Karşılık, zamanı veya tutarı belirsiz bir borçtur. TMS 37'ye göre geçmiş bir olaydan doğan mevcut hukuki ya da zımni kabulden doğan yükümlülük bulunmalı, ekonomik fayda içeren kaynak çıkışı muhtemel olmalı ve tutar güvenilir biçimde tahmin edilebilmelidir. Koşullar sağlanmazsa yükümlülük çoğu kez dipnotta koşullu borç olarak açıklanır; olasılık uzaksa açıklama da gerekmeyebilir. Karşılık en iyi tahminle ölçülür, paranın zaman değeri önemliyse iskonto edilir ve her raporlama döneminde güncellenir. Tek Düzen Hesap Planındaki 37 Borç ve Gider Karşılıkları ile 47 Uzun Vadeli Borç ve Gider Karşılıkları hesap grupları kayıt sınıflarıdır; her hesap aynı standarda dayanmaz. Dönem kârı vergisi TMS 12, kıdem yükümlülüğü TMS 19 kapsamındadır. İhtiyatlılık belirsizlikte temkinli yargıdır, gizli yedek yaratmak değildir; vergi matrahı ile finansal raporlama gideri ayrıca uzlaştırılır.
Borç ve Gider Karşılıkları Konu Anlatımı
Borç ve Gider Karşılıkları konusunun özeti ve anlatımı — Mali Müşavirlik Finansal Muhasebe dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Mali Müşavirlik konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Mali Müşavirlik ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
“Karşılık” sözcüğü hesap planında, finansal raporlama standartlarında ve vergi uygulamasında aynı kapsamda kullanılmaz.
Sağlam çözüm için önce hangi raporlama çerçevesinin uygulandığı, sonra yükümlülüğün niteliği ve en son vergi etkisi belirlenmelidir.
Tek Düzen Hesap Planındaki bir hesabın adı, ilgili tutarın TMS 37 karşılığı olduğu sonucunu tek başına doğurmaz.
TMS 37 kapsamında tanım ve muhasebeleştirme
Karşılık, zamanı veya tutarı belirsiz bir borçtur.
Finansal tablolara alınması için üç koşul birlikte aranır:
- Geçmiş bir olay sonucunda mevcut hukuki veya zımni kabulden doğan yükümlülük bulunmalıdır.
- Yükümlülüğün yerine getirilmesi için ekonomik fayda içeren kaynak çıkışının olması muhtemel olmalıdır.
- Tutar güvenilir biçimde tahmin edilebilmelidir.
Hukuki yükümlülük sözleşme, kanun veya başka bir hukuk kaynağından doğabilir.
Zımni kabulden doğan yükümlülük ise işletmenin yerleşik uygulaması, yayımlanmış politikası veya yeterince açık beyanıyla üçüncü kişilerde sorumluluğunu yerine getireceğine dair geçerli beklenti yaratmasından kaynaklanır.
Yönetimin gelecekte faaliyet yürütme niyeti, geçmiş olayın doğurduğu mevcut yükümlülük yoksa tek başına karşılık yaratmaz.
Gelecekteki faaliyet zararları için karşılık ayrılmaz; çünkü raporlama tarihinde dışarıya karşı mevcut yükümlülük yoktur.
Külfetli sözleşmede kaçınılamayan maliyetler beklenen ekonomik faydayı aşıyorsa mevcut yükümlülük için karşılık gerekebilir.
Yeniden yapılandırma karşılığı da ayrıntılı resmî planın bulunması ve uygulamaya başlanması ya da etkilenenlerde geçerli beklenti yaratılması gibi koşullara bağlıdır; yalnız yönetim kurulu niyeti yeterli değildir.
Koşullu borç ve koşullu varlık
Kaynak çıkışı muhtemel değil fakat uzak olasılıktan daha yüksekse veya tutar güvenilir ölçülemiyorsa kalem finansal tablolara karşılık olarak alınmaz; kural olarak koşullu borç açıklaması yapılır.
Kaynak çıkışı olasılığı uzaksa açıklama gerekmeyebilir.
Olası bir varlık girişi koşullu varlıktır ve muhasebeleştirilmez; giriş muhtemelse açıklanır, gerçekleşmesi neredeyse kesinse artık koşullu değildir ve ilgili varlık kayda alınır.
Ölçüm ve sonraki değerlendirme
Karşılık, raporlama tarihinde mevcut yükümlülüğü yerine getirmek için gereken harcamanın en iyi tahminiyle ölçülür.
Çok sayıda benzer olayda olasılık ağırlıklı beklenen değer, tek olayda en olası sonuç ve diğer olasılıklar birlikte değerlendirilebilir.
Risk ve belirsizlik hesaba katılır; ancak aynı risk hem nakit akışında hem iskonto oranında iki kez sayılmaz.
Paranın zaman değeri önemliyse vergi öncesi uygun oranla bugünkü değer hesaplanır.
Zaman geçtikçe iskonto çözülmesinin etkisi finansman maliyeti olarak gösterilir.
Karşılık her raporlama tarihinde gözden geçirilir; kaynak çıkışı artık muhtemel değilse iptal edilir.
Karşılıktan yalnız başlangıçta ayrıldığı harcama karşılanır.
Beklenen tazminat ancak ayrı bir varlık olarak, tahsilinin neredeyse kesin olması halinde ve karşılığı aşmayacak tutarda kaydedilir.
Hesap planı ile standart kapsamını ayırma
Tek Düzen Hesap Planında 37 grubu kısa vadeli, 47 grubu uzun vadeli borç ve gider karşılıklarını sınıflandırır.
370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı cari dönem vergi borcunun sunumunda kullanılır; muhasebeleştirme ve ölçümü TMS 12 kapsamındadır, TMS 37'nin belirsiz borç testiyle açıklanmaz.
Ertelenmiş vergi de geçici farklar üzerinden TMS 12'ye göre ayrıca hesaplanır.
Çalışanların kıdem ve benzeri uzun vadeli faydaları TMS 19 kapsamında aktüeryal varsayımlarla ölçülür.
Bir mal veya hizmetin dönemde tüketildiği, ancak faturanın ya da ödemenin sonra geleceği gider tahakkuku ise dönem ayırma işlemidir; tutar ve zaman belirsizliği karşılıktan genellikle daha düşüktür.
Garanti, dava veya çevresel yükümlülük gibi kalemler koşulları varsa TMS 37 karşılığı olabilir.
Aynı hesap grubu içinde yer almaları hepsini aynı ölçüm standardına dönüştürmez.
Vergisel etki ve ihtiyatlılık
Finansal raporlama standardına göre gider yazılan karşılık, vergi kanununda hemen indirilebilir olmayabilir.
Vergi matrahına eklenen ve ileride indirilebilecek bir fark, koşulları varsa ertelenmiş vergi varlığı doğurabilir.
Cari vergi kaydı, ertelenmiş vergi ve TMS 37 karşılığı bu nedenle ayrı hesaplama katmanlarıdır.
Somut olayda özel vergi hükmü ve indirimin hangi tarihte kabul edildiği doğrulanmalıdır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Borç ve Gider Karşılıkları anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Finansal Muhasebe dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Borç ve Gider Karşılıkları konusu Mali Müşavirlik Staja Giriş (SGS) düzeyindeki Finansal Muhasebe dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %19. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- Paranın Zaman DeğeriBugün elde edilen paranın gelecekte elde edilecek aynı tutardan daha değerli olduğu ilkesidir. Faiz oranı ve enflasyon nedeniyle para zaman içinde değer kaybeder. Finans matematiğinin temel kavramıdır.
- İskontoGelecekteki bir nakit akışının bugünkü değerini bulmak için kullanılan indirim işlemidir. Gelecek değer / (1 + r)^n formülüyle hesaplanır. İskonto oranı risk ve zaman tercihini yansıtır.
- Bugünkü DeğerGelecekte elde edilecek nakit akışının belirli bir iskonto oranı kullanılarak bugünkü karşılığına indirgenmiş tutarıdır. Paranın zaman değeri nedeniyle gelecekteki 1 TL bugünkü 1 TL ile aynı değerde kabul edilmez.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- TÜRMOB-TESMER — 2026/3 SGS uygulamasını Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezi (ANKUZEF-ASYM) yaparMali Müşavirlik Sınavları sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- TESMER — Sınav DuyurularıTESMER resmî duyuruları: staja giriş ve yeterlilik (SMMM) sınav takvimi, başvuru ve sonuç bilgileri.
- TEOS Başvuru SistemiStaja giriş, staj ve yeterlilik başvurularının yapıldığı TESMER TEOS portalı.
- TÜRMOBTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği resmî sitesi.
- e-DevletSınav başvuru, ödeme ve belge işlemleri için e-Devlet kapısı.
Sık Sorulan Sorular
Finansal Muhasebe dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 21 konu içerir.
- Muhasebenin Temel Kavramları ve Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri
- Muhasebe Belgeleri, Defterler ve Tekdüzen Hesap Planı
- Hazır Değerler ve Menkul Kıymetler
- Ticari Alacaklar ve Şüpheli Alacaklar
- Stoklar ve Stok Değerleme Yöntemleri
- Katma Değer Vergisi (KDV) Hesapları ve İşlemleri
- Maddi Duran Varlıklar ve Amortismanlar
- Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve İtfa Payları
- Mali Duran Varlıklar
- Mali Borçlar ve Ticari Borçlar
- Özkaynaklar (Sermaye, Yedekler, Dönem Net Kârı/Zararı)
- Gelir Tablosu Hesapları (Gelir, Gider ve Maliyet Hesapları)
- Amortisman ve Reeskont İşlemleri
- Karşılık Ayırma İşlemleri
- Gelir ve Gider Tahakkukları (Dönem Ayırıcı Hesaplar)
- Muhasebe Süreci ve Mizan (Yevmiye, Defteri Kebir, Mizan)
- Temel Mali Tabloların Düzenlenmesi (Bilanço ve Gelir Tablosu)
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Mali Müşavirlik soru çözme rehberi