmesinde en önemli ortak nokta, bilgilerin kullanıcıların doğru karar vermesine yardımcı olacak açıklıkta ve doğrulukta sunulmasıdır.

Bilanço, işletmenin varlık ve kaynak yapısını; gelir tablosu, dönemin faaliyet performansını gösterir.