Mali Müşavirlik Finansal Muhasebe Gelir Tablosu Hesapları (Gelir, Gider ve Maliyet Hesapları) Konu Anlatımı

Gelir tablosu hesapları, finansal muhasebenin dönem sonucunu üreten bölümüdür.

Kaynak metinde gelir tablosu, işletmenin belli bir dönemde elde ettiği tüm gelirler ile aynı dönemde katlandığı bütün maliyet ve giderleri ve bunların sonucunda elde ettiği dönem net kârını veya zararını gösteren mali tablo olarak tanımlanır.

Bu tanım, gelir tablosunun bilanço ile farkını da gösterir.

Bilanço belirli bir tarihteki mali yapıyı gösterirken, gelir tablosu bir dönemin faaliyet sonucunu açıklar.

Bu yüzden gelir tablosu hesapları, dönemin gelir, gider ve maliyet hareketlerini geçici hesaplar gibi izler ve dönem sonunda sonuç hesaplarına bağlanır.

Gelir tablosunun ilk basamağı brüt satışlardır.

Kaynak metne göre brüt satışlar, işletmenin esas faaliyetleri çerçevesinde satılan mal veya hizmetler karşılığında alınan ya da tahakkuk ettirilen toplam değerleri kapsar.

Yurt içi satışlar, yurt dışı satışlar ve diğer gelirler bu grubun içinde yer alabilir.

Brüt satışlara katma değer vergisi dahil edilmez.

Bu ayrım önemlidir; çünkü KDV işletmenin hasılatı değil, vergi ilişkisi içinde izlenen ayrı bir yükümlülük veya indirim unsurudur.

Satış gerçekleştiğinde hasılat ilgili satış hesabına alacak kaydedilir.

Brüt satışlardan sonra satış indirimleri gelir.

Satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimler net satış hasılatına ulaşmak için brüt satışlardan indirilir.

Satılan malın iadesi, daha önce yapılmış satışın ters etkisini doğurur.

Kasa iskontosu veya miktar iskontosu gibi satış sonrası indirimler de hasılatı azaltıcı niteliktedir.

Diğer indirimler, satılan mallara ait sevk giderleri, hatalı veya noksan mal nedeniyle yapılması zorunlu indirimler, satış vergileri ve fonlar gibi unsurları kapsayabilir.

Burada temel mantık, işletmenin gerçek net satışını bulmaktır.

Net satışlardan sonra satışların maliyeti dikkate alınır.

Satışların maliyeti, alıcılara satılan veya devredilen mal ve hizmetlerin üretimi ya da satın alınması için katlanılan giderleri içerir.

Satılan mamuller maliyeti, satılan ticari mallar maliyeti, satılan hizmet maliyeti ve diğer satışların maliyeti bu grubun alt hesaplarıdır.

Satılan ticari malın maliyeti ticari mal hesabından çıkarılıp maliyet hesabına borç kaydedildiğinde, satışın yalnız hasılat tarafı değil, o hasılatı elde etmek için katlanılan maliyet tarafı da gelir tablosuna taşınmış olur.

Bu karşılaştırma brüt satış kârı veya zararını verir.

Faaliyet giderleri, işletmenin esas faaliyetiyle ilgili olmakla birlikte üretim maliyetine yüklenmeyen giderlerden oluşur.

Araştırma ve geliştirme giderleri, pazarlama satış ve dağıtım giderleri ile genel yönetim giderleri bu gruptadır.

Bunlar brüt satış kârından düşülerek faaliyet kârı veya zararı bulunur.

Ardından diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar, diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar ile finansman giderleri dikkate alınır.

Bu aşama olağan kâr veya zararı gösterir.

Olağandışı gelir ve kârlar ile olağandışı gider ve zararlar ise normal faaliyet sonuçlarından ayrı gösterilmesi gereken arızi ve olağanüstü unsurlardır.

Gelir tablosu hesaplarında sınıf mantığını kaybetmemek gerekir.

60 grubu satışları, 61 grubu satışlardan indirimleri, 62 grubu satışların maliyetini, 63 grubu faaliyet giderlerini ve sonraki gruplar olağan ya da olağandışı gelir-gider unsurlarını taşır.

Bu sıralama, her hesabın aynı tür sonucu üretmediğini gösterir.

Bir hasılat hesabı alacak karakterli çalışırken, satış indirimi veya maliyet hesabı net sonuca azaltıcı yönde etki eder.

Adayın gelir tablosunu okurken hesap adından önce bu akıştaki yerini görmesi gerekir.

Gelir tablosu ilkeleri, bu sıralamanın arkasındaki muhasebe disiplinini kurar.

Gerçekleşmemiş satışlar, gelir ve kârlar gerçekleşmiş gibi gösterilmemeli; gerçekleşmiş olanlar da gerçek tutarından fazla veya az sunulmamalıdır.